To Cogito ergo sum συλλογάται λέφτερα και στο ηλεκτρονικό περιοδικό Ατέχνως.

Η γλώσσα κόκκαλα τσακίζει

(...) ας ιδιωτικοποιηθούν τα πάντα, ας ιδιωτικοποιηθεί η θάλασσα κι ο ουρανός, ας ιδιωτικοποιηθεί το νερό κι ο αέρας, ας ιδιωτικοποιηθεί η δικαιοσύνη και ο νόμος, ας ιδιωτικοποιηθεί το σύννεφο που περνάει, ας ιδιωτικοποιηθεί το όνειρο, ειδικά αν γίνεται μέρα και με τα μάτια ανοιχτά. Και τελικά, για να ολοκληρωθούν οι ιδιωτικοποιήσεις, ας ιδιωτικοποιηθούν και τα κράτη, παραδίδοντας για κάποιο χρονικό διάστημα την εκμετάλλευσή τους σε ιδιωτικές εταιρείες, που θα λειτουργούν σε καθεστώς διεθνούς ανταγωνισμού. Εκεί βρίσκεται η σωτηρία τού κόσμου...

Και τώρα, ας ιδιωτικοποιηθεί επίσης και η πουτάνα που τους γέννησε όλους.


[Ζοζέ Σαραμάγκου, "Τετράδια του Λαντσαρότε - Ημερολόγιο ΙΙΙ, 1993-1995" - Μετάφραση από τα πορτογαλικά: Cogito ergo sum]

14 Ιανουαρίου 2017

Σαββατιάτικα (139) - του πάγου

*** Πάγωσ' η αλατιέρα... (Νταλάρας) *** "Μπουτάρης και ξερό ψωμί", ναι... "Μπουτάρης και ψωμί κι αλάτι" ούτε να το σκεφτείτε για σύνθημα. *** Στα σοβαρά, έχετε ξανακούσει για παγωμένο αλάτι; *** Παντού νοθεία, ρε γαμώτο; *** Τί τα θες, κυρ-Γιάννη μου, άμα είναι να το πάθεις το καζίκι, δεν το γλιτώνεις με τίποτε. *** Να, ρώτα και τον Καμίνη, να σου πει μια ιστορία με μια ρόδα. *** Πάντως, πολύ μ' άρεσε που στάθηκες στο ύψος των περιστάσεων. *** Μπουτάρης: "Η μόνη ριζική λύση είναι να αυξηθεί η θερμοκρασία και να λιώσουν τα χιόνια, δεν έχουμε άλλον τρόπο να καλύψουμε την κατάσταση." *** Άμα ο δήμαρχος είναι γαμάουα... *** Το μόνο που λυπάμαι είναι ότι είμαι πατρινός και δεν μπορώ να τον ψηφίσω. *** Πάγωσε το αλάτι μου... (Τσιτσάνης) *** Τζήμερος: "Ο Τσίπρας αποκάλυψε ότι υπέγραψε το 3ο μνημόνιο επειδή φοβήθηκε να μην τον ανατρέψω." *** Εσύ πάλι γιατί δεν τον ανέτρεψες, ρε Θάνο; *** Αν μάθω ότι τα πήρες χοντρά για να του χαριστείς, θα πεθάνω. *** Αν
...κι αν είπαμε και κάτι βαρύ, νερό κι αλάτι.
θεσμοθετούσαμε "πρόστιμο μαλακίας", η μεν χώρα θα είχε ξεχρεώσει προ πολλού, ο δε Τζήμερος θα είχε βγει στο διακόνι. *** Βουλγαράκης: "Σύμφωνα με πανευρωπαϊκή έρευνα, οι δεξιοί είναι πιο όμορφοι από τους αριστερούς." *** Καύλα η καράφλα σου, Γιώργο μου... και ποιος χέζει τα τσουλούφια του Τσε! *** Συνέχισε έτσι και σε βλέπω να ζητιανεύεις παρέα με τον Θάνο. *** Πάγο-πάγο τον καημό μου... (Μπιθικώτσης) *** Πώς είδατε την σύμπραξη του ζαβού με το ΠαΣοΚ; *** Ξέρετε τι βάσανο είναι να σου έχει αφήσει ο πατέρας σου ιδιόκτητο μαγαζί γωνία κι εσύ σε δέκα χρόνια να καταντήσεις να παρακαλάς να σε πάρουν για κλητήρα; *** Μη σου τύχει, λέμε. *** Πάντως, χαρά στο κουράγιο της της κοπέλλας. *** Για την Φωφώκα λέω, που έβαλε μέσα το ζαβό χωρίς να έχει πρώτα ξεκουμπιστεί ο Μπένυ. *** Πήρατε χαμπάρι τι έγινε με τον Πετρουλάκη και τον Καμμένο; *** Όχι, δεν εννοώ που έγραψε κάτι ο πρώτος για τον δεύτερο κι ο δεύτερος θίχτηκε και του μπουμπούνησε αγωγή. *** Εννοώ που το κείμενο δημοσιεύθηκε πριν 22 μήνες. *** Και σιγά το σπουδαίο κείμενο, δηλαδή αλλά... *** Βρε Πάνο, αγόρι μου, τώρα το πήρες χαμπάρι; *** Τόσο άμεση αντίδραση πια; *** Υπουργός είσαι συ ή ο ΡανΤανΠλαν; *** Πάγος Καμμένος. *** Ωχ... θα την φάω κι εγώ την αγωγή μου έτσι που πάω. *** Παγωμένο το αλάτι και τριγύρω ερημιά... (Καρουσάκης) *** Μικροδράκουλας: "Όπως βάλαμε σε τάξη τα οικονομικά τής Ν.Δ., θα βάλουμε σε τάξη και τα οικονομικά του κράτους." *** Κούλη, από λογιστικά είσαι σκράπας, έτσι; *** Δεν λέω, μπουρδέλα και τα δύο αλλά το ένα πάει με μπακαλοδεύτερο και το άλλο θέλει θεσμικά λογιστικά πρότυπα. *** Παναπεί, για τσατσά στην Φυλής καλός είσαι, για γραφείο συνοδών στο Κολωνάκι έχεις δρόμο ακόμη. *** A propos, πολλές φωτογραφίες βγάζεις, ρε συ. *** Ούτε η Λάσκαρη ως Σταρ Ελλάς έτσι! *** Φαντάσου, δηλαδή, τι θα γινόταν αν δεν θύμιζες κάτι σε διασταύρωση στρουθοκάμηλου με προβολείς νταλίκας. *** Σαν χοχλιός με νοητική υστέρηση είσαι, π' ανάθεμά σε, δεν το καταλαβαίνεις να μαζευτείς; *** Παγωμένα "σ' αγαπώ", λόγια αλμυρά κι οι δυο... (Δημητρίου) *** Κετσπάγια για δημοσιογράφους: "Τους ταΐζουν ένα
Αντετοκούνμπο: αριστερά ο γνήσιος, δεξιά από τα Lidl
σουβλάκι και γράφουν ό,τι θέλουν." *** Τιμούρ, δεν το πιστεύω! *** Γι' αυτό το κάνανε όλοι θέμα όταν ο ΦΠΑ στο σουβλάκι πήγε από το 13% στο 23%; *** Πάσχο, εντάξει με το σουβλάκι ή θες και μία σπληνάντερο; *** Τα κορίτσια μας πηδιούνται για μια τυρόπιττα... οι δημοσιογράφοι για ένα σουβλάκι... ο Άδωνις για την δόξα... *** Ευτυχώς, υπάρχει ο Άκης και κρατάει ψηλά κάποια στάνταρ. *** Έχω και τον φίλο μου τον Τάκη μεσ' στην τρελή χαρά γιατί η φοιτητριούλα απέναντι του είπε ότι της αρέσουν οι μεγάλοι. *** Τακούλη, πίστεψέ με, δεν εννοούσε ηλικία το κοριτσάκι. *** Κι όσα σού 'χα ειπωμένα γίναν αλάτια παγωμένα... (Αλεξίου) *** Σόμμερ: "Κοιταζόμασταν στα μάτια με τον Μπραντ Πιτ και ήρθε και μου μίλησε." *** Και τί σου είπε, Κώστα μου; *** "Συγγνώμη, σας πέρασα για άλλον" ή κάτι πιο πρόστυχο; *** Εμένα πριν 40 χρόνια μου είχε μιλήσει ο γερο-Καραμανλής, όταν συναντηθήκαμε τυχαία στην Κνωσσό. *** Παραλίγο να πέσω πάνω του επειδή περπατούσα απρόσεκτα και, πριν μ' αρπάξουν οι φρουροί, πρόλαβε και μου είπε "πρόσεχε, βρε μαλακισμένο". *** Αναμνήσεις μιας πολυτάραχης ζωής... εγώ κι ο Σόμμερ. *** Την Δευτέρα, όλοι στην Σπάρτη, όπου το πανεπιστήμιο Πελοποννήσου διοργανώνει επιστημονική ημερίδα. *** Θέμα: "η Νοερά Προσευχή ως οδηγός ανάπτυξης και ενδυνάμωσης στις σύγχρονες
Λουγκάνης από τα Lidl
επιχειρήσεις". *** Θα αναλυθεί επιστημονικώς η συμβολή τού "Παναγία βόηθα" και του "Θεέ βάλε το χέρι σου" στην έξοδο από την κρίση. *** Και τ' όνειρο έγινε εφιάλτης και πάγωσε τ' αλάτι... (Βανδή) *** Αληθεύει ότι στην ΝουΔου διώχνουν το Μουρούτι από την Ομάδα Αλήθειας; *** Και τώρα ποιος θα διακινεί τα ψέμματα; *** Κι αυτό το καθήκον στον Κωλόχαρτο θα το φορτώσουν; *** Κωλόχαρτος: "Ο Μητσοτάκης κεντρώος, εγώ δεξιός, οι δυο μαζί κάνουμε κεντροδεξιά." *** Αυτό. *** Ρε Άδωνι, έβγαλες κεντροδεξιά επειδή στάθηκες δίπλα στον Γουρλό; *** Στάσου δίπλα και σ' ένα τσουβάλι πίτουρα να βγάλεις έναν μαλακοπίτουρα. *** Έχετε προσέξει ότι το πραγματικό ύψος της γυναίκας φαίνεται όταν χιονίζει; *** Μόνο τότε φοράνε όλες φλατ παπούτσια. *** Τις προάλλες μου ξέφυγε σε συνάδελφο ένα "ρε συ, κόντηνες;" και υποψιάζομαι ότι δεν θα μου ξαναμιλήσει μέχρι το Πάσχα. *** Βγάλ' τα ρούχα σου καρδιά, τ' αλατιού η παγωνιά δεν θερίζει πια... (Δεληβοριάς) *** Αυτό που συνέλαβαν δημοσιογράφους επειδή εκβίαζαν τον Καμμένο, πώς το βλέπετε; *** Εννοώ, τί ήταν αυτό που σας εντυπωσίασε; *** Προφανώς, αυτοί οι δημοσιογράφοι δεν βολεύονταν με ένα σουβλάκι μόνο. *** Έχουμε και τον κάθε ηλίθιο να θέλει ν' ανοίξουν οι εκκλησίες για να ζεσταθούν οι πρόσφυγες και δεν τον αρχίζουμε στις ροχάλες. *** Να κάνουμε τις εκκλησίες γύφτικα τσαντήρια, δηλαδή; *** Ξέρετε μωρέ πόσο κοστίζει η θέρμανση μιας εκκλησίας; *** Μια τρακοσάρα για δυο ώρες γάμο, μίνιουμ. *** Τόσο λαρτζ με ξένα κόλλυβα
Ευτυχισμένα χρόνια
γίνομαι κι εγώ. *** Γιατί δεν λέτε και για το προεδρικό μέγαρο ή για την βουλή το ίδιο; *** Πώς με βλέπεις, Αμβρόσιε; *** Μη παραδίνεσαι στο τέλος, κάνε κάτι, δώσε μου όλο τον πάγο και τ' αλάτι... (Μητροπάνος) *** Σήμερα το ιστολόγιο συμπαρίσταται στον δήμαρχο Θεσσαλονίκης για την άγρια καζούρα που δέχτηκε επειδή πάγωσαν οι αλατιέρες τού δήμου. *** Έτσι, παρουσιάζει μια ολοκληρωμένη πρόταση με παραφρασμένα τραγούδια για την μουσική επένδυση της επόμενης προεκλογικής του καμπάνιας. *** Εν τάξει, δεν θα απολογηθούμε κιόλας επειδή είμαστε φαν τού κ. Γιάννη Μπουτάρη. *** Τον οποίο πιστεύω πως εύκολα αναγνωρίσατε στην πρώτη σημερινή φωτογραφία. *** Μιας και πήγαμε μέχρι Θεσσαλονίκη, σκέφτηκα να σας προσφέρω άλλη μια φωτογραφία από εκεί, την τελευταία του κειμένου. *** Είναι από την συναυλία που έδωσαν πριν είκοσι χρόνια (στις 26/9/1997) στο λιμάνι τής πόλης οι U2. *** Θα μου πείτε ότι ο Μπουτάρης πάει καλύτερα με Ρουβά και όχι με U2 αλλά δεν θα σχολιάσω την κακεντρέχειά σας. *** Αντίθετα, επειδή σας αγαπάω, πριν σας αφήσω θα βάλω στο πικάπ το τριαντάχρονο "The Joshua Tree", το κορυφαίο -ίσως- άλμπουμ τού μεγάλου δουβλινέζικου συγκροτήματος. *** Και καθώς απολαμβάνετε την φωνή και την κιθάρα τού Πωλ Χιούσον (aka Bono), σας εύχομαι ένα εξ ίσου υπέροχο σαββατόβραδο. *** Είναι αλάτι στον πάγο τα λόγια που δεν λέμε... (Λιδάκης) ***

13 Ιανουαρίου 2017

Ο Παντελής

Ο Παντελής είναι νοικοκύρης. Ένας ήσυχος, καθημερινός άνθρωπος που κοιτάζει το σπίτι του και την δουλειά του. Δεν δημιουργεί προβλήματα και δεν θέλει μπλεξίματα. Γι' αυτό αποφεύγει τις πολιτικές συζητήσεις όπως ο διάολος το λιβάνι. Κι αν ποτέ μπερδευτεί σε καμμία, προσπαθεί να ξεφύγει με κάθε τρόπο. Συνήθως καταφεύγει στα παλιά αλλά δοκιμασμένα τσιτάτα είτε τύπου τσουβαλιάσματος ("όλοι ίδιοι είναι", "βρες εσύ τον καλύτερο", "όλοι την τσέπη τους κοιτάνε, ποιος νοιάστηκε για τον τόπο;" κλπ) είτε τύπου ζαμανφουτισμού ("εγώ θα σώσω τον κόσμο;", "εγώ θα βγάλω το φίδι από την τρύπα" κλπ). Δεν του αρέσουν, άλλωστε, ούτε τα άκρα ούτε η βία (απ' όπου κι αν προέρχεται), γι' αυτό θεωρεί καμάρι του να ανήκει στον μεσαίο χώρο, χωρίς να ενοχλείται που κάποιοι άσχετοι μπερδεύουν τον μεσαίο χώρο με τον μικροαστισμό.

Ο Παντελής είναι ένας άνθρωπος πιστός στις παραδόσεις, θεματοφύλακας των ιερών και των οσίων τής φυλής. Γι' αυτό παντρεύτηκε στην ώρα του κι έκανε δυο παιδιά. Για την ακρίβεια, έκανε ένα παιδί κι ένα κορίτσι. Κι ανάθρεψε το παιδί σαν άντρα και το κορίτσι σαν κορίτσι που θα φοβόταν τον άντρα όταν θα γινόταν γυναίκα, καθ' ότι τα φεμινιστικά ποτέ δεν του άρεσαν. Άλλωστε, ξέρει ότι μόνο με τέτοια ανατροφή θα γυρίσει το κορίτσι του να τον κοιτάξει όταν γεράσει και καταπέσει. Το παιδί είναι άντρας, θα κοιτάει την δικιά του οικογένεια.


Ο Παντελής νοσταλγεί τον κόσμο όπως τον έζησε στα νιάτα του και θλίβεται που βλέπει πώς τον κατάντησαν οι νεώτεροι. Γι' αυτό κάνει ό,τι μπορεί για να μη ξεθωριάσει τελείως εκείνος ο "παλιός, καλός καιρός". Αν και δεν πολυφοβάται την κόλαση (στο κάτω-κάτω, δεν έχει κάνει φόνο), πάει κάπου-κάπου στην εκκλησία επειδή από την μια δεν βλάφτει να έχουμε και την βοήθεια του θεού κι από την άλλη καλό κάνει στο μαγαζί να βλέπουν οι πελάτες του ότι εκκλησιάζεται. Αν και δεν είναι προληπτικός, δεν κόβει τα νύχια του μεσοβδόμαδα, δεν λούζεται τις Κυριακές και ρίχνει πάντα μια ματιά στο ωροσκόπιό του, μιας και τα ίδια έκαναν και οι γονείς του και οι παππούδες του, άσε που δεν πρέπει να προκαλείς την κακοτυχία.

Ο Παντελής είναι άνθρωπος σύγχρονος, που ενδιαφέρεται για τα πάντα και θέλει να έχει γνώμη για τα πάντα. Γι' αυτό παρακολουθεί με μανία όλα τα τηλεοπτικά δελτία ειδήσεων και ξεκοκκαλίζει 3-4 μεγάλες εφημερίδες κάθε Κυριακή. Σ' αυτή την φιλομάθειά του χρωστάει ότι όλοι τον σέβονται όταν μιλάει και όλοι ζητούν την άποψή του σε οποιοδήποτε θέμα, από την λαθρομετανάστευση μέχρι την κρίση χρέους κι από την υπερθέρμανση του πλανήτη μέχρι τις τιμές τού πετρελαίου. Λογικό είναι να καμαρώνει για την μόρφωσή που απέκτησε, έστω κι αν ποτέ στην ζωή του δεν άνοιξε οποιοδήποτε βιβλίο.

Ο Παντελής ενδιαφέρεται και για την τέχνη. Όχι για την υποτιθέμενη τέχνη των κουλτουριάρηδων αλλά για την πραγματική τέχνη, του λαού. Μαζί με τους πολλούς, λοιπόν, έχει μάθει να απολαμβάνει την μουσική τής Γιουροβίζιον και του Εξ-Φάκτορ ενώ μια-δυο φορές τον χρόνο (όταν στο σχήμα συμμετέχει κάποιος αναγνωρισμένος καλλιτέχνης) επισκέπτεται και κάποιο από τα γνωστά μαγαζιά που ο μεν μακαρίτης ο Γιαννόπουλος αποκαλούσε "πολιτιστικά κέντρα" οι δε ψευτοκουλτουριάρηδες συκοφαντούν ως "σκυλάδικα". Φυσικά, του αρέσει και το θέατρο, γι' αυτό δεν παραλείπει να πηγαίνει δυο-τρεις φορές τον χρόνο, κυρίως σε επιθεωρήσεις και σίγουρα τα καλοκαίρια Δελφινάριο. Σινεμά δεν πολυπάει αλλά έχει συνδρομητική τηλεόραση κι έτσι έχει δει σχεδόν όλες τις ταινίες που έχουν φέρει τα Μούλτιπλεξ.

Ο Παντελής είναι κοινωνικό ον με άποψη. Γι' αυτό άλλωστε δίνει καθημερινή παρουσία  και στο Φέισμπουκ και στο Τουίττερ. Βέβαίως και ενδιαφέρεται για τα προβλήματα της κοινωνίας αλλά έχει μάθει να τα βλέπει στην σωστή τους διάσταση. Για παράδειγμα, δεν χαίρεται με όσους βγαίνουν στον δρόμο επειδή κάποια τράπεζα τους παίρνει το σπίτι αλλά δεν του κόβεται και η όρεξη επειδή εκείνοι δεν πρόσεχαν όταν έπαιρναν δάνεια. Πιστεύει ότι κάθε άνθρωπος δικαιούται να έχει τις προσωπικές του επιλογές αλλά δεν θα κάνει και τους γκαίυ ίσια κι όμοια με τους σωστούς ανθρώπους. Στενοχωριέται όταν ακούει για μετανάστες που σκυλοπνίγονται μεσοπέλαγα αλλά δεν μπορεί και να διαφωνήσει με την άποψη ότι ο καλύτερος τρόπος για να τους προστατεύσει η πολιτεία είναι να αφήσει να πνιγούν όσο το δυνατόν περισσότεροι ώστε να συνετιστούν οι υπόλοιποι και να πάψουν να έρχονται. Συμφωνεί ότι οι πρόσφυγες εγκαταλείπουν τον τόπο τους για να γλιτώσουν από τις βόμβες αλλά όχι και να μας κατσικωθούν μέσα στα σπίτια μας. Μόνο για τους άνεργους δεν δίνει δεκάρα τσακιστή, επειδή πιστεύει ακράδαντα ότι δουλειές υπάρχουν (αυτός πώς τα βολεύει;), απλώς αυτοί είναι τεμπέληδες κι έχουν καλομάθει να ζουν με τα επιδόματα.

Ο Παντελής δεν σηκώνει μύγα στο σπαθί του. Μπορεί να μη συμμετέχει σε απεργίες, πορείες και διαδηλώσεις (από άποψη, φυσικά, επειδή είναι σίγουρος πως έτσι δεν λύνονται τα προβλήματα) αλλά αγαναχτεί που δεν βλέπει κανέναν να ξεσηκώνεται και να παίρνει τα βουνά. Ο ίδιος έχει δηλώσει ότι θα βρεθεί στην πρώτη γραμμή όταν ο κόσμος αποφασίσει να κάψει την βουλή και να κρεμάσει και τους τριακόσιους αλλά ας όψεται που όλοι είναι φοβιτσιάρηδες και δεν λένε να ξεκουνηθούν από τον καναπέ τους. Αν μπορούσε, θα ξεκίναγε την επανάσταση μόνος του. Κι ας του είπε εκείνος ο κακοηθέστατος παλιός συμμαθητής του "Παντελή, όταν έρθει η ώρα να πάρουμε τα βουνά, εσύ θα ψάχνεις μέσο να σε βολέψει σε κανένα γραφείο".

Ο Μίκης με τον γυιο του Γιώργο έχουν στην μέση τον Πάνο Τζαβέλλα

Πάνω απ' όλα, ο Παντελής είναι ένας άνθρωπος βαθειά φιλοσοφημένος. Στενοχωριέται μεν που το μαγαζί του δεν πάει καλά και που ο μισθός τής γυναίκας του κοντεύει να μείνει ο μισός μέσα σε εφτά χρόνια αλλά καταλαβαίνει ότι πρέπει να κάνουμε όλοι θυσίες για το καλό τής πατρίδας. Αισθάνεται άβολα βλέποντας τον αγκυλωτό σταυρό στο μπράτσο τού Κασιδιάρη αλλά το καταπίνει επειδή αντιλαμβάνεται ότι το μόνο που φοβάται αυτό το διεφθαρμένο πολιτικό κατεστημένο είναι ο αγνός πατριωτισμός τού χρυσαυγήτικου εθνικισμού. Καμμιά φορά περνάει από το μυαλό του η σκέψη ότι κάπου μπορεί να κάνει λάθος ο καπιταλισμός αφού επιτρέπει στο 1% των ανθρώπων να διαθέτουν περισσότερο πλούτο απ' όσο όλο το υπόλοιπο 99% αλλά σύντομα συνέρχεται σκεπτόμενος ότι τα είδαμε και των κομμουνιστών τα χαΐρια. Το μόνο που τον κάνει πραγματικά έξω φρενών είναι το ότι όλο αυτός πληρώνει την λιτότητα ενώ εκείνοι που τόσα χρόνια κλέβανε, όχι μόνο δεν πήγαν στην φυλακή αλλά γλεντάνε εις υγείαν των κορόιδων. Πού θα πάει όμως; Θά 'ρθουν και οι εκλογές...

Αυτός ο Παντελής και οι χιλιάδες όμοιοί του είναι που με εξοργίζουν κάθε φορά που αναλογίζομαι ότι μάλλον αποτελούν την πλειοψηφία γύρω μου. Αυτόν και τους χιλιάδες ομοίους του είχα προχτές στο μυαλό μου, όταν έγραφα τον επίλογο σ' εκείνο το γεμάτο θυμό σημείωμά μου. Αυτόν και τους χιλιάδες ομοίους του ξαναθυμήθηκα σήμερα, καθώς κάποιος πλανόδιος κιθαρωδός θυμήθηκε εκείνον τον γνωστό κυρ-Παντελή τού Πάνου Τζαβέλλα...

12 Ιανουαρίου 2017

Karoshi: πεθαίνοντας στην δουλειά

Τριγυρνώντας στο διαδίκτυο, ανακάλυψα μια καινούργια λέξη που έβαλαν στο λεξιλόγιό τους οι ιάπωνες: karoshi. Υποψιάζομαι ότι δεν πρέπει να υπάρχει άλλος λαός ο οποίος να έχει νιώσει την ανάγκη να εκφράσει μονολεκτικά κάτι που όλοι εμείς οι υπόλοιποι εκφράζουμε περιφραστικά: θάνατος από υπερεργασία.

Το θέμα μού κίνησε το ενδιαφέρον και άρχισα να ξεφυλλίζω την ηλεκτρονική The Japan Times. Σε άρθρο με τίτλο "Μία στις τέσσερις επιχειρήσεις στην Ιαπωνία λέει ότι εργαζόμενοι πραγματοποιούν πάνω από 80 ώρες υπερωριακή εργασία κάθε μήνα", διαβάζω μερικά ανατριχιαστικά πράγματα. Π.χ., στο 10,8% των επιχειρήσεων υπάρχουν εργαζόμενοι που δουλεύουν υπερωριακά από 80 έως 100 ώρες μηναίως ενώ στο 11,9% των επιχειρήσεων υπάρχουν εργαζόμενοι που ξεπερνούν τις 100 ώρες μηνιαίας υπερωριακής δουλειάς. Η κατάσταση είναι πολύ χειρότερη στους εργαζόμενους στον τομέα της πληροφορικής (IT workers), αφού στο 44,4% των επιχειρήσεων υπάρχουν άνθρωποι που δουλεύουν κάθε μήνα τουλάχιστον 80 ώρες παραπάνω από το κανονικό τους ωράριο. Να θυμίσω εδώ ότι η εβδομάδα έχει 40 εργάσιμες ώρες, οπότε 80 ώρες υπερωρία σημαίνει παραπανίσια δουλειά δύο εβδομάδων.


Εκτός από την πολύωρη καθημερινή δουλειά, το karoshi τρέφεται και από την συνήθεια των ιαπώνων να μη κάνουν χρήση τού δικαιώματός τους για ετήσια άδεια. Ο νόμος προβλέπει τέτοια άδεια 20 ημερών αλλά είναι ελάχιστοι οι εργαζόμενοι που παίρνουν έστω τις μισές. Ο υπουργός υγείας και επί κεφαλής τής υπηρεσίας που μάχεται κατά του karoshi Γιασουκάζου Κούριο προσπαθεί να πείσει τους συμπατριώτες του να κάνουν χρήση τής άδειάς τους, δίνοντας το καλό παράδειγμα: πέρυσι πήρε τις 17 από τις 20 ημέρες αδείας που δικαιούται. Στόχος τού Κούριο είναι να καταφέρει τους εργαζόμενους να παίρνουν τουλάχιστον το 70% της άδειας που τους αναλογεί.

Φυσικά, αυτό το φαινόμενο της ατέλειωτης και εξαντλητικής δουλειάς δεν θα μπορούσε να μην έχει επιπτώσεις. Κανείς δεν μπορεί να δουλεύει συνεχώς από το πρωί ως το βράδυ δίχως να μουρλαθεί. Σύμφωνα με τα στοιχεία τής ιαπωνικής αστυνομίας, το 2015 αυτοκτόνησαν 2.159 άνθρωποι λόγω προβλημάτων που αντιμετώπιζαν στην δουλειά τους. Βέβαια, karoshi δεν σημαίνει μόνο αυτοκτονία. Σημαίνει και εμφράγματα και εγκεφαλικά και... και... Ενδεικτικό τής κατάστασης είναι ότι τα μέλη των οικογενειών των θυμάτων τού karoshi έχουν φτιάξει σύλλογο (!), ο οποίος πιέζει προς κάθε κατεύθυνση προς εξεύρεση λύσης.

Παρένθεση. Επί κεφαλής αυτού του συλλόγου είναι η 67χρονη Εμίκο Τερανίσι, της οποίας ο σύζυγος αυτοκτόνησε προ εικοσαετίας, μη μπορώντας να αντέξει την πίεση της δουλειάς. "Δούλευε 4.000 ώρες τον χρόνο", λέει η Εμίκο, "και τον τελευταίο καιρό ένοιωθε πολύ εξαντλημένος αφού ούτε όρεξη για φαγητό είχε ούτε να κοιμηθεί μπορούσε". Κλείνει η παρένθεση.


Ίσως να μπορούσε κάποιος να εξηγήσει -κατά κάποιον τρόπο και μέχρι κάποιο σημείο- αυτή την "εργασιομανία" των ιαπώνων, αν ίσχυε το γνωστό παραμυθάκι "δουλεύουν παραπάνω, κονομάνε περισσότερα". Δυστυχώς, στην περίπτωση της Ιαπωνίας αυτό το παραμυθάκι είναι τελείως εκτός τόπου και χρόνου. Το ότι κάποιοι κονομάνε είναι σίγουρο. Όμως, εξ ίσου σίγουρο είναι ότι αυτοί δεν είναι οι εργαζόμενοι. Το παρακάτω διάγραμμα που δείχνει την εξέλιξη των μισθών στην χώρα του ανατέλλοντος ηλίου είναι λίαν εύγλωττο: οι ιαπωνικοί μισθοί έχουν κατρακυλίσει σε επίπεδα δεκαετίας 1980!

Το αποτέλεσμα των όσων είπαμε ως εδώ είναι απλό: η ζωή των ιαπώνων εργαζομένων τείνει να εκφραστεί από το ανεκδοτολογικό "σπίτι-δουλειά, δουλειά-σπίτι", αφού δεν υπάρχει ούτε χρόνος για διασκέδαση ή προσωπικές δραστηριότητες ούτε χρήμα για κατανάλωση. Το μόνο που υπάρχει είναι πρόσφορο έδαφος για την επέκταση του karoshi. Έδαφος το οποίο καλλιεργείται έντεχνα από το κεφάλαιο, το οποίο έχει καταφέρει να μεταλλάξει έναν ολόκληρο λαό (με παράδοση αιώνων στην τέχνη και την φιλοσοφία) και να τον πείσει ότι η αυτοπραγμάτωση επιτυγχάνεται μόνο μέσα από την σκληρή δουλειά. Ο σύγχρονος ιάπωνας έχει εκπαιδευθεί να δουλεύει ατελείωτα, να μη παίρνει άδεια και να μην απεργεί αν θέλει να μη ντρέπεται για τον εαυτό του. Μόνο που, αν όλα αυτά ήσαν σωστά, δεν θα υπήρχε karoshi...


Στα πλαίσια μιας πανεθνικής "αντι-karoshi" προσπάθειας, η κυβέρνηση σχεδιάζει μια καμπάνια, η οποία θα αρχίσει στις 24 Φεβρουαρίου. Τίτλος τής καμπάνιας είναι "Premium Friday" και στόχος της να πείσει τις επιχειρήσεις να αφήνουν το προσωπικό τους να φεύγει νωρίτερα (δηλαδή, να μη κάνει υπερωρίες) την τελευταία Παρασκευή κάθε μήνα. Υποτίθεται ότι μ' αυτόν τον τρόπο θα δίνεται η ευκαιρία στους εργαζόμενους να χαλαρώνουν, να διασκεδάζουν και να κάνουν τα ψώνια τους με την άνεσή τους έστω μια μέρα τον μήνα.

Ξέρω πως όλα αυτά ακούγονται από παράξενα έως και γελοία στα δικά μας αφτιά αλλά η κατάσταση είναι κάτι παραπάνω από σοβαρή. Η καπιταλιστική εκμετάλλευση της εργασίας έχει τόσο βαθειές ρίζες στην Ιαπωνία ώστε ακόμη κι αυτή η κουταμάρα που λέγεται Premium Friday είναι εξαιρετικά αμφίβολο αν θα υλοποιηθεί. Είναι χαρακτηριστικό ότι, ενώ η συγκεκριμένη καμπάνια στηρίζεται από πολλές επιχειρήσεις και προωθείται από το υπουργείο οικονομίας, εμπορίου και βιομηχανίας (*), ο υπουργός Χιροσίγκε Σέκο δεν έχει αποφασίσει ακόμη αν η Premium Friday θα ισχύσει και για το προσωπικό τού υπουργείου του! Πάντως, ο ίδιος καμαρώνει ότι έδωσε αυστηρή εντολή στις γραμματείς του να μη του κλείσουν κανένα ραντεβού για μετά τις 3 το μεσημέρι κατά την πρώτη Premium Friday...

----------------------------------
(*) Η καμπάνια Premium Friday σχεδιάστηκε αρχικά όχι ως αντίδοτο στο karoshi αλλά ως φάρμακο για την τόνωση της κατανάλωσης ("Government, Keidanren plan ‘Premium Friday’ campaign to boost consumption", The Japan Times, 18/10/2016).

Διαβάστε ακόμη:
- "Japan's Suicidal Salarymen Are Dying for Work", Vice, 18/12/2012
- "Japanese people 'dying from overwork' by putting in more than 60 hours a week", Independent, 1/8/2016
- "Premium Friday campaign seeks to curb Japan’s long work hours", The Japan Times, 2/1/2017

11 Ιανουαρίου 2017

Θυμός

"(...) Έχεις 10.000 ανθρώπους και κατόρθωσες κάπως να βολέψεις 9.000 και σου μείνανε χίλιοι σε σκηνές (…) Προσπαθείς να κάνεις δέκα, θα καταφέρεις τα οχτώ, δυστυχώς..."

Αυτά είπε σε τηλεοπτικό παράθυρο ο υπεύθυνος συντονισμού για το προσφυγικό Γιώργος Κυρίτσης, με το ανάλογο θλιμμένο ύφος. Πώς να μη θυμώσεις, να μην εκραγείς ακούγοντάς τον; Προσπάθησαν οι καημένοι "κάπως να βολέψουν" τους ανθρώπους που κινδύνευαν να πεθάνουν από το κρύο αλλά δεν το κατάφεραν πλήρως, "δυστυχώς". Και τώρα, τί υποτίθεται ότι πρέπει να κάνουμε εμείς, κύριε Κυρίτση; Να δείξουμε κατανόηση; Να κουνήσουμε το κεφάλι με συγκατάβαση; Να νιώσουμε ικανοποιημένοι που "βολέψατε" έστω τους περισσότερους; Να συγκινηθούμε μήπως;

Λέσβος, Μόρια, 2017: Άνθρωποι που περιμένουν να βολευτούν... κάπως... δυστυχώς...

Ε, όχι, κύριε Κυρίτση! Δεν νιώθουμε ούτε κατανόηση ούτε ικανοποίηση ούτε συγκίνηση. Αηδία νιώθουμε. Οι άνθρωποι, κύριε Κυρίτση, δεν είναι πραμάτεια. Δεν βολεύονται -και, μάλιστα, "κάπως"- στο πατάρι, στο κάτω ράφι ή στην αποθήκη. Εδώ, μωρέ, δεν βολεύονται τα δέντρα με λιγώτερο ουρανό και θα βολευτούν οι άνθρωποι με δυο κουβέρτες στο χιόνι;

Χώνεψέ το, κύριε Κυρίτση: δεν είναι κατόρθωμα "κάπως να βολέψεις" εννιά στους δέκα χιλιάδες. Είναι σκέτη αποτυχία. Καραμπινάτη αποτυχία. Και, μάλιστα, ολότελα ασυγχώρητη γιατί αυτή την κακοκαιρία την περιμέναμε από καιρό. Εις τι ακριβώς συνίσταται αυτό το "κατόρθωμα"; Ποιός τσομπάνος με δέκα χιλιάδες πρόβατα θα αισθανόταν ευχαριστημένος αν έχανε όχι χίλια αλλά δέκα ζωντανά επειδή δεν μπόρεσε να τα προφυλάξει από το κρύο; Κι εδώ δεν μιλάμε για πρόβατα, κύριε Κυρίτση. Μιλάμε για ανθρώπους.

Αν έχεις αντίρρηση κι επιμένεις να ρωτάς τι άλλο θα μπορούσες να κάνεις, να στο πω ευθέως: να κόψεις τον σβέρκο σου! Κι εσύ κι ο κύριος Μουζάλας. Έπρεπε να είχατε κόψει και τον σβέρκο σας και τον λαιμό σας να βρείτε λύση. Σε διαβεβαιώνω ότι λύσεις υπάρχουν αλλά το "αριστερό" σας μυαλό αδυνατεί να τις συλλάβει.

Τι πάει να πει, μωρέ, αρνούνται οι ξενοδόχοι ν' ανοίξουν τα ξενοδοχεία τους; Ας δεχτούμε ότι τους παρακαλέσατε να τα διαθέσουν για να προφυλαχτεί ο κόσμος απ' την παγωνιά και σας αρνήθηκαν. Ε, και; Να τα επιτάξετε! Κάτι λιμενεργάτες, κάτι φορτηγατζήδες, κάτι σκουπιδιάρηδες και κάτι καθηγητές ξέρετε να τους επιστρατεύετε, έτσι; Να μάθετε να επιστρατεύετε και ξενοδόχους, λοιπόν! Και εφοπλιστές! Και παπάδες!

Ναι, ρε σεις! Να τους επιστρατεύσετε όλους! Να μάθουν οι ξενοδόχοι ότι η πολιτεία δεν είναι μόνο για να μοιράζει επιδότήσεις από τα ΕΣΠΑ αλλά, άμα λάχει, είναι και για να χρησιμοποιεί το επιδοτημένο ξενοδοχείο προκειμένου να λύσει ένα ανθρωπιστικό πρόβλημα. Να μάθουν οι εφοπλιστές ότι το κράτος δεν υπάρχει μόνο για να μοιράζει δεκάδες εκατομμυρίων κάθε χρόνο για επιδοτήσεις σαπιοκάραβων που δήθεν εξυπηρετούν άγονες γραμμές αλλά, όταν χρειαστεί, κάνει αισθητή την παρουσία του επιτάσσοντας τον επιδοτημένο στόλο για να σώσει ανθρώπινες ζωές. Να μάθουν οι παπάδες ότι μια κυβέρνηση δεν θεωρεί φιλανθρωπικό έργο ούτε τους μεγάλους πολυελαίους ούτε το στήσιμο μη κυβερνητικών παραμάγαζων αλλά την διάθεση των ναών και των πάσης φύσεως κτηρίων της εκκλησίας προς ανακούφιση όσων έχουν ανάγκη. Αλλά, θα μου πεις, για να τα μάθουν αυτοί όλα τούτα, πρέπει πρώτα να τα μάθετε εσείς οι ίδιοι... Αυτό είναι όντως πρόβλημα.

Αμ, οι άλλοι, στον δήμο αθηναίων; Θα κάνουν -λένε- ΕΔΕ και ξερω 'γω τι άλλο για να τιμωρήσουν τον υπάλληλο που τόλμησε να φύγει από την δουλειά του μόλις σχόλασε και δεν κράτησε ανοιχτό το κατάστημα φιλοξενίας αστέγων όλο το βράδυ. Σοβαρά, ρε σεις; Τα πιστεύετε αυτά ή τα λέτε μόνο και μόνο για να πουλάτε μούρη στα κανάλια;

Αφήστε κατά μέρος την παρελκυστική συζήτηση για το αν έπρεπε ή δεν έπρεπε να δείξει ανθρωπιά ο υπάλληλος. Ούτε έχει σημασία το τι θα έκανα εγώ στην θέση του. Εδώ δεν είμαστε εξομολόγοι, να χορηγούμε άφεση αμαρτιών. Εγώ μπορεί να έπαιρνα τον άστεγο να τον φιλοξενήσω σπίτι μου, μπορεί και να τον έβριζα που μου καθυστερούσε την αναχώρηση. Εδώ μιλάμε για κοινωνική πολιτική. Κι όταν κάνεις κοινωνική πολιτική, κάνεις κοινωνική πολιτική! Δεν απευθύνεσαι στα αισθήματα των ανθρώπων. Αν πρέπει να κάνετε ΕΔΕ, να την κάνετε για να αναζητήσετε ευθύνες όχι από τον υπάλληλο που έφυγε στην ώρα του αλλά από εκείνους που έπρεπε να έχουν φροντίσει να υπάρχει κι άλλος υπάλληλος, διαθέσιμος για την νυχτερινή βάρδια.

Α, κάτι ακόμη! Για να έχετε απαίτηση από κάποιον που δούλεψε το οχτάωρό του να κάνει άλλο ένα οχτάωρο συνεχόμενο (και, μάλιστα, νυχτερινό), να πάρετε πίσω τις εγκυκλίους που απαγορεύουν ή πετσοκόβουν τις αμοιβές για υπερωριακή απασχόληση. Κοινωνική πολιτική με απλήρωτη εργασία δεν γίνεται! Το ξέρω ότι σας καλόμαθε η Γιάννα με τους ηλίθιους εθελοντές της το 2004 αλλά πρέπει κάποτε να αλλάξετε πλευρό.

Παλιό Φάληρο, 2017: Υπεύθυνοι για την εικόνα είναι οι υπάλληλοι που σχολάνε στην ώρα τους.

Παραδέχομαι ότι είμαι θυμωμένος. Όχι δηλαδή πως είχα ποτέ ψευδαισθήσεις για την αριστεροσύνη τού Κυρίτση και του Μουζάλα ή για την προοδευτικότητα του Καμίνη. Ο θυμός μου δεν έχει σχέση με αυτούς. Είμαι θυμωμένος με όλους όσους δεν θυμώνουν με όλα τούτα. Κι είναι πολλοί, γαμώτο...

10 Ιανουαρίου 2017

Ιστορίες χρηματιστηρίου 1999

Κάπου διάβαζα τις προάλλες ότι εντός των ημερών και λίγο πριν την οριστική παραγραφή της υπόθεσης, αρχίζει η νέα δίκη των κατηγορουμένων για το σκάνδαλο "Χρηματιστήριο-1999". Πρόκειται για τους 36 που αθωώθηκαν το 2013 αλλά θα ξανακαθήσουν στο εδώλιο, μετά την αναίρεση που άσκησε κατά της αθωωτικής απόφασης ο αντιεισαγγελέας τού Αρείου Πάγου Χαράλαμπος Βουρλιώτης.
Ο φίλος είναι γιατρός. Τον συνάντησα πρωί-πρωί, τυχαία, στον δρόμο. Μόλις με είδε, πλησίασε κάνοντας τον σταυρό του. "Γιατί σ' έπιασαν τα θρησκευτικά σου, ρε Γιώργη;" ρώτησα. Με κοίταξε σαν χαμένος. "Τώρα που έβγαινα από την πολυκατοικία, άκουσα ψιθύρους από την σκάλα που πάει στο υπόγειο. Πάω να δω τι συμβαίνει και βλέπω την κυρα-Κούλα την καθαρίστρια να μιλάει στο κινητό για κάτι μετοχές που ήθελε να αγοράσει επειδή έμαθε ότι θα ανέβαιναν". Έκανε πάλι τον σταυρό του σηκώνοντας το βλέμμα στον ουρανό. "Μέχρι και η κυρα-Κούλα έχει πληροφορίες, ρε συ. Εμείς τι διάβολο κάνουμε;", συμπλήρωσε με απόγνωση.

Η ιστορία αυτής της δίκης αρχίζει από το 2000. Τότε, ο εισαγγελέας Δημήτρης Ασπρογέρακας άσκησε τις πρώτες διώξεις μετά από έρευνα η οποία αποκάλυψε ευρεία χειραγώγηση μετοχών. Οι ανακρίσεις ανατέθηκαν κατ' αρχάς στην διαβόητη ανακρίτρια Κωνσταντίνα Μπουρμπούλια, μέχρι που αυτή κατηγορήθηκε για κατάχρηση εξουσίας, δωροληψία και ξέπλυμα βρόμικου χρήματος κατά τους χειρισμούς της σε υπόθεση που αφορούσε τις μετοχές τής "Σιγάλας". Τελικά, ύστερα από διεξοδικό έλεγχο του αντεισαγγελέα Γιώργου Κολιοκώστα, η Μπουρμπούλια καταδικάστηκε σε δωδεκαετή κάθειρξη, έμεινε στις φυλακές για εφτά χρόνια και αποφυλακίστηκε το 2012.

Μετά την απομάκρυνση της Μπουρμπούλια, η δικαστική διερεύνηση της υπόθεσης συνεχίστηκε με εντολή τού εισαγγελέα Χαράλαμπου Λακαφώση, ο οποίος επανεξέτασε δεκάδες φακέλλους ενώ επέκτεινε την έρευνα και σε άλλους, οι οποίοι αφορούσαν μετοχές-φούσκες που, στο μεταξύ, είχαν σκάσει. Όταν ολοκλήρωσε την δουλειά του, ο εισαγγελέας υπέβαλε πρόταση για παραπομπή 67 ατόμων σε δίκη.
Με το που μπήκα στα γραφεία μιας εταιρείας στην οποία επρόκειτο να κάνω κάποιους ελέγχους, έπεσα πάνω σε ένα παλιό γειτονόπουλο, που παίζαμε μαζί μπάλλα όταν ήμασταν πιτσιρικάδες. Πιάσαμε για λίγο την κουβέντα, η οποία γρήγορα γύρισε στο χρηματιστήριο. Μόλις κατάλαβε ότι κάτι ήξερα απ' αυτά, αποφάσισε να εκμεταλλευτεί τις γνώσεις μου: "Τον Κωνσταντινίδη πώς τον βλέπεις;". Δεν χρειάστηκα παρά μερικά δευτερόλεπτα για να καταλάβω. "Τί βγάζει αυτός, ρε Άγγελε;", τον ρώτησα με -τεχνητή μεν, άψογα προσποιητή δε- απορία. "Ξέρω γω τι βγάζει μωρέ", είπε με απογοήτευση, "εγώ να πάρω το χαρτί θέλω".
Με βάση την εισαγγελική πρόταση, εκδόθηκε εφετειακό βούλευμα 836 σελίδων, το οποίο υιοθέτησε την διαπίστωση του εισαγγελέα ότι, κατά την επίμαχη περίοδο, εισηγμένες εταιρίες δημοσίευαν ψευδείς ανακοινώσεις χρηματιστηριακών συναλλαγών με τιμές διαφορετικές από τις ανακοινωθείσες στο επενδυτικό κοινό, κάτι που είχε ως αποτέλεσμα την δημιουργία παραπλανητικής εικόνας για την πορεία των μετοχών, την τιμή και την εμπορευσιμότητά τους. Επίσης, το βούλευμα διαπίστωνε την τεχνητή αύξηση της αξίας των ελεγχθεισών μετοχών και τις σοβαρώτατες αδυναμίες τόσο στην οργάνωση όσο και στον έλεγχο των χρηματιστηριακών εταιρειών ενώ τεκμηρίωνε τα συμπεράσματά του με στοιχεία προερχόμενα από το Σώμα Δίωξης Οικονομικού Εγκλήματος (ΣΔΟΕ) και από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς.

Τελικά, το βούλευμα απάλλαξε 25 από τα 67 άτομα των οποίων την παραπομπή σε δίκη πρότεινε ο εισαγγελέας και άσκησε διώξεις για τους υπόλοιπους 42. Ανάμεσά τους ήσαν οι επιχειρηματίες Γιώργος Μπατατούδης (ΠΑΕ ΠΑΟΚ, Ίντερσατ), Παναγιώτης Πανούσης (Άττικατ), Κωνσταντίνος, Γεώργιος, Χρυσή, Στυλιανή και Ζωή Στέγγου (Τεχνική Ολυμπιακή), Ηλίας Μπογδάνος (Active Επενδυτική) και Σπυρίδων Τασόγλου (Τασόγλου-Delonghi), οι εφοπλιστές Βασίλειος Μανιός και Παντελής-Ελευθέριος Κολλάκης με την σύζυγό του Αναστασία, οι χρηματιστές Παναγιώτης Κονταλέξης και Θεοφάνης Ράνιος κλπ (*).
"Κοντεύω να σκάσω, με τους μαλάκες στην τράπεζα", φούσκωνε και ξεφούσκωνε κατακόκκινος ο πελάτης μου, ο οποίος είναι μεν έμπορος αλλά έμαθε τα μυστικά τού χρηματιστηρίου και αποφάσισε να πλουτίσει εύκολα. "Τι έπαθες, ρε Γιώργη;", ρώτησα με ενδιαφέρον. "Πήγα στην τράπεζα να καλύψω μια επιταγή και βλέπω κάτι χαρτιά για μια εταιρία που έμπαινε στο χρηματιστήριο. Ρωτάω τον υπάλληλο τι εταιρία είναι αυτή και μου λέει βγάζει κομπιούτερ. Ε, λέω, άμα βγάζει κομπιούτερ καλά θα πάει, γράψε με για 100 κομμάτια". Δεν θυμόμουν να είχα ακούσει κάτι για εισαγωγή εταιρίας υπολογιστών. "Πώς την λένε;", ρώτησα. "ΑΣ", μου απαντάει. "Πώς;" επέμεινα γιατί δεν κατάλαβα. "ΑΣ", μου ξαναλέει. Δεν την ήξερα, οπότε το βούλωσα. "Δέκα μέρες τώρα", συνέχισε ο Γιώργης, "αντί να ανεβαίνει, πέφτει η πουτάνα. Κι εκεί που αναρωτιόμουν τι διάολο γίνεται, μαθαίνω σήμερα ότι δεν βγάζει κομπιούτερ αλλά παιχνίδια". Τότε ξύπνησα. "Ποιά ΑΣ, βρε βλάκα, πού να σου χέσω τα εγγλέζικα; AS λέγεται η εταιρία. AS-Hasbro και πράγματι βγάζει παιχνίδια". "Μα ο μαλάκας μού είπε ότι βγάζει κομπιούτερ", επέμεινε. "Ναι", απάντησα γελώντας, "κομπιούτερ για παιδιά. Πατάς το πλήκτρο με την γάτα, βγαίνει στην οθόνη η φωτογραφία μιας γάτας κι ακούγεται από τα ηχεία ένα νιαούρισμα". Με κοίταξε σαν να είχε πάθει αποπληξία.
Μετά από καθυστερήσεις επί καθυστερήσεων, η δίκη ξεκίνησε στις 15 Απριλίου 2013. Πέρασαν οκτώ ολόκληροι μήνες ώσπου το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων να εκδώσει την υπ' αριθ. 6459/2013 απόφασή του, σύμφωνα με την οποία από τα στοιχεία της δικογραφίας και την ακροαματική διαδικασία δεν στοιχειοθετήθηκε η κατηγορία της απάτης, διότι δεν προέκυψε ότι η τιμή πώλησης των επίδικων πακέτων μετοχών έπαιξε καθοριστικό ρόλο και τελικά επηρέασε την τελική τους τιμή στο ταμπλώ του Χρηματιστηρίου Αθηνών την συγκεκριμένη περίοδο. Έτσι, οι 42 αποδόθηκαν καθαροί, άσπιλοι και αμόλυντοι στην κοινωνία.

Σ' αυτή την απόφαση άσκησε αναίρεση ο αντιεσαγγελέας Χαράλαμπος Βουρλιώτης τον Μάρτιο του 2014, υποστηρίζοντας ότι η αθωωτική απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων βρίθει  σφαλμάτων, κενών και αντιφάσεων. Στις 14 Ιανουαρίου 2016, το ποινικό τμήμα τού Αρείου Πάγου υιοθέτησε την αναίρεση, ανέτρεψε την εφετειακή απόφαση και ξαναστέλνει στο εδώλιο τους τότε κατηγορούμενους, οι οποίοι έχουν μείνει 36 αφού έξι απ' αυτούς έχουν ήδη πεθάνει.
18 Σεπτέμβρη. Σάββατο απογευματάκι στο γραφείο μου. Τηλέφωνο. Ο φίλος και πελάτης μου ακουγόταν περίεργα. "Το ξέρω ότι εσύ δεν παίζεις αλλά, αν έχεις κάποιον δικό σου που παίζει, πες του την Δευτέρα να βγει". Αιφνιδιάστηκα. "Τί είπες;", έκανα αμήχανα. "Αν έχεις κάποιον που παίζει, την Δευτέρα να βγει", επανέλαβε ξερά. "Και δεν χρειάζεται να το κάνεις βούκινο, έτσι; Καληνύχτα", συμπλήρωσε κι έκλεισε. Κατάλαβα. Ήξερα ότι είχε βγάλει καλά χαρτζηλίκια από το χρηματιστήριο, μιας κι ο αδελφός του στην Αθήνα είχε κάτι καλές γνωριμίες με κάποια μουσούδια (για τα οποία θα μαθεύονταν πολλά και πικάντικα μερικά χρόνια αργότερα), οπότε θα τον είχε προειδοποιήσει για κάτι σοβαρό. Δεν ξέρω αν έκανα καλά που δεν ειδοποίησα κανέναν. Πάντως, την προηγούμενη μέρα η Σοφοκλέους είχε κάνει το υψηλότερο ιστορικά κλείσιμό της στις 6.355,04 μονάδες, την Τρίτη ο δείκτης θα σημείωνε το ιστορικό του ενδοσυνεδριακό ρεκόρ στις 6.484,38 μονάδες και την Πέμπτη θα άρχιζε η κατρακύλα.
Το τι θα γίνει τώρα, θα το δούμε σε λίγες μέρες. Προσωπικά, πιστεύω ότι η ιστορία δεν θα εξελιχθεί απολύτως ομαλά. Ήδη, κατά την αρειοπαγίτικη συνεδρία, οι συνήγοροι των κατηγορουμένων δήλωσαν ότι θα προσφύγουν στα ευρωπαϊκά δικαστήρια επειδή στην υπόθεση παρενέβη ο τότε πρόεδρος της δημοκρατίας Κάρολος Παπούλιας, επηρεάζοντας την δικαστική κρίση. Προφανώς οι συνηγόροι αναφέρονται στο ότι ο κ. Παπούλιας, αμέσως μετά την έκδοση της αθωωτικής απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων, είχε χαρακτηρίσει ως αποκρουστικό το γεγονός τής απαλλαγής όλων των κατηγορουμένων και διατύπωσε την άποψη ότι πρέπει να παίρνονται κεφάλια σε περιπτώσεις διαφθοράς.

Πίνακας ενδεικτικός του πάρτυ που στήθηκε στην Σοφοκλέους. Απεικονίζει την εξέλιξη της τιμής των μετοχών των
εταιρειών που μπήκαν στο Χρηματιστήριο Αθηνών το 1999, από την ημέρα της εισαγωγής τους ως την 23/8/1999.

Αυτά για την ώρα. Θα επανέλθουμε όταν θα υπάρχουν νεώτερα. Και συγγνώμη αν σας κούρασα με τις ένθετες αναμνήσεις μου από εκείνο το ταραγμένο χρηματιστηριακά 1999. Επίτηδες τις έβαλα εκεί ανάμεσα, για να μας θυμίζουν ότι μπορεί κάποιοι να μας (τα) έφαγαν κανονικά αλλά έχουμε κι εμείς τις ευθύνες μας εφ' όσον πιστέψαμε ότι κάπου υπάρχουν παρατημένα λεφτά τα οποία κάποιοι καλοί άνθρωποι τα φυλάνε, περιμένοντας εμάς να πάμε να τα πάρουμε...

-----------------------------------------------
(*) Λίγο παρασκήνιο δεν βλάπτει: (α) Μέσα σε ενάμισυ μήνα, από τον Μάρτιο ως τα μέσα Απριλίου 1999, η εταιρία τού Τασόγλου είδε την μετοχή της να εξακοντίζει την τιμή της κατά... 336%!! (β) Όπως όλοι οι επιτυχημένοι, έτσι και ο Μπογδάνος αγόρασε κότερο (το Active Gazella!) αλλά, επειδή φοβόταν την θάλασσα, το έστελνε με το πλήρωμα στην Μύκονο κι εκείνος πήγαινε αεροπορικώς για να κάνει πάρτυ σ' αυτό. (γ) Ο Κονταλέξης είχε εγγράψει στα βιβλία του 170 εκατ. δραχμές ως έξοδα για αμοιβές δικηγόρων, μεταξύ των οποίων κι ο Σταύρος Κουμεντάκης, ο οποίος διατηρούσε σχέση με την Μπουρμπούλια.

9 Ιανουαρίου 2017

Μερικές σωστές ερωτήσεις

Πάντα συνέβαινε αλλά τις ημέρες των γιορτών το κακό παράγινε: μπλέκω με μια παρέα για να πιω έναν καφέ ή ένα κρασί και θεωρείται περίπου αυτονόητο ότι πρέπει να απαντήσω σε ερωτήματα του τύπου "πού θα πάει αυτή η κατάσταση;", "τί βλέπεις να γίνεται;" και τα τοιαύτα. Ομολογώ ότι μου έχουν λείψει οι καλές εποχές, τότε που η κουβέντα στις παρέες στρεφόταν στο ποδόσφαιρο ή, έστω, στα ξενοπηδήματα των καλλιτεχνών. Εκεί όπου κάποτε μια κουβέντα για την Παναχαϊκή μπορούσε να προκαλέσει σύρραξη, τώρα βλέπεις κατεβασμένα κεφάλια σκεφτικών ανθρώπων. Κι αν κάπου ξεφύγει κανένας θερμοκέφαλος, οι υπόλοιποι τον κοιτάζουν λες και είναι εξωγήινος...

Εφέτος, λοιπόν, έχοντας κουραστεί με τα ίδια και τα ίδια, μου ήρθε η ιδέα να αντιπαραθέσω σε όλα αυτά τα ερωτήματα τις δικές μου ερωτήσεις. Αποδείχτηκε ότι ήταν μια καλή επιλογή: από την μια απέφυγα την υποχρέωση των βαθειών αναλύσεων κι από την άλλη έβαλα τους συνομιλητές μου στην δύσκολη θέση να πρέπει εκείνοι να δώσουν απαντήσεις. Ιδού ένα τυχαίο δείγμα τέτοιων ερωτήσεων:


- Έχετε παρατηρήσει ότι το έμπλεω αγανακτήσεως ερώτημα "τί περιμένει ο κόσμος για να ξεσηκωθεί;" διατυπώνεται κατά μείζονα λόγο από εκείνους που περιμένουν ότι η οποιαδήποτε αντίδραση ή εξέγερση (για να μη μιλήσουμε για επανάσταση) θα οφείλεται σε κάποια εξ ύψους παρέμβαση, δηλαδή θα προέλθει από κάποιον θεόσταλτο σωτήρα δίχως να απαιτείται η δική τους συμμετοχή;

- Έχετε σχηματίσει ιδέα για το πόσο μας έχει κοστίσει η περιπέτεια των μνημονίων και της σοβούσης καπιταλιστικής κρίσης εν γένει; Λόγω της ατέρμονης κουβέντας που γίνεται περί κουρέματος ή ρύθμισης του χρέους, μάλλον έχετε ενημερωθεί ότι χρωστάμε ως κράτος 320 δισ. πάνω-κάτω. Έχετε, όμως, συνειδητοποιήσει ότι κατά την επταετία των μνημονίων, εκτός από τα τοκοχρεωλύσια που πληρώνουμε, η εξυπηρέτηση αυτού του χρέους μάς έχει κοστίσει επί πλέον (α) πάνω από 60 δισ. ευρώ απομείωση της προσωπικής μας περιουσίας, λόγω τόσο της μείωσης μισθών και συντάξεων όσο και των νέων φόρων που μας επιβλήθηκαν, (β) πάνω από 450 δισ. ευρώ απομείωση της αξίας των επιχειρήσεών μας, κάτι που αποτυπώνεται ανάγλυφα τόσο στις τιμές των μετοχών όσο και στα αμέτρητα λουκέτα που βλέπουμε γύρω μας καθημερινά, (γ) πάνω από 300 δισ. ευρώ απομείωση της αξίας των ακινήτων μας; Με άλλα λόγια, έχετε καταλάβει ότι για να ξαναγυρίσουμε εκεί που ήμασταν πριν δέκα χρόνια δίχως να μας κυνηγούν οι πιστωτές μας, χρειαζόμαστε πάνω-κάτω ένα ολόκληρο τρισεκατομμύριο;

- Έχετε αντιληφθεί ότι οποιαδήποτε ελάφρυνση χρέους θα συνοδεύεται κατ' ανάγκην τόσο από μνημόνια και μεσομακροπρόθεσμα προγράμματα όσο και από εγγυήσεις που θα υπερκαλύπτουν τις υποχρεώσεις μας και θα καλύπτονται από εθνικό πλούτο; Έχετε κατανοήσει ότι οποιαδήποτε τέτοια ελάφρυνση θα συνεπάγεται περαιτέρω συρρίκνωση των δαπανών για υγεία, παιδεία ή συντάξεις αλλά και επέκταση των ιδιωτικοποιήσεων σε ενέργεια, ύδρευση, περίθαλψη κλπ; Έχετε την παραμικρή αμφιβολία ότι όλα αυτά θα συμβούν, ακριβώς όπως συνέβησαν κάθε φορά που τούτος ο τόπος κούρευε τα χρέη του;

- Έχετε πάρει χαμπάρι ότι πέφτει δούλεμα με ψιλό γαζί όσον αφορά σημαντικώτατα θέματα, όπως π.χ. τις καταθέσεις συμπατριωτών μας σε τράπεζες του εξωτερικού; Δεν αμφισβητώ ότι στην Ελβετία, στα Κεϋμάν, στον Παναμά κλπ υπάρχει ελληνικό χρήμα, το οποίο ίσως να πλησιάζει και το ένα τρισ. ευρώ. Εκείνο που υποστηρίζω, όμως, είναι ότι πρόκειται για χρήμα που στο συντριπτικά μεγαλύτερο ποσοστό του μεταφέρθηκε εκεί νομιμώτατα, χάρη στο καπιταλιστικό θέσφατο της ελεύθερης διακίνησης κεφαλαίων. Είμαι σίγουρος ότι μόνο κάτι ψίχουλα (αναλογικά) αφορούν "μαύρη" μεταφορά. Σύμφωνα με τις τράπεζες, κατά την περίοδο 2010-2016 οι καταθέσεις μειώθηκαν κατά 110 δισ. περίπου. Αν αφαιρέσουμε ένα μεγάλο τμήμα αυτού του ποσού, που πήγε σε πληρωμές φόρων, δανείων κλπ, όντως μένουν ψίχουλα για μεταφορά. Εκτός αν πιστέψουμε ότι οι έλληνες φύλαγαν εκτός τραπεζών, στα σεντούκια τους, 900 δισ. ευρώ...

- Έχετε δυσφορήσει με το φαινόμενο της εποχής μας, όπου οι "επαναστάτες", οι "αγαναχτισμένοι" και οι πάσης φύσεως "διαμαρτυρόμενοι" μετέφεραν την -όποια- αντίδρασή τους από τον δρόμο και το πεζοδρόμιο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης; Σας ανησυχεί καθόλου το ότι μέσα σε λίγα χρόνια το διαδίκτυο γέμισε "κοινωνικούς επαναστάτες", οι οποίοι καταγγέλουν αραχτοί το "σάπιο σύστημα" και προσμένουν την ανατροπή του μέσα από το Φέισμπουκ και το Τουίττερ, ενώ οι διαδηλώσεις, οι απεργίες και οι κάθε μορφής μαχητικές διεκδικήσεις όσο πάνε κι αραιώνουν; Με άλλα λόγια, έχετε καταλάβει ότι η σταθερότητα του συστήματος δεν κινδυνεύει από το διαδίκτυο (στο οποίο, βεβαίως, συμπεριλαμβάνονται και τα ιστολόγια);

- Έχετε συνειδητοποιήσει ότι οι γνώσεις τού 99% των συμπολιτών μας περί της -εγχώριας ή διεθνούς- οικονομίας περιορίζονται σε όσα αναμασούν οι λογής-λογής "οικονομολογικάριοι" των καναλιών ή των οικονομικών ένθετων των κυριακάτικων εφημερίδων; Πώς αλλιώς να εξηγήσει κανείς το φαινόμενο τόσων πολλών κατά βάση άσχετων που όχι απλώς μιλούν για cds, spread, ευρωομόλογα κλπ (δηλαδή, για πράγματα τα οποία δεν κατανοούν) αλλά περιφέρουν την ημιμάθειά τους τεντώνοντας και το δάχτυλο ή χτυπώντας και το χέρι στο τραπέζι;

- Έχετε εμβαθύνει στην ρηχότητα του αφορισμού "θέλουν κρέμασμα και οι τριακόσιοι", ο οποίος εκφράζεται σχεδόν αποκλειστικά από εκείνους που κατ' ουσίαν δεν θέλουν να αλλάξει τίποτε; Πόσο καημό για αλλαγή μπορεί να έχουν κάποιοι που νομίζουν πως θα πετύχουν την πολυπόθητη αλλαγή αν στις όποιες εκλογές επιλέξουν τον Λάκη αντί για το Σάκη ή τον Μάκη αντί για τον Τάκη; Πόσο μυαλό μπορεί να κουμαντάρουν όλοι αυτοί που σε μένουν με το στόμα ανοιχτό αν τους ρωτήσεις πώς φαντάζονται την επόμενη μέρα του κρεμάσματος;


Στόχος μου δεν ήταν να πάρω σωστές απαντήσεις. Αυτό δεν γίνεται ούτε στην καφετέρια ούτε στην ταβέρνα ούτε στον δρόμο. Σε τέτοιες συζητήσεις, το ελάχιστο ζητούμενο είναι να γίνουν οι σωστές ερωτήσεις.

7 Ιανουαρίου 2017

Σαββατιάτικα (138) - του χρόνου

*** Ο χρόνος είναι χρήμα (Βενιαμίν Φραγκλίνος) *** Καλή χρονιά είπαμε; *** Δεν θέλω να σας κακοκαρδίσω αλλά πόσο καλά να πάει μια χρονιά που η πρώτη της αργία έπεσε Κυριακή; *** Τουλάχιστον, η δεύτερη έπεσε Παρασκευή και κάναμε τριήμερο. *** Ελπίζω να 'φχαριστηθήκατε τις γιορτές. *** Αλήθεια, έχετε σκεφτεί πόσοι μήνες δίαιτας πάνε στράφι σε δέκα μέρες εορτών; *** "Θοδωρή, έλα να δεις, χιονίζει!" *** Κι εγώ τί υποτίθεται ότι πρέπει να κάνω, ρε γυναίκα; *** Να βάλω αλυσίδες για να πάω στο γραφείο; *** Γυναίκες... αλλά τί να πω που έχει και την γιορτή της σήμερα; *** Αυτό που το κρύο τον χειμώνα και η ζέστη το καλοκαίρι αποτελούν βασικά θέματα συζητήσεων, δεν το κατάλαβα ποτέ. *** Ο χρόνος είναι σημαντικώτερος από το χρήμα: παραπάνω λεφτά μπορείς να βρεις (Τζιμ Ρον) *** Ποία η γνώμη σας για το άρθρο τού Guardian περί της υγείας στην χώρα μας; *** Μάθατε κάτι που δεν ξέρατε; *** NουΔου: "Μόνο θλίψη προκαλεί το δημοσίευμα του Guardian." *** Συμφωνούμε, παιδιά. *** Βρε γίδια, κανείς σας δεν πρόσεξε ότι τα στοιχεία είναι της περιόδου 2012-2014; *** Γκαβωθήκατε όλοι, σαν τον πρώην σας; *** Από τον γκαβό στον γουρλό... πώς
Βασιλιάς!
να δεις προκοπή; *** Αλήθεια, τί σας παραξένεψε στην υπόθεση Novartis; *** Ότι είναι μπλεγμένοι τρεις πρώην υπουργοί ή ότι τα έπαιρναν 4.500 γιατροί; *** Δεν νομίζετε πως, αν ήταν ΜΟΝΟ τρεις υπουργοί και ΜΟΝΟ 4.500 γιατροί, θα ήμασταν πολύ καλύτερα σήμερα; *** Δεν έχει νόημα να βιάζεσαι, το σημαντικό είναι να προλαβαίνεις (Ζαν ντε λα Φονταίν) *** Σοβαρά τώρα, πιστεύετε κι εσείς ότι τα πήρε και ο Κωλόχαρτος από την Novartis; *** Καλά, ντιπ κιούπια είσαστε μωρέ; *** Τον έχετε τον Άδωνι για τόσο ξύπνιο που να λαδώνεται για να κάνει τα χατήρια των βιομηχάνων; *** Για Άκη τον περάσατε; *** Αυτός είναι ικανοποιημένος με ένα "μπράβο". *** Πλεύρης: "Ο σοσιαλισμός επιδιώκει την ίση κατανομή της φτώχειας και ο καπιταλισμός την άνιση κατανομή του πλούτου." *** Και φιλόσοφος, Θανούλη; *** Αυτά συμβαίνουν όταν ένα κωλομικρόβιο δεν κάνει καλά την δουλειά του. *** Πρώτο Ψέμα: "Το σεξ προστατεύει τα δόντια από την τερηδόνα." *** Θέμο, από δόντια δεν έχω πρόβλημα, με τις αιμορροΐδες μου πες μου τι να κάνω. *** Υπάρχει καιρός για δουλειά και υπάρχει καιρός για αγάπη, έτσι δεν υπάρχει καιρός για τίποτε άλλο (Κοκό Σανέλ) *** Αληθεύει ότι η νευροψυχίατρος που σκοτώθηκε στην Λαμία ήταν μέλος της "Ελλήνων Συνέλευσις" του Σώρρα; *** Πόσοι ψυχασθενείς πρέπει να ευγνωμονούν τον φονιά, άραγε; *** Ποιός τους δίνει τα πτυχία, ρε πούστη μου; *** Παραξενεύεσετε κι εσείς από το πόσοι ηλίθιοι πιστεύουν τον Σώρρα; *** Πώς κάνετε έτσι, καλέ; *** Αν το καλοσκεφτείτε, είναι πολύ λιγώτεροι από τους ηλίθιους που πιστεύουν τον Αλέξη και τον Κούλη. *** Μπέζος: "Σε συγκεκριμένους ανόητους, ατάλαντους, αγράμματους είμαι αντιπαθής." *** Δηλαδή, οι περισσότεροι ανόητοι, ατάλαντοι, αγράμματοι σε συμπαθούν, Γιάννη μου; *** Δόξα τω θεώ, να λες. *** Το έργο που έχω αναλάβει δεν είναι πραγματικά δύσκολο, μόνο που θα 'πρεπε να είμαι αθάνατος για να το φέρω εις πέρας (Χόρχε Λουίς Μπόρχες) *** Δεν κατάλαβα γιατί προκαλούσε γέλια το "Χρόνια Πολλά" σε τζαμαρία γραφείου τελετών. *** Τόσο αφύσικο το βρίσκετε; *** Ενώ το να σε χώνουν δυο μέτρα στο χώμα και μετά να λένε "μας κοιτάζει από ψηλά" σας φαίνεται φυσικό, ε; *** Μανδραβέλης: "Δηλωσίες ήταν εκείνοι οι λογικοί άνθρωποι που κατάλαβαν ότι ο κομμουνισμός είναι επιβλαβής στις κοινωνίες." *** Μωρή κουφάλα Πάσχο, σε παραδέχομαι! *** Ανακάλυψες μια λογική που ενεργοποιείται μόνο με βρομόξυλο, εξορία και διώξεις! *** Βρε χούφτερμαν, τέτοιες παπαριές ούτε ο
Τζωρτζ Κλούνευ: Αριστερά ο αυθεντικός, δεξιά από τα Λιντλ
Σκαλούμπακας δεν θά 'λεγε! *** Ο χρόνος πετάει, από σένα εξαρτάται να είσαι ο πιλότος (Ρόμπερτ Όρμπεν) *** Πώς σας φάνηκε η επιτυχία της μπατσονομίας να πιάσει την Πόλα Ρούπα; *** Εντάξει... ιδεολογικά δεν ταυτιζόμαστε με την Πόλα, αλλά... *** Άπαξ και ο μικροδράκουλας συνεχάρη τους μπάτσους, αποκλείεται να είναι καλό πράγμα αυτή η σύλληψη. *** Σοβαροί τρομοκράτες κι αυτοί του "Επαναστατικού Αγώνα"... *** Τόσα όπλα είχαν και μια πιστολιά δεν έρριξαν. *** Κι όσοι λέτε πως η σύλληψη έσκασε επίτηδες μόλις ξέσπασε το σκάνδαλο Novartis, είσαστε και γαμώ τους κακοήθεις, εντάξει; *** Παιδιά, μη μπερδεύεστε: η Πόλα είναι Ρούπα ενώ η Πάολα είναι Ρόμπα. *** Πείτε μου ότι σας άρεσε που η Πάολα τραγούδησε Χατζηδάκι, να κουφαθώ κι από τ' άλλο αφτί. *** Το ένα τό 'χασα όταν ο Notis τραγούδησε το "Η Μπαλλάντα του κυρ-Μέντιου" και το "Δημοσθένους Λέξις". *** Ο χρόνος δίνει όλες τις απαντήσεις χωρίς να χρειάζεται καν τις ερωτήσεις (Ευρυπίδης) *** Πόσο ηλίθιος πρέπει να είναι κανείς για να επιμένει ότι ο Αντετοκούνμπο είναι έλληνας; *** Είναι ελληνικό αυτό το όνομα, μη χέσω; *** Αν ήταν έλληνας θα λεγόταν Έβερτ, Κουίκ, Δαγρές, Νέζερ, Χορν, Κοντοές, Αρναούτογλου, Γκόγκας, Σκρέκης, Χαρδούβελης ή, έστω, Καποδίστριας. *** Ελληνικώτατα ονόματα όλα. *** Βίτσας: "Ο κόσμος πρέπει να απεύχεται το τέταρτο μνημόνιο." *** Ναι, βρε μαλάκα Μήτσο, γιατί τα πρώτα τρία τα ευχόμασταν. *** Άει χάσου, κεφάλα. *** Πώς εξηγείτε ότι το παγκόσμιο χρέος έφτασε το 325% του παγκόσμιου ΑΕΠ; *** Αν καταλαβαίνετε σε ποιους χρωστάμε, πείτε το και σε μένα. *** Να δείτε που έχουμε πάρει δανεικά από εξωγήινους και μας το κρύβουν. *** Ό,τι είναι παρελθόν, είναι πρόλογος (Ουίλλιαμ Σαίξπηρ) *** Μπράβο
Απομυθοποίηση...
στον Καρέλια που μοίρασε κάπου 3 μύρια στους εργαζόμενους. *** Τα συγχαρητήρια τα δίνω ως οικονομολόγος, έτσι; *** 420 ευρώ το δευτερόλεπτο πάει η διαφήμιση με τους φόρους σε ζώνη υψηλής τηλεθέασης. *** Παναπεί 25.000 το λεπτό. *** Ένα πεντάλεπτο στις βραδυνές ειδήσεις 9 πανελλήνιων καναλιών... συν οι εφημερίδες και το ίντερνετ... συν τα σχόλια κάθε Μπάμπη και κάθε Άρη... συν τα γύρω-γύρω... *** Μία η άλλη έρχεται τελικά. *** Και μένει μπόνους ότι χάρη στο επίδομα παρουσίας μηδενίζονται οι αδικαιολόγητες απουσίες και οι απεργίες. *** Άψογο το κόλπο! *** Όταν είναι κανείς νέος, είναι πολύ νωρίς μα όταν είναι γέρος, είναι πολύ αργά (Διογένης) *** Πώς τον είδατε τον καναδό που, αφού ήπιε ένα καφάσι μπίρες, πήδηξε έναν χιονάνθρωπο κι έπαθε κρυοπαγήματα ο μερμελέχος του; *** Είχα ακούσει για κρυόκωλους αλλά για κρυοπούτση πρώτη φορά. *** Άμα δεν το μπορείς το σπίρτο, αγόρι μου, πιες μια πορτοκαλάδα χωρίς ανθρακικό. *** Άσε που, όταν κάνει κρύο το δαγκώνουμε, δεν το βάζουμε όπου βρούμε. *** Μ' έκανες κι έρριξα το επίπεδο, π' ανάθεμά σε. *** Ανησυχήσατε κι εσείς για την Λίζα; *** Σιγά καλέ, που ένα βηχαλάκι θα έκανε ζάφτι ολόκληρη μεγαλειοτάτη! *** Από τα 90 της θέλετε να φύγει η κοπέλλα; *** Πάντα είναι κατάλληλος ο χρόνος για να κάνεις αυτό που είναι σωστό (Μάρτιν Λούθερ Κινγκ) *** Υποθέτω ότι έχετε ενημερωθεί για την πολιτική πρωτοβουλία τής Αννούλας. *** Διαμαντοπούλου: "Έχουμε στόχο την ανάδειξη των νέων πολιτικών και προσώπων." *** Όταν λέμε "νέων", Αννούλα...; *** "Εσύ πόσο με κάνεις;" ή "είμαστε όσο νιώθουμε", με ποιο να το πάμε; *** Πάντως, η μαλακία που
Ευτυχισμένα χρόνια
είπες δεν είναι καθόλου νέα. *** Αληθεύει ότι θα βάλει για δήμαρχος αθηναίων η Ντενίση; *** Ουάου! *** Τα νέα πρόσωπα της Αννούλας άρχισαν να σκάνε μύτη. *** Γελάω μόνος μου καθώς σκέφτομαι την Μιμή δήμαρχο, να ανάβει τα φωτάκια στο χριστουγεννιάτικο δέντρο στο σύνταγμα... *** ...και τον Λαζόπουλο να πετιέται και να λέει "τι ωραία που παίζει το δέντρο". *** Ο χρόνος κάνει την κοπέλα να ελπίζει, την γυναίκα να χαίρεται, την γριά να αναπολεί (Βίκτωρ Ουγκώ) *** Παρεμπιπτόντως, κύριε Καμίνη μου, τέτοιο τρολάρισμα στους φτωχούς δεν το περίμενα. *** Μια ζωή περίμεναν οι άνθρωποι να γυρίσει ο τροχός κι εσύ... *** Α να χαθείς, αλήτη. *** Της την έπεσες με ένα "πάμε κανα βράδυ για ποτό;", σε απέκρουσε με ένα ξερό "δεν πίνω". *** Πόσο μαλάκας πρέπει να είσαι, αγόρι μου, για να προσθέσεις "ε, τότε πάμε για φαγητό"; *** Άστο κι όταν γυρίσει ο τροχός, θα σου πω. *** Ποιός μαλάκας έβγαλε την λέξη "πουτσόκρυο"; *** Και μ' αρέσει που την χρησιμοποιείτε, λες και δεν ξέρετε πώς γίνεται στο κρύο. *** Εκτός αν... θου κύριε... *** Ο χρόνος προχωρά αργά για εκείνον που βιάζεται (Αναξιμανδρίδης) *** Δεν ξέρω αν σας την έσπασα αλλά αν δεν φιλοσοφήσουμε για τον χρόνο στην αρχή μιας χρονιάς, πότε θα το κάνουμε; *** Kυρίες, δεσποινίδες και κύριοι, λυπάμαι αν στην πρώτη φωτογραφία δεν αναγνωρίσατε τον βασιλιά τού ροκ εντ ρολ, τον έναν και μοναδικό Έλβις Πρίσλεϋ. *** Ελπίζω να τον αναγνωρίσατε τουλάχιστον στην τελευταία φωτογραφία, ανάμεσα στον Ουάλλας Χόλλαντ και την Τζάκι Κάλλεν. *** Το ενσταντανέ είναι λίγο πριν αρχίσει η ιστορική συναυλία τού Έλβις την παραμονή τής πρωτοχρονιάς τού 1976, στο στάδιο Σίλβερντον του Πόντιακ, στο Μίτσιγκαν. *** Mόνο για χατήρι σας, πριν σας αφήσω, ανασύρω από την δισκοθήκη μου το πολύτιμο "Blue Hawai" και σας αφήνω να καταλάβετε μόνοι σας γιατί ο Έλβις έγινε βασιλιάς. *** Καιρός φέρνει τα λάχανα, καιρός τα παραπούλια (λαϊκή παροιμία) *** Να έχετε ένα όμορφο σαββατοκύριακο και μια όσο γίνεται πιο όμορφη χρονιά! ***

5 Ιανουαρίου 2017

Η Φινλανδία αποβιβάζεται (;)

Στην αρχή φοβηθήκαμε ότι με το Grexit θα γινόμασταν οι πρώτοι που θα εγκατέλειπαν το όχημα τής Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ύστερα ήρθε το Brexit και είπαμε ότι έκαναν οι βρεττανοί την αρχή αλλά, απ' όσο φαίνεται, η έξοδός τους μπορεί να χρειαστεί και μια δεκαετία για να ολοκληρωθεί. Πριν λίγο καιρό ήρθε το ιταλικό δημοψήφισμα, το οποίο, σε συνδυασμό με τα χάλια της Monte dei Paschi και άλλων ιταλικών τραπεζών, άνοιξε την κουβέντα για το αν θα είναι οι γείτονές μας οι πρώτοι που θα φύγουν ολοκληρωτικά. Ίσως Ελλάδα, Βρεττανία και Ιταλία παραμένουν φαβορί στην κούρσα αλλά προσωπικά θα προτιμούσα να ποντάρω σε ένα αουτσάιντερ, το οποίο νομίζω ότι θα κάνει την μεγάλη έκπληξη: την Φινλανδία!

Ακούγεται περίεργο αλλά είναι γεγονός ότι, κάτω από την καλογυαλισμένη της επιφάνεια, η χώρα των χιλίων λιμνών αντιμετωπίζει σοβαρώτατα προβλήματα. Για παράδειγμα, μπορεί το δημόσιο χρέος της να βρίσκεται μέσα στο όριο του 60% επί του ΑΕΠ που προβλέπουν οι ευρωενωσιακές συνθήκες αλλά έχει εκτιναχθεί στο 59,3% από 33,9% που ήταν το 2008. Ομοίως, η ανεργία της δείχνει να είναι ελεγχόμενη αλλά στα τέλη του 2016 δείχνει να ξεπερνάει το 12% από 9,2% το 2014. Το χειρότερο, όμως, είναι ότι το μέλλον προμηνύεται ακόμη πιο σκοτεινό διότι η βιομηχανική παραγωγή όχι απλώς καταγράφει συνολική μείωση 20% κατά την τελευταία δεκαετία αλλ' επί πλέον ο ρυθμός αυτής της μείωσης είναι αυξανόμενος. Για να γίνει καλύτερα αντιληπτό το τι σημαίνει μείωση βιομηχανικής παραγωγής κατά 20%, να σημειώσουμε ότι, κατά την ίδια περίοδο, η μείωση αυτή στην Ελλάδα των χιλίων προβλημάτων είναι 24% και στην πολύπαθη Ισπανία 25%.

[Επεξεργασία διαγράμματος: Cogito ergo sum]

Η Φινλανδία πάντοτε στήριζε την οικονομία της στους εξ ανατολών γείτονές της. Παρά την ιστορικά δεδομένη αντιπαλότητα με την τσαρική Ρωσσία και την κατοπινή Σοβιετική Ένωση, οι φινλανδοί είχαν ανέκαθεν οικονομικές δοσοληψίες με τους ρώσσους. Δεν είναι τυχαίο ότι η Φινλανδία αποτελεί την πρώτη επιλογή των ρώσσων τουριστών ενώ πολλοί ρώσσοι επενδύουν σε ακίνητα τόσο στο Ελσίνκι όσο και στα φινλανδικά τουριστικά θέρετρα. Όσον αφορά δε τις εμπορικές συναλλαγές, από την μια οι φινλανδικές επιχειρήσεις έχουν δημιουργήσει πληθώρα εγκαταστάσεων στην Ρωσσία κι από την άλλη η Φινλανδία -η οποία δεν έχει υδροηλεκτρικά εργοστάσια- εισάγει από την Ρωσσία σχεδόν το ένα πέμπτο τής ενέργειας που χρειάζεται. Όλα αυτά καθιστούν απόλυτα σαφές σε όλες του τις διαστάσεις το πρόβλημα που δημιουργεί στην χώρα το εμπάργκο κατά της Ρωσσίας.

Πάμε παρακάτω. Οι παχιές αγελάδες τής φινλανδικής οικονομίας τρέφονταν επί σειρά ετών σε δυο πλούσια λιβάδια: της Nokia (*) και της χαρτοβιομηχανίας. Σήμερα, που η μεν Nokia πνέει τα λοίσθια και περιμένει ενέσεις ζωής από την Microsoft, η δε κατανάλωση χαρτιού έχει μειωθεί κατακόρυφα σε όλον τον κόσμο, η Φινλανδία προσπαθεί να στηριχτεί στις εξαγωγές ξυλείας και τροφίμων, πλην όμως χωρίς αποτέλεσμα, αφού το ισοζύγιο των τρεχουσών συναλλαγών της βρίσκεται στο μείον τα πέντε τελευταία χρόνια.

Δυστυχώς για την κυβέρνηση του Γιούχα Σίπιλα, από το 1999 η χώρα έχει ενταχθεί στην ευρωζώνη, άρα δεν μπορεί να επαναλάβει το επιτυχημένο εγχείρημα του 1993. Τότε, η Φινλανδία αντιμετώπισε την κρίση στην οικονομία της με υποτίμηση του νομίσματός της έναντι του γερμανικού μάρκου κατά 30%. Τώρα, το μόνο που μπορεί να κάνει είναι εσωτερική υποτίμηση (δημοσιονομικές περικοπές, μειώσεις μισθών κλπ), κάτι που ναι μεν κάνει αλλά δίχως επιτυχία. Το πρόβλημα με την εσωτερική υποτίμηση είναι ότι τα θετικά αποτελέσματά της (αν υπάρξουν) χρειάζονται πολύ χρόνο για να φανούν και η χώρα δεν φαίνεται να διαθέτει την πολυτέλεια της αναμονής.


Καλά όλα αυτά (τρόπος του λέγειν) αλλά, εφ' όσον τα ίδια συμβαίνουν και αλλού, γιατί είπα στην αρχή ότι εκτιμώ πως ίσως η Φινλανδία γίνει η πρώτη χώρα που θα αποβιβαστεί από το ευρωπαϊκό τραίνο; Για τρεις λόγους:

(α) Οι φινλανδοί δεν φαίνεται να προκρίνουν την λύση τής αναζήτησης βοήθειας από τους διάφορους μηχανισμούς τής Ευρωπαϊκής Ένωσης, θεσμούς, τρόικες κλπ. Υπάρχει ήδη το προηγούμενο των χωρών-μελών που προσπάθησαν να σταματήσουν τον κατήφορό τους με διάφορα μνημόνια αλλά μένοντας στην ενωμένη Ευρώπη. Όλες απέτυχαν, επομένως δεν υπάρχει λόγος οι φινλανδοί να αναμένουν κάτι διαφορετικό στην περίπτωσή τους.

(β) Όσο κι αν η κατάσταση της φινλανδικής οικονομίας συνεχώς χειροτερεύει, ακόμη δεν έχει γίνει απελπιστική. Μπορεί το ΑΕΠ του 2015 να εμφάνισε μείωση κατά 15% ως προς το 2014 αλλά ακόμη παραμένει σε σχετικά καλά επίπεδα (μόλις 5,5% κάτω από το ΑΕΠ του 2007). Αν οι φινλανδοί θέλουν να κάνουν κάτι δραστικό, δεν πρέπει να χάσουν χρόνο. Όσο αντέχουν, μπορούν να επιστρέψουν σε δικό τους νόμισμα και να προσπαθήσουν να τονώσουν την οικονομία τους με μια γενναία υποτίμηση. Αν περιμένουν πρώτα να καταρρεύσουν τελείως, τα αποτελέσματα ενός τέτοιου εγχειρήματος θα είναι αμφισβητούμενης αποτελεσματικότητας.

(γ) Οι φινλανδικές τράπεζες παρουσιάζουν σχετικά καλή εικόνα, με συνέπεια η προσφυγή τους στον μηχανισμό ρευστότητας της ΕΚΤ να είναι λογική και ελεγχόμενη. Επομένως, οι κραδασμοί από μια ευρωέξοδο δεν θα ταρακουνήσουν συθέμελα το οικοδόμημα, όπως θα γινόταν π.χ. αν έφευγε η Ιταλία.

Το συγκρότημα-έδρα της Nokia (νυν Microsoft) στο Έσποo, κοντά στο Ελσίνκι. Το 2013, προκείμενου
να βρει ρευστό, η εταιρεία το πούλησε αντί 170 εκατ. ευρώ και στην συνέχεια το μίσθωσε (lease back).

Επίλογος. Με τα παραπάνω προσπάθησα να εξηγήσω γιατί πιστεύω πως η Φινλανδία βρίσκεται κοντά στην έξοδο από την ευρωζώνη και όχι να υποστηρίξω πως αυτή η έξοδος θα έλυνε τα προβλήματα του φινλανδικού λαού. Αυτά τα προβλήματα δεν λύνονται με απλή αντικατάσταση του ευρώ από το φινλανδικό μάρκο (δηλαδή των ευρωπαίων κεφαλαιοκρατών από ντόπιους), αφού και πάλι ο παραγόμενος πλούτος θα καταλήγει σε ξένες τσέπες και όχι στις τσέπες εκείνων που τον παράγουν.

---------------------------------------------
(*) Τις καλές εποχές η Nokia παρήγαγε μόνη της το 10% του φινλανδικού ΑΕΠ.

4 Ιανουαρίου 2017

Προς μια οργουελιανή "πλαστική" κοινωνία;

Υποθέτω ότι όλοι έχετε ήδη κάνει τους πρώτους λογαριασμούς σας για το πώς θα καταφέρετε να χρησιμοποιήσετε σωστά τις πιστωτικές ή τις χρεωστικές σας κάρτες, προκειμένου να μη πληρώσετε πρόστιμο κατά την εκκαθάριση της μεθεπόμενης φορολογικής σας δήλωσης. Κι αφού ακόμη δεν έχουν κοινοποιηθεί λεπτομέρειες για την εφαρμογή τού μέτρου, κάνει ο καθένας μας ό,τι νομίζει σωστό. Αυτό, βεβαίως, δεν είναι πάντοτε εύκολο. Για παράδειγμα: έκανα σωστά που έβαλα βενζίνη παραμονή πρωτοχρονιάς ή μήπως έπρεπε να περιμένω ν' αλλάξει ο χρόνος, έστω κι αν την πλήρωνα κάπως ακριβώτερη; Επίσης: να συνεχίσω να παίρνω τσιγάρα και εισιτήρια από τον περιπτερά της γωνίας ή να ψάξω για περίπτερο που να διαθέτει POS; Αυτά είναι διλήμματα.

[του Ανδρέα Πετρουλάκη - Καθημερινή, 13/10/2015]

Ας σοβαρευτούμε, όμως. Πριν λίγες μέρες μιλήσαμε σε τούτο το ιστολόγιο για τα όσα συμβαίνουν στην Ινδία με την κατάργηση των μεγάλων χαρτονομισμάτων ("Ινδία: Ζωή χωρίς μετρητά"). Εκείνο που δεν είπαμε τότε, είναι ότι στον χορό ετοιμάζεται να μπει και η Αυστραλία, όπου εντείνονται από πολλές πλευρές οι πιέσεις να καταργηθούν τα χαρτονομίσματα των 100 και των 50 δολλαρίων, ώστε σιγά-σιγά να δρομολογηθούν οι διαδικασίες για την δημιουργία τής πρώτης χώρας του πλανήτη όπου δεν θα κυκλοφορεί χρήμα στην φυσική του μορφή.

Τον χορό άνοιξε η -γνωστή μας από τις βρομιές της αλλά και από τον ρόλο της στο ξέσπασμα της σοβούσας καπιταλιστικής κρίσης- Citibank, η οποία ανακοίνωσε ότι θα καταργήσει τα μετρητά από τα περιφερειακά της υποκαταστήματα στην Αυστραλία. Λίγο αργότερα, ο ελβετικός τραπεζικός κολοσσός UBS δημοσιοποίησε την εκτίμησή του ότι η απόσυρση των μεγάλων χαρτονομισμάτων θα αποδειχτεί ωφέλιμη για την οικονομία της χώρας. Παράλληλα, επίσημες φωνές δεν χάνουν ευκαιρία να διατρανώσουν την πεποίθηση ότι η υλοποίηση της ιδέας περί πλήρους κατάργησης των μετρητών θα αποβεί ωφέλιμη για όλους.

Ασφαλώς, η κατάργηση της φυσικής μορφής τού χρήματος θα εξοικονομήσει πολύ χρήμα, αφού θα μηδενιστούν τα κόστη κοπής νομισμάτων, εκτύπωσης χαρτονομισμάτων, φύλαξης, μεταφοράς, ασφάλειας κλπ. Η μεγαλύτερη ωφέλεια θα είναι εκείνη που θα προκύψει για τις τράπεζες, αφού οι πάντες θα υποχρεωθούν να διατηρούν το σύνολο της ρευστότητάς τους σ' αυτές και έτσι θα ανοίξει λαμπρός δρόμος κερδοφορίας για το τραπεζικό σύστημα. Σοβαρή ωφέλεια, όμως, θα έχει και η κυβέρνηση, εφ' όσον θα αποκτήσει πλήρη και απόλυτο έλεγχο των αποταμιεύσεων των πολιτών, πράγμα που θα της επιτρέπει να επιβάλει πανεύκολα όποιο μέτρο θέλει, όπως ελέγχους κεφαλαίων, αρνητικά επιτόκια, έκτακτη φορολογία κλπ.

Στο σημείο αυτό αξίζει τον κόπο να σταθούμε λίγο για να αναλογιστούμε κάτι που έγινε στον τόπο μας το 2015. Αναφέρομαι στην πρακτική τής κυβέρνησης να χρησιμοποιήσει τα διαθέσιμα των δημόσιων οργανισμών, της τοπικής αυτοδιοίκησης κλπ προκειμένου να πληρώσει τοκοχρεωλύσια. Στην αρχή, απηύθυνε "κάλεσμα" για βοήθεια αλλά, όταν διαπίστωσε ότι δεν είχε την αναμενόμενη ανταπόκριση, δεν δίστασε να καταφύγει στην κατάπτυστη τακτική τής έκδοσης Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου. Φανταστείτε τώρα πόσο πιο εύκολη θα ήταν η ανεύρεση χρήματος σε ένα περιβάλλον όπου όλο το διαθέσιμο χρήμα θα βρισκόταν στις τράπεζες με παράλληλη ύπαρξη ελέγχου στην κίνηση των κεφαλαίων. Προφανώς, αυτός είναι ο λόγος που πολλοί αναλυτές σημειώνουν ότι η εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους θα ήταν πολύ ευκολώτερη σε έναν κόσμο χωρίς μετρητά.

Τελικά, μπορούμε να πούμε ότι η κατάργηση των μετρητών μπορεί να ωφελήσει πολλούς, εκτός από τους απλούς πολίτες. Αυτοί από την μια θα υπόκεινται σε πλήρη έλεγχο για το πού ή το πώς ξοδεύουν και την τελευταία τους δεκάρα κι από την άλλη θα καταντήσουν έρμαια τόσο του πολιτικού όσο και του χρηματοπιστωτικού συστήματος εφ' όσον δεν θα έχουν πλέον στα χέρια τους το βασικό αμυντικό τους όπλο: την ανάληψη των καταθέσεών τους. Λογικό επακόλουθο θα είναι η επέκταση της τραπεζικής ασυδοσίας εφ' όσον θα διευκολυνθεί η καθιέρωση της "διάσωσης από μέσα" (bail-in) με το κούρεμα καταθέσεων. Αυτή η προοπτική γίνεται ιδιαίτερα τραγική αν αναλογιστούμε ότι οι περισσότερες τράπεζες είναι υπερχρεωμένες και προσπαθούν με κάθε τρόπο να αποφύγουν την χρεωκοπία.


Νομίζω ότι το μήνυμα δόθηκε και δεν χρειάζεται να αναφέρουμε ότι, δίπλα στην Ινδία και την Αυστραλία, έσκασε μύτη και η Σουηδία, αν και εκεί η κατάσταση είναι κάπως διαφορετική μιας και υπερχρεωμένος δεν είναι ο δημόσιος αλλά ο ιδιωτικός τομέας (ναι! ναι! στην "σοσιαλιστική Σουηδία αυτό!). Φοβάμαι ότι βρισκόμαστε στις απαρχές μιας οργουελιανής "πλαστικής" κοινωνίας, όπου οι οικονομίες των πολλών απλών ανθρώπων θα χρησιμοποιούνται προς όφελος ολίγων, πλην εκλεκτών. Στην προσπάθεια να βρεθεί -επί τέλους!- διέξοδος από την πολυετή καπιταλιστική κρίση, τα όπου γης οικονομικά "φυντάνια" βρήκαν τον τρόπο να λύσουν το πρόβλημα χρησιμοποιώντας τις αποταμιεύσεις των πολιτών. Για να αποδειχτεί ακόμη μια φορά πως δεν είναι τα κράτη που χρεωκοπούν αλλά οι πολίτες τους, κάτι που έχουμε μάθει πολύ καλά εμείς εδώ στην Ελλάδα.

3 Ιανουαρίου 2017

Ανοησίες ανοητευόντων

Ίσως το πλέον επιβεβαιωμένο από τα αποφθέγματα των αρχαίων προγόνων μας είναι το πασίγνωστο "αργία μήτηρ πάσης κακίας". Προσωπικά, αν είχα την δυνατότητα, θα προσέθετα: "...και ανοησίας". Χαρακτηριστική επιβεβαίωση της άποψής μου είναι οι ατελείωτες ανοησίες που ακούστηκαν κατά τις ημέρες των γιορτών, ως κριτική και σχόλια της περιώνυμης επιστολής Τσακαλώτου προς τους θεσμούς. Ειδικά δε εκείνο το απόσπασμα όπου ο υπουργός οικονομικών υπόσχεται ότι η κυβέρνηση θα ενεργοποιήσει τον κόφτη αν διαπιστωθεί απόκλιση από τους στόχους του προϋπολογισμού, λειτούργησε ως μαγνήτης για τους ανοητεύοντες πάσης αστικής πολιτικής αποχρώσεως.

Προσχέδιο Κρατικού Προϋπολογισμού 2017. Με κόκκινο χρώμα το άθροισμα μισθών, συντάξεων,
ασφάλισης, περίθαλψης και κοινωνικής προστασίας ως ποσοστό επί των πρωτογενών δαπανών.
Κατ' αρχάς, ας δούμε τι έγραφε σ' εκείνη την επιστολή ο κ. Τσακαλώτος: "Οι ελληνικές αρχές παραμένουν απολύτως δεσμευμένες στην εκτέλεση της συμφωνημένης δημοσιονομικής πορείας η οποία βασίζεται σε στόχους πρωτογενών πλεονασμάτων της τάξης του 0,5%, 1,75% και 3,5% του ΑΕΠ για το 2016, 2017 και 2018 αντίστοιχα. Οι ελληνικές αρχές θα ενεργοποιήσουν τον έκτακτο δημοσιονομικό μηχανισμό (contingency fiscal mechanism), ο οποίος περιλαμβάνεται στο πλαίσιο της πρώτης αξιολόγησης, όπως περιγράφεται στον Νόμο 4389/16, σε περίπτωση που τα στοιχεία τα οποία θα επικυρώσει η Eurostat δείχνουν ότι οι παραπάνω δημοσιονομικοί στόχοι δεν έχουν επιτευχθεί". Για όποιον δεν κατάλαβε, "έκτακτος δημοσιονομικός μηχανισμός" είναι η επίσημη ονομασία τού "κόφτη". Και κάπου εδώ άρχισε ο ορυμαγδός των ανοησιών από πλευράς αντιπολίτευσης:
  • Νέα Δημοκρατία: "Από σήμερα η έννοια εξευτελισμός έχει ονοματεπώνυμο: Ευκλείδης Τσακαλώτος και Αλέξης Τσίπρας. (...) Επαναλαμβάνουν πέντε φορές, ότι θα κάνουν τα πάντα για να τηρήσουν τις μνημονιακές δεσμεύσεις τους, κόβοντας ξανά τις συντάξεις. Επιστολή μετάνοιας, επιστολή υποτέλειας, επιστολή παραδοχής. (...)"
  • ΠαΣοΚ κλπ συμπαρατασσόμενοι: "Πρόκειται για επιστολή ντροπής. Παίρνουν πίσω με ταπεινωτικό τρόπο όλα όσα έλεγαν. Για μια ακόμη φορά, εκθέτουν την χώρα, βουλιάζουν στα ψέμματά τους. Όμως το «μάρμαρο» δυστυχώς το πληρώνει ο Ελληνικός λαός. (...)"
  • Ποτάμι: "Ο κ. Τσακαλώτος αναλαμβάνει τη δέσμευση για ενεργοποίηση του κόφτη στις συντάξεις σε περίπτωση που οι δημοσιονομικοί στόχοι για το 2016 δεν επιβεβαιωθούν. Αυτά που έδωσε δηλαδή ενδέχεται να τα πάρει πίσω ξανά από τις συντάξεις. (...)"
  • Ένωση Κεντρώων: "Τελικά, ο μποναμάς προς τους συνταξιούχους με τον τρόπο που συνετελέσθη έγινε εφιάλτης. Επικρέμαται επί των κεφαλών μας "κόφτης" που στην πρώτη αστοχία θα κόβει συντάξεις. Αυτά κάνουν οι βιασύνες και οι ψηφοθηρίες μιας καταρρέουσας κυβέρνησης".

Φυσικά, η κυβέρνηση έσπευσε να προσθέσει τις δικές της ανοησίες σ' εκείνες της αντιπολίτευσης, υποστηρίζοντας ότι δεν θα χρειαστεί να ενεργοποιήσει τον κόφτη αλλά κι αν ακόμη χρειαστεί να το κάνει, δεν θα πειράξει μισθούς και συντάξεις. Κι από δίπλα, σωρός οι ανοησίες των "έγκριτων" αναλυτών και δημοσιογράφων, που μίλησαν για εθνική ταπείνωση, για αυτογκόλ της κυβέρνησης, για ρελάνς του ΔΝΤ και για έναν σωρό άλλες αηδίες.

Πρώτα-πρώτα, ας μας συγχωρήσει το κυβερνητικό επιτελείο αλλά η μπούρδα που πέταξε δεν καταπίνεται με τίποτε. Το μόνο σίγουρο είναι ότι, αν ενεργοποιηθεί ο κόφτης, την λέζα θα την πληρώσουν μισθωτοί και συνταξιούχοι. Απολύτως σίγουρο! Όπως φαίνεται στον παραπάνω πίνακα, οι δαπάνες για μισθούς, συντάξεις και κοινωνικό κράτος αγγίζουν το 75% των πρωτογενών δαπανών. Αν κληθεί η κυβέρνηση να βάλει λεπίδι στις πρωτογενείς δαπάνες, από πού αλλού θα κόψει; Τώρα, αν αρχίσουν τα τερτίπια του στυλ "δεν κόβουμε μισθούς αλλά επιδόματα" ή "δεν κόβουμε συντάξεις αλλά παροχές", αυτά λίγο μας ενδιαφέρουν.

Πάμε τώρα στην αντιπολίτευση. Αλήθεια, πρώτη φορά ακούνε για τον κόφτη και κάνουν σαν να πέφτουν από τα σύννεφα; Γιατί αγανακτούν οι "άριστοι" του κ. Μητσοτάκη ακούγοντας τον κ. Τσακαλώτο να επαναλαμβάνει πέντε φορές ότι θα κάνει όσα έκαναν εκείνοι επί τρία χρόνια; Πόσο σίγουροι είναι οι "δημοκράτες" της κ. Γεννηματά ότι επί των ημερών τους ο ελληνικός λαός δεν είχε πληρώσει μάρμαρα, γρανίτες, ασβεστόλιθους και λοιπά πετρώματα; Ο υδρωπικιακός εσμός τού κ. Θεοδωράκη όντως δεν πήρε χαμπάρι ότι συναίνεσε για την εφαρμογή τού κόφτη πρόπερσι τον Αύγουστο στην βουλή, άρα σήμερα δεν απαιτείται καμμιά δέσμευση Τσακαλώτου; Οι δε "λεβέντες" του κ. Λεβέντη τώρα πρόσεξαν ότι έχει και μαχαίρι η καρμανιόλα, στο στήσιμο της οποίας έβαλαν κι αυτοί το χεράκι τους πριν ενάμισυ χρόνο;


Ανοησίες επί ανοησιών από ανοητεύοντες πάσης φύσεως. Λες και κανείς απ' αυτούς δεν έχει ακούσει αυτό που λέγεται "ευρωπαϊκό εξάμηνο", για το οποίο εμείς έχουμε μιλήσει σε τούτο το ιστολόγιο από τον Οκτώβριο του 2014. Λες και κανείς τους δεν ξέρει ότι η εκτέλεση του προϋπολογισμού κάθε χώρας της Ευρωπαϊκής Ένωσης ελέγχεται από την Κομμισσιόν ανά εξάμηνο και, σε περίπτωση αποκλίσεων, κάθε χώρα είναι υποχρεωμένη να ενεργοποιεί κατάλληλο δημοσιονομικό μηχανισμό που θα μπαλώνει τις τρύπες. Λες και κανείς απ' αυτούς που μας έσυραν χειροπόδαρα στο ευρωπαϊκό μαντρί και σήμερα βροντοφωνάζουν "μένουμε Ευρώπη" δεν ξέρει ότι ο "μενουμευρωπαϊσμός" τους χρησιμοποιεί τους κόφτες του δίχως να ζητάει την άδεια του κάθε Τσακαλώτου.

Όσο για την κυβέρνηση, οι δικές της ανοησίες έχουν και διάρκεια. Ήδη ο κ. Τσακαλώτος πέταξε μια σπόντα περί -δήθεν- συζητήσεων για παράταση του κόφτη και μετά το 2018, όταν -υποτίθεται πως- λήγει το παρόν μνημόνιο. Αν σηκώνεται τόσος μπουχός εφέτος, με την δέσμευσή μας για πρωτογενές πλεόνασμα να περιορίζεται σε 800-900 εκατομμύρια (ή 0,5% του ΑΕΠ) για το 2016, φανταστείτε τι έχει να γίνει εφέτος που αυτά τα ποσά διπλασιάζονται και -πολύ περισσότερο- από το 2018 και μετά που τετραπλασιάζονται. Τότε θα πάει η ανοησία σύννεφο.


ΥΓ: Η επιλογή του όρου "ανοητεύοντες" αντί του "ανόητοι" είναι εσκεμμένος. Είμαι απολύτως σίγουρος ότι άπαντες ξέρουν τι κάνουν και απλώς παριστάνουν τους ανόητους επειδή είναι πεπεισμένοι ότι απευθύνονται σε χαχόλους. Ουδείς εξ αυτών είναι όντως ανόητος.

2 Ιανουαρίου 2017

Κασσάνδρα

"Τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα δεν είναι η εστία λογικών συζητήσεων που επηρεάζουν αποτελέσματα. Αλλά αν το αφήγημα "οι κανόνες είναι κανόνες" δεν αντικατασταθεί, θα οδηγήσει στην διάλυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (...) Το αποτέλεσμα δεν είναι μόνο ότι έχουμε κολλήσει με την πιο ανεξάρτητη από τις κεντρικές τράπεζες (...) αλλά και ένα Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης το οποίο δρα ως μόνιμος ζουρλομανδύας. Εντός της ευρωζώνης τα πράγματα είναι ακόμη χειρότερα. (...)"

Αυτά έγραφε στις 27 Δεκεμβρίου ο Ευκλείδης Τσακαλώτος στο opendemocracy.net, σε άρθρο του με τίτλο "Μια Ευρώπη με δυο αφηγήματα". Βεβαίως, δεν μπορούμε παρά να συμφωνήσουμε -σε γενικές γραμμές- με τις παραπάνω παρατηρήσεις τού υπουργού οικονομικών, αφού αυτό το ιστολόγιο έχει επισημάνει ήδη από το 2003(!) τα αδιέξοδα του Συμφώνου Σταθερότητας (όπως ίσχυε τότε, φυσικά) αλλά και την αναποτελεσματικότητα της κεντρικής τράπεζας . Στις 15 Δεκεμβρίου εκείνης της χρονιάς, σε άρθρο με τίτλο "Σύμφωνο σαθρότητας", γράφαμε:

Ακόμα και συμβατικοί οικονομολόγοι με σαφή τοποθέτηση υπέρ του ευρώ (C.Wyplosz, A. Sapir κλπ) τονίζουν ότι το "Σύμφωνο Σταθερότητας" είναι σκέτη κόλαση και πρώτος στόχος πρέπει να είναι η ανάπτυξη και η συνοχή. Τι να το κάνουμε το "κολλαριστό" ευρώ όταν η ανεργία ψηλώνει, τα επίπεδα τιμών ξεπερνούν το ύψος των λαϊκών και μικρομεσαίων εισοδημάτων και το όνειρο των "χρυσών κουταλιών" έχει εκπέσει προ πολλού; Πώς μπορούν ο μεν Σρέντερ να ενισχύσει τις επενδύσεις ο δε Σιράκ να περικόψει τους φόρους όταν το "Σύμφωνο Σταθερότητας" επιβάλλει την άμεση μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος των χωρών τους; Ας απαντήσουν οι καρεκλοκένταυροι λογιστές. Να κοπούν οι επενδύσεις; Να μην τονωθεί η ζήτηση διά της περικοπής των φόρων; Μήπως η Ευρώπη πάσχει είτε από υπερθέρμανση της οικονομίας είτε από υπερεπένδυση και δεν το έχουμε καταλάβει;

Κι από την άλλη μεριά, η κεντρική τράπεζα εξακολουθεί να πουλάει "αξιοπιστία"! Λογικόν, όταν θέλει να πείσει πως είναι ανεξάρτητη κι ανεπηρέαστη κι όχι άθυρμα των εθνικών επιθυμιών. Άλλο, όμως, αυτό κι άλλο η ξεροκεφαλιά κι ο διαγκωνισμός για το βραβείο του πιο "ατσάλινου" διοικητή (το οποίο συνοδεύεται από τα εύσημα του καθυστερημένου κατεστημένου). Δεν λέω "όχι" στις αναγκαίες αναδιαρθρώσεις, στην κατάργηση άχρηστων υπηρεσιών ή στην περικοπή των σπαταλών. Μόνο που όλα τούτα γίνονται σε καιρούς ανάπτυξης, τότε που οι οικονομίες εμφανίζουν πλεονάσματα. Γιατί, σε αντίθετη περίπτωση, το πάπλωμα το πληρώνουν οι "μη έχοντες".
Ελπίζοντας ότι στην αυγή τού νέου χρόνου δεν θα λειτουργήσω ως Κασσάνδρα αλλ' αμφιβάλλοντας έντονα γι' αυτό (*), θα στοιχημάτιζα με άνεση ότι η προγραμματισμένη ανάπτυξη 2,5% για εφέτος και 3% για τα επόμενα χρόνια (ΕΚΤ) θα αποδειχτεί όνειρο λίαν απατηλό. Ίσως να φταίνε οι περιορισμένες γνώσεις μου περί τα οικονομικά αλλά αδυνατώ να καταλάβω πώς διάβολο θα στηριχτεί η οποιαδήποτε ανάπτυξη σε ένα περιβάλλον όπου μέσα στο 2017 επιβάλλονται νέοι φόροι τριών δισ., νέες επιβαρύνσεις στους αυτοαπασχολούμενους, νέα μέτρα εις βάρος των αγροτών και νέες περικοπές στις συντάξεις. Κι όλα αυτά θα συμβαίνουν παράλληλα με την περαιτέρω μείωση των δημοσίων δαπανών και με τον παραγωγικό ιστό ήδη διαλυμένο.

Την ίδια ώρα, σαν να βρίσκεται σε κάποιο παράλληλο σύμπαν, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Δημ. Τζανακόπουλος βλέπει μέσα στην χρονιά "να κάνουμε δοκιμαστικές εξόδους στις αγορές και να προετοιμαστούμε για την τελική ανάκτηση της οικονομικής μας κυριαρχίας με το τέλος τού προγράμματος τον Αύγουστο του 2018". Αλήθεια, σε ποιο οικονομικό περιβάλλον σκέφτεται να κάνει "δοκιμαστικές εξόδους" η κυβέρνηση; Δεν βλέπει ότι σχεδόν όλες οι χώρες του κόσμου έχουν δυσεπίλυτα προβλήματα να αντιμετωπίσουν; Η Ιαπωνία βουλιάζει στον κινούμενο βάλτο τής νομισματικής χαλάρωσης, η Κίνα προσπαθεί να στηρίξει την ανάπτυξή της στον δανεισμό, η Ιταλία παλεύει να κρατήσει όρθιες τις τράπεζές της, η Γαλλία αγκομαχάει να διατηρήσει ανοιχτά τα εργοστάσιά της και οι ΗΠΑ βρίσκονται λίγο πριν το σκάσιμο της φούσκας των παγίων. Ακόμη και η Γερμανία έχει να αντιμετωπίσει τον τεράστιο βραχνά τής Ντώυτσε Μπανκ (και όχι μόνο). Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, όχι απλώς είναι αδύνατον να βγει στις αγορές μια οικονομία σαν την ελληνική αλλά, ακόμη κι αν θελήσεις να υπογράψεις καινούργιο μνημόνιο, είναι θέμα για συζήτηση το ποια χώρα θα βρεθεί να σε δανείσει.


Κι ενώ οι μελανίες συσσωρεύονται και δεν φαίνεται αχτίδα φωτός ικανή να τους διαπεράσει, υπάρχουν και οι άμυαλοι ή ολιγόμυαλοι που βλέπουν ως διέξοδο την αλλαγή του πολιτικού σκηνικού είτε μέσω ενός "οικουμενικού" συμπιλήματος είτε μέσω εκλογών. Γίνεται να αποδειχτεί αποτελεσματικό κάτι που επανειλημμένα αποδείχτηκε αναποτελεσματικώτατο το 2015, το 2012 και το 2011; Με άλλα λόγια, γίνεται, χρησιμοποιώντας τα ίδια υλικά, να πετύχει τώρα η γνωστή, αποτυχημένη συνταγή; Δεν χρειάζονται ικανότητες Κασσάνδρας για να δώσει κανείς την σωστή απάντηση.

Δεν υπάρχει λύση, λοιπόν; Σαφώς υπάρχει, αρκεί να κατανοηθεί το πρόβλημα και να προσδιοριστούν οι γενεσιουργές αιτίες του. Και το πρόβλημα έχει όνομα: καπιταλισμός. Όταν καταλάβουμε ότι το αποσαθρωμένο καπιταλιστικό οικοδόμημα δεν επισκευάζεται πλέον, άρα η αλλαγή διαχειριστού δεν ωφελεί σε τίποτε, θα συνειδητοποιήσουμε ότι η μόνη σωστή επιλογή είναι το γκρέμισμά του.

----------------------------------------------------
(*) Αντίθετα με τον τρόπο που χρησιμοποιούν το όνομά της οι αγράμματοι, η Κασσάνδρα ποτέ δεν διαψευδόταν. Πάντοτε προέβλεπε κακά και πάντοτε επαληθευόταν αλλά ο θεός Απόλλων την είχε καταραστεί να μη πιστεύει κανείς τις προβλέψεις της.