To Cogito ergo sum συλλογάται λέφτερα και στο ηλεκτρονικό περιοδικό Ατέχνως.
Πνευματικά δικαιώματα δεν υπάρχουν. Οι ιδέες πρέπει να κυκλοφορούν ελεύθερα. Άρα, η αντιγραφή επιτρέπεται.

Η γλώσσα κόκκαλα τσακίζει

(...) ας ιδιωτικοποιηθούν τα πάντα, ας ιδιωτικοποιηθεί η θάλασσα κι ο ουρανός, ας ιδιωτικοποιηθεί το νερό κι ο αέρας, ας ιδιωτικοποιηθεί η δικαιοσύνη και ο νόμος, ας ιδιωτικοποιηθεί το σύννεφο που περνάει, ας ιδιωτικοποιηθεί το όνειρο, ειδικά αν γίνεται μέρα και με τα μάτια ανοιχτά. Και τελικά, για να ολοκληρωθούν οι ιδιωτικοποιήσεις, ας ιδιωτικοποιηθούν και τα κράτη, παραδίδοντας για κάποιο χρονικό διάστημα την εκμετάλλευσή τους σε ιδιωτικές εταιρείες, που θα λειτουργούν σε καθεστώς διεθνούς ανταγωνισμού. Εκεί βρίσκεται η σωτηρία τού κόσμου...

Και τώρα, ας ιδιωτικοποιηθεί επίσης και η πουτάνα που τους γέννησε όλους.


[Ζοζέ Σαραμάγκου, "Τετράδια του Λαντσαρότε - Ημερολόγιο ΙΙΙ, 1993-1995" - Μετάφραση από τα πορτογαλικά: Cogito ergo sum]

19 Μαΐου 2018

Σαββατιάτικα (202) - τα φιλοσημιτικά

*** Α' αραβοϊσραηλινός πόλεμος (1948) *** Έχετε καταλάβει τι γίνεται στην Γάζα; *** Κάθονται οι οβραίοι ήσυχοι και πάνε οι άραβες και τους λένε σκοτώστε μας; *** Εγώ κάτι τέτοιο κατάλαβα από τα δελτία των οχτώ. *** Γι' αυτό τους σφάζουν σαν κοτόπουλα. *** Γι' αυτό ο Νετανιάχου κάνει την κότα. *** Ανδριανόπουλος: "Τι δουλειά είχε ένα βρέφος στα επεισόδια και στο ντου στα σύνορα με την Γάζα;" *** Βρε μπαγάσα Ανδρέα, πώς καταφέρνεις και κάθε φορά βρίσκεις να πεις μια μεγαλύτερη μαλακία από την προηγούμενη; *** Αυτό είναι ταλέντο. *** Τζανακόπουλος: "Απαιτείται αυτοσυγκράτηση κι απ' τις δυο πλευρές." *** Παναπεί, μη διαδηλώνετε για να μη σας σκοτώνουν; *** Σωστός ο αριστερός. *** Β' αραβοϊσραηλινός πόλεμος (1956) *** Εσείς πώς σχολιάζετε την βίλλα που πήρε ο Ιγκλέσιας με 570 χιλιάρικα; *** Σκανδαλιστήκατε, ε; *** Κι εγώ. *** Ολόκληρος ποδεμάρχης και να πάρει βίλλα με 570 χήνες; *** Άει στον διάολο, ο φτωχομπινές. *** Μια μαιζονέτα στην Εκάλη είναι ακριβότερη, με τον ξεφτίλα. *** Βίλλα με πισίνα σε δυο στρέμματα γη; *** Την τσόχα πληρώνεις με 570 ή τα ραφτικά; *** Αυτό που ξαφνικά μάθατε όλοι για το Ίλιντεν, με αφήνει με το στόμα ανοιχτό. *** Τέτοια μόρφωση δεν την περίμενα, το ομολογώ. *** Ελπίζω ότι μάθατε και για την στάση που κράτησε τότε η Ελλάδα. *** Εμ, πώς να μάθετε αφού για δάσκαλο είχατε τον Σκάι; *** Πόλεμος των έξι ημερών (1967) *** Στους αγίους Ισιδώρους πήγατε να προσκυνήσετε; *** Το εκκλησάκι στον Λυκαβηττό λέω, με τον σταυρό που βγάζει μυροβόλο αίμα και κάνει θαύματα. *** Να πάτε, βρε θεομπαίχτες, που μόνο τι θα φάτε σκέφτεστε. *** Τσαλίκης: "Καλώ τον κόσμο να διαβαστεί με τον θαυματουργό σταυρό." *** Γιώργο μου,
Τα σεβάσματά μου, κύριε πειρατή!
έτσι είναι ο τέλειος άντρας, ο άντρας ο σωστός, ο πρόστυχος, ο έξυπνος, ο γοητευτικός. *** Και ο μαλάκας, επίσης. *** Θέλει διάβασμα. *** Έχεις σπουδάσει και ιατρική, έμαθα. *** Άμα έχουμε θαυματουργό σταυρό, τι να τους κάνουμε τους γιατρούς, αγόρι μου; *** Πόλεμος του Γιομ Κιπούρ (1973) *** Πρώτο Ψέμα, έρευνα-1: "Οι δεξιοί είναι πιο όμορφοι από τους αριστερούς." *** Συμφωνώ και επαυξάνω. *** Κι εγώ ΔΑΠ ψήφιζα στα νιάτα μου, που ήμουν παιδαράς. *** Όσο γερνάω και μπαταλεύω, τόσο πιο αριστερά πάω. *** Κι άμα ραμολίρω τελείως, θα γίνω κομμουνιστής. *** Όχι σαν κάτι κωλόγερους, που τρέμει ο κώλος τους να βγει η ψυχή τους κι ετοιμάζονται να κάνουν τον Κούλη πρωθύ. *** Πρώτο Ψέμα, έρευνα-2: "Οι δεξιοί χαίρονται περισσότερο το σεξ." *** Κι αυτό σωστό. *** Αν θέλετε γκομενίτσα να πετάει φωτιές στο κρεβάτι, από Χρυσαυγή και δεξιώτερα ψάξτε. *** Δείτε την Ουρανία. *** Δεν είναι σαφές πόσο χαίρεται το σεξ; *** Θέμο, δεν σε ρώτησα, από μινάρισμα πώς πας; *** Jerusalem Law: Η Ιερουσαλήμ ορίζεται πρωτεύουσα του Ισραήλ ως πλήρης και ενιαία πόλη (1980) *** Αληθεύει ότι οι μηνύσεις Αβραμό, Μπένυ και Γκαβού για την Νοβάρτις μπήκαν στο αρχείο; *** Τό 'πες και τό ΄κανες, Αντώνη. *** Τους πήγες γαμιώντας ως το τέλος. *** Άλλο αν τελείωσες πρόωρα. *** Αυτόν τον ντόρο για το αν πρέπει να ψηφίζουν οι έλληνες του εξωτερικού, δεν τον καταλαβαίνω. *** Δεν είναι αυτονόητο ότι πρέπει; *** Αν δεν ψηφίσει ο Τζον Πάπας, που έχει τριάντα χρόνια στο Ματσατσούτσες, δεν δίνει σεντς για την Ελλάδα και σιχτιρίζει την ανεπροκοπιά των ελλήνων, ποιος θα ψηφίσει; *** Το αλβανό, που έχει τριάντα χρόνια εδώ, δουλεύει, πληρώνει φόρους και τρώει το ίδιο πήδημα με μας; *** Ρε, πάτε καλά; *** Θα αποφασίζει για μας ο Τζον Πάπας, που όταν φρηζάζει το λέκι και δεν μπορεί να πάει για φίσινγκ, κάθεται στη γιάρδα του και κάνει μπάρμπεκιου; *** Ας το μεταφράσει αυτό πρώτα στα ελληνικά και μετά βλέπουμε. *** Ανέγερση τείχους στα σύνορα με την Γάζα (2002) *** Μήπως καταλάβατε τι συνέβη με την παραίτηση Σακελλαρίου, να μου εξηγήσετε κι εμένα; *** Διάβασα την εμπεριστατωμένη ανάλυση της Ιωάννας Μάνδρου στην Καθημερινή αλλά δεν
Λίγο πίσω... άλλο λίγο... Ώπα! Τώρα λίγο μπροστά και δέσε.
γράφει τίποτε. *** Λέει "οι αθέατες πλευρές της παραίτησης Σακελλαρίου" αλλά δεν αναφέρει ούτε μία. *** Πώς τό 'παθε η Ιωάννα και γράφει μαλακίες; *** Συνήθως μόνο τις λέει, στον Σκάι. *** Σακελλαρίου: "Έχω τη συνείδησή μου ήσυχη γιατί δεν αποχωρώ αμαχητί." *** Πώς σε καταλαβαίνω, πρόεδρε! *** Θέλει πολύ αγώνα για να εγκρίνεις ό,τι ακριβώς βολεύει την εξουσία. *** Από την νομιμοποίηση των μνημονίων μέχρι την συνταγματικότητα της περικοπής των συντάξεων. *** Για να είμαι ειλικρινής, χέστηκα για το τι κάνει ο πρόεδρος του ΣτΕ. *** Εγώ από Σακελλαρίου, μόνο Ρίτα. *** Ιστορία μου, αμαρτία μου και ξερό ψωμί. *** Οδικός χάρτης (2003) *** Αληθεύει αυτό που άκουσα ότι ο Φουρθιώτης έφαγε μήνυση για υπεξαίρεση; *** Αμ, εγώ τό 'λεγα ότι από κάποιον τα βούτηξε τα μαλλιά, δεν μπορεί να βγήκαν από μόνα τους. *** Βάζω στοίχημα ότι από τον Βέρτη τα πήρε. *** Α, μια μπεμβέ 740 άρπαξε, όχι τρίχες. *** Ήθελε και 740 ο κώλος σου, Μένιο μου; *** Ε, ναι, άμα είναι νά 'σαι μηδενικό, ας είσαι μηδενικό πολυτελείας. *** Μ' αρέσει που θέλετε και πολλά κανάλια, βρε γίδια. *** Δεν καταλαβαίνετε ότι πολλά κανάλια δεν σημαίνει πολυφωνία αλλά πολλά σούργελα. *** Το μάθατε ότι την Τρίτη συναντήθηκε ο Κωλόχαρτος με την Πανελλήνια Ένωση Ψυχιατρικών Κλινικών; *** Μήπως μάθατε και γιατί; *** Λέτε να ζήτησε προσφορές για να διαλέξει; *** Άδωνι, να ξεκαθαρίσεις αν ο ζουρλομανδύας είναι στην τιμή ή χρεώνεται χώρια. *** Επιχείρηση "Μέρες μετάνοιας" (2004) *** Ελενάρα ρε! *** Άει σιχτίρ, με την οβραίικια την κότα, την μποχλάδω που πήρε την μπουκιά από το στόμα τής θεάς. *** Σιγά ρε, που θα μου πείτε ότι κάνω μπούλινγκ στην κοπέλα επειδή είναι χοντρή. *** Χοντρή ήταν και η Έλλα Φιτζέραλντ αλλά ποτέ δεν είπα κακή κουβέντα. *** Θεά η Έλλα. *** Και ήταν και μαύρη. *** Φουρέιρα: "Με ρωτούν γιατί η Αλβανία μου έδωσε 10 και όχι 12 βαθμούς αλλά κανείς δεν με ρώτησε για το εφτάρι της Ελλάδας στον ημιτελικό." *** Μη στενοχωριέσαι Ελενάκι μου. *** Δώδεκα για το οπτικό μέρος και δύο για το ακουστικό, εφτά μέσος όρος. *** Δεν έβλεπαν μόνο, άκουγαν κιόλας οι άνθρωποι. *** Επιχείρηση "Καλοκαιρινή βροχή" (2006) *** Βανδή: "Συγχαρητήρια στην
Νεκρικοί προβληματισμοί...
Φουρέιρα, για μας είναι νικήτρια." *** Δεσποινάκι, με το ίδιο σκεπτικό πανηγυρίζουν και τα μπαόκια το πρωτάθλημα από την δεύτερη θέση. *** Λουτσέσκου: "Ίσως στην φασιστική Γερμανία θα συνέβαινε ό,τι συνέβη στο ελληνικό πρωτάθλημα." *** Κύριε προπονητά, αντιλαμβάνομαι πλήρως την απογοήτευσή σας. *** Δυστυχώς, στον τόπο μας κυβερνούν οι σταλινοφασίστες τού ΣυΡιζΑ. *** Του χρόνου να γυρίσετε για δουλειά στην Ρουμανία, όπου όλα γίνονται δημοκρατικά. *** Όταν ο Χάρρυ γνώρισε την Μέγκαν... *** Εσείς πήρατε πρόσκληση για τον γάμο; *** Σας θυμίζω ότι το νταβαντούρι γίνεται στο Ουίνδσορ, όχι στο Λονδίνο. *** Μη στηθείτε τζάμπα στο Ουέστμινστερ. *** Αύριο θα έχει και γλέντι με κλαρίνα στο παλάτι τού Μπράιτον. *** Αυτός είναι γάμος, Τζενάκι, το δικό σου ήταν κουκούλωμα. *** Άλατις τα Φάρσαλα! *** Ισόβια ο παπάς που έφαγε κάτι μύρια από το κράτος. *** Άκου 3,8 μύρια σε εφτά χρόνια! *** Θαύμα στον Λυκαβηττό, τώρα και στα Φάρσαλα. *** Με την βοήθεια του θεού όλα γίνονται. *** Το ονοματάκι τού παπούλη, όμως, δεν το είδα γραμμένο πουθενά. *** Τζερώνυμο, θα μας το πεις ή το απαγορεύει το Κατά Μάρκον; *** Αλλά γιατί να το μάθουμε; *** Αν ήταν καμιά οροθετική, μάλιστα. *** Ναυτικός αποκλεισμός (2010) *** Συγγνώμη, θες να πάρεις ευρωκύπελλο και έχεις προπονητή που λέγεται Ηττούδης; *** Χέσε μας μωρέ με την ορθογραφία. *** Και με όμικρον-γιώτα να το γράψεις, έχει την ήττα μέσα του ο άνθρωπος. *** Βαρετό πράμα η ευρωλίγκα όμως. *** Παίζουν δεκάξι ομάδες εκατομμυρίων αλλά ξέρεις ότι στο τέλος κερδίζει ο Ομπράντοβιτς. *** Τράκη, φέρε πίσω τον Γκαστόνε. *** Μαρέβα: "Δεν έχω δώσει ποτέ αφορμή αλλά γίνομαι στόχος επιθέσεων που απευθύνονται στον σύζυγό μου." *** Τί λες, κορίτσι μου; *** Δεν είναι σοβαρή αφορμή για καταχέριασμα το "σύζυγος Κούλη"; *** Κι όχι απλή σύζυγος αλλά μία που τον παράτησε και ξαναγύρισε. *** Αυτό που λέει ότι "πίσω από κάθε μεγάλο άντρα κρύβεται μια μεγάλη γυναίκα", το ξέρεις; *** Τι νομίζεις ότι κρύβεται πίσω από κάθε απατεώνα ή κάθε μαλάκα άντρα; *** Εκκαθαριστική επιδρομή (2012) *** Ποία η γνώμη
Ευτυχισμένα χρόνια
σας για το 2% καπέλλο σε υπολογιστές, κινητά, τάμπλετ κλπ; *** Εγώ θέλω μια απάντηση σε άλλο ερώτημα πριν απαντήσω αυτό. *** Θα μπορώ να κατεβάζω τζάμπα και νόμιμα ό,τι γουστάρω από το ίντερνετ; *** Για πνευματικά δικαιώματα δεν πάει αυτό το 2%; *** Άρα...; *** Παππάς ο Νίκος: "Η επιβολή του τέλους 2% πρέπει να επανεξεταστεί." *** Υπουργέ μου, ρετάρεις; *** Εσύ δεν υπέγραψες την σχετική τροπολογία; *** Τί διάολο, διχασμένη προσωπικότητα έχεις; *** Αχ, βρε Θανάση, πότε θα καταλάβεις ότι το βασικό για να στεριώσεις με μια γυναίκα δεν είναι να την θαυμάζεις. *** Το βασικό είναι να σε θαυμάζει αυτή, κακομοίρη μου. *** Τι σου λέω τώρα... *** Επιχείρηση "Ακλόνητος βράχος" (2014) *** Σήμερα το ιστολόγιο σας έδωσε μια ενδεικτική λίστα με τις άοκνες προσπάθειες που επί δεκαετίες καταβάλλει το Ισραήλ για ειρηνική και δίκαιη λύση τού παλαιστινιακού προβλήματος. *** Τώρα, αν εσείς είσαστε αντισημίτες και δεν θέλετε να καταλάβετε, πρόβλημά σας. *** Αν σας αρέσει ο κινηματογράφος, δεν πρέπει να δυσκολευτήκατε να αναγνωρίσετε τον πιτσιρικά στην πρώτη φωτογραφία. *** Είναι ο πάντοτε συμπαθής Τζόννυ Ντεπ, τον οποίο βλέπετε αριστερά και στην τελευταία φωτογραφία του 1990, από τα γυρίσματα τού "Ψαλιδοχέρη", της πρώτης μεγάλης του κινηματογραφικής επιτυχίας. *** Δεξιά, ο σκηνοθέτης Τιμ Μπάρτον. *** Σήμερα, ελέω Γιουροβίζιον, λέω να κλείσουμε ακούγοντας ένα από τα ωραιότερα τραγούδια που έχουν ακουστεί σ' αυτόν τον διαγωνισμό. *** Την εποχή, βέβαια, που ήταν πράγματι διαγωνισμός τραγουδιού και όχι φτηνό πανηγυράκι. *** Στο πλατώ του πικάπ βρίσκεται ήδη το 45άρι Νο 8572 της Epic, με την βελόνα να κατεβαίνει στην πρώτη πλευρά του, για να ακούσουμε τον εξ Αυστραλίας ιρλανδό Τζόννυ Λόγκαν να ερμηνεύει την σοφτ ροκ μπαλλάντα, η οποία κέρδισε τον διαγωνισμό τού 1980. *** Υπό τους ήχους του "What's another year" σας αφήνω και σας εύχομαι να περάσετε ένα πολύ-πολύ όμορφο σαββατοκύριακο. *** Σαλόμ! ***

18 Μαΐου 2018

Άμστερνταμ

Παρασκευή σήμερα. Καθώς άλλη μια δύσκολη και βαρυφορτωμένη εργάσιμη βδομάδα φτάνει στο τέλος της, δεν έχω καμμιά διάθεση να συνεχίσω στο μοτίβο των προηγούμενων ημερών. Μετά την έκθεση της Ε.Ε. για τις συντάξεις και την έκθεση του ΟΟΣΑ για την ελληνική οικονομία, είχα κατά νου να σας παρουσιάσω μια άλλη έκθεση της Ε.Ε. σχετικά με την απασχόληση. Όμως, από την μια η κούραση των προηγούμενων ημερών κι από την άλλη οι ζοχάδες που με πιάνουν όποτε βλέπω την λέξη "απασχόληση" να αντικαθιστά την λέξη "εργασία" (αλήθεια, πόσο μακρυά νομίζετε πως είναι η μέρα που η λέξη "εργαζόμενος" θα αντικατασταθεί πλήρως από την λέξη "απασχολήσιμος";), θα αφήσω αυτή την παρουσίαση για την άλλη βδομάδα.

Σήμερα, λοιπόν, λέω να το πάμε χαλαρά και να μιλήσουμε για ένα τραγούδι που έχει μια απρόσμενη ιδιαιτερότητα: έγινε παγκόσμια επιτυχία παρ' ότι δεν ηχογραφήθηκε ποτέ σε οποιοδήποτε στούντιο! Το τραγούδι είναι γραμμένο στα γαλλικά αλλά έχει μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες. Στα αγγλικά το έχουν πει ο David Bowie, ο John Denver, ο Marc Almond και άλλοι. Στην Γερμανία ξεχωρίζει η ερμηνεία τής "κουρτβαϊλικής" Ute Lemper, στην Φινλανδία το έκανε επιτυχία ο Hector και στην Ελλάδα το έχουν ερμηνεύσει ο Γιώργος Αραπάκης, ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου και ο Μάνος Ξυδούς (όλοι σε μετάφραση του πρώτου). Και για να τελειώνουμε με τους γρίφους, σήμερα μιλάμε για το θρυλικό "Amsterdam" του μεγάλου Jacques Brel.

Ζωρζ Μπρασσένς και Ζακ Μπρελ (1959)

Ο γαλλόφωνος βέλγος Ζακ Μπρελ ήταν ένας πολυσχιδής καλλιτέχνης, ο οποίος δυστυχώς μας άφησε μόλις στα 49 του χρόνια, το 1978. Ευρύτερα γνωστός είναι ως τραγουδοποιός και τραγουδιστής αλλά υπήρξε και ηθοποιός και σκηνοθέτης και συγγραφέας. Κατά την δεκαετία τού '50 έγινε ιδιαίτερα δημοφιλής στις γαλλόφωνες χώρες και στις αρχές τής επόμενης δεκαετίας η φήμη του είχε απλωθεί και στον υπόλοιπο κόσμο, χάρη στις μεταφρασμένες στα αγγλικά εκτελέσεις των κομματιών του.

Την άνοιξη του 1963, ο Μπρελ αποσύρεται σε ένα ψαροχώρι της Κυανής Ακτής, το Ροκμπρύν Καπ-Μαρτέν, μαζί με την τότε σύντροφό του Συλβί Ριβέ. Ο Μπρελ έχει πάθος με την θάλασσα και η ήσυχη αυτή περιοχή τον εμπνέει. Τα πρωινά, πριν καλά-καλά χαράξει, παίρνει τα χαρτιά του και τα μολύβια του και κάθεται σε ένα βραχάκι στην παραλία, όπου γράφει, σβήνει, ξαναγράφει, σχεδιάζει, δημιουργεί, ονειροπολεί...

Ένα πρωί, ο Φερνάντ, ο τύπος που έχει την ταβέρνα τού χωριού, κατεβαίνει για ψάρεμα. Ψάχνει για σκορπίνες και μουγκριά, απαραίτητα συστατικά μιας σωστής μπουγιαμπέσας. Ο Μπρελ τον βλέπει, τον καλημερίζει και τον καλεί κοντά του. Θέλει να του διαβάσει μερικούς στίχους για να ακούσει την γνώμη του. Ο Φερνάντ ακούει με προσοχή και συγκινείται τόσο ώστε, όταν η ανάγνωση τελειώνει, βάζει τα κλάματα. Ο Μπρελ δεν χρειάζεται κανένα σχόλιο. Η συναισθηματική έκρηξη ενός άξεστου χωρικού τον πείθει ότι έχει γράψει κάτι καλό:
Στο λιμάνι τής Άντβερπ υπάρχουν ναυτικοί που τραγουδούν
τα όνειρα που τους κατατρέχουν στ' ανοιχτά
τής Άντβερπ.
Στο λιμάνι
τής Άντβερπ υπάρχουν ναυτικοί που κοιμούνται
σαν λάβαρα στις σκυθρωπές όχθες ποταμών.
Στο λιμάνι
τής Άντβερπ υπάρχουν ναυτικοί που πεθαίνουν
βουτηγμένοι σε μπύρα και σε δράματα στο πρώτο φως της αυγής.
Αλλά στο λιμάνι
τής Άντβερπ υπάρχουν και ναυτικοί που γεννιούνται
μες στην πηχτή ζέστη της αποχαύνωσης των ωκεανών.
.....................................
Στο λιμάνι
τής Άντβερπ υπάρχουν ναυτικοί που πίνουν,
που πίνουν και ξαναπίνουν και πάλι ξαναπίνουν.
Πίνουν στην υγειά των πορνών
τής Άντβερπ,
του Αμβούργου ή όπου αλλού. Τελικά πίνουν
στην υγειά των κυριών που τους δίνουν το όμορφο κορμί τους,
που τους δίνουν την τιμή τους για ένα χρυσό νόμισμα
και, όταν έχουν πιει για τα καλά, στυλώνονται με ψηλά το κεφάλι
φυσάνε τη μύτη τους στ' αστέρια και κατουράνε
όπως εγώ κλαίω πάνω στις άπιστες γυναίκες.
Καθώς ο Μπρελ μελοποιεί το κομμάτι του, διαπιστώνει ότι η φράση "στο λιμάνι τής Άντβερπ" του χαλάει το μέτρο. Λείπει μια συλλαβή. Έτσι, οι ναυτικοί του εγκαταλείπουν το βελγικό λιμάνι της Αμβέρσας και μετακομίζουν βορειότερα, στο ολλανδικό Άμστερνταμ. Βέβαια, το Άμστερνταμ δεν είναι μεγάλο λιμάνι και οι ναυτικοί εκεί δεν θαλασσοπνίγονται όσο εκείνοι της Αμβέρσας αλλά αυτό δεν έχει καθοριστική σημασία μπροστά στην τελειοποίηση της μελωδίας.

Λίγες βδομάδες αργότερα, ο Μπρελ δίνει συναυλία στο θέατρο Ολυμπιά του Παρισιού (η δεύτερή του), όπου παρουσιάζει το νέο του τραγούδι. Το "Amsterdam" γίνεται δεκτό με ενθουσιασμό από το κοινό αλλά η ερμηνεία αυτή δεν καταγράφηκε ποτέ, αφού η συναυλία δεν ηχογραφήθηκε (σε αντίθεση με την πρώτη του 1961). Παρά ταύτα, ο τραγουδοποιός δεν μπαίνει στο στούντιο να το ηχογραφήσει. Περιμένει να μαζέψει υλικό για να εκδώσει ολόκληρο άλμπουμ.

Τζόννυ Χαλλυνταίυ και Ζακ Μπρελ (Κάννες, 1972)

Δυστυχώς ή ευτυχώς, η μοίρα κάνει τα δικά της παιχνίδια. Την επόμενη χρονιά, στις 16 Οκτωβρίου 1964, ο Μπρελ επιστρέφει στο Ολυμπιά για τρίτη φορά. Ερμηνεύει και πάλι το "Amsterdam", με εντυπωσιακό πάθος και με ένα διαρκώς εντεινόμενο κρεσέντο, το οποίο στο τέλος απογειώνεται και πνίγεται στα ενθουσιώδη χειροκροτήματα ενός παραληρούντος ακροατηρίου. Τούτη την φορά, η συναυλία ηχογραφείται και λίγο αργότερα κυκλοφορεί σε άλμπουμ με τον τίτλο "Enregistrement Public à l'Olympia 1964". Εδώ, σε τούτο το λάιβ άλμπουμ, βρίσκεται η μοναδική ηχογραφημένη εκτέλεση του "Amsterdam" από τον Ζακ Μπρελ. Μοναδική και ανεπανάληπτη. Τόσο ώστε ο Μπρελ να την θεωρήσει αξεπέραστη και να μη θελήσει ποτέ να κυκλοφορήσει το κομμάτι του σε κανονική ηχογράφηση στούντιο.

17 Μαΐου 2018

Η έκθεση του ΟΟΣΑ για την ελληνική οικονομία

Είμαι σίγουρος ότι όλοι θυμάστε την πρόσφατη επίσκεψη του πρίγκηπα Κάρολου μετά της συζύγου του, παρ' ότι αυτή η επίσκεψη δεν επηρέασε την ζωή μας και την καθημερινότητά μας (εκτός, ίσως, από το ότι γελάσαμε λίγο). Μήπως, όμως, θυμάστε ποιος άλλος μεγαλόσχημος μας επισκέφθηκε λίγο πριν τον Κάρολο; Και, μάλιστα, η επίσκεψή του ήταν απείρως σημαντικώτερη και για την ζωή μας και για την καθημερινότητά μας; Αν δεν θυμάστε, δεν πειράζει. Γι' αυτό υπάρχει τούτο το ιστολόγιο.

Την παραμονή τής πρωτομαγιάς, λοιπόν, βρέθηκε στην Αθήνα και συναντήθηκε τόσο με τον ίδιο τον πρωθυπουργό όσο και με το οικονομικό επιτελείο τής κυβέρνησης ο γενικός γραμματέας τού ΟΟΣΑ Άνχελ Γκουρία. Φυσικά, οι συζητήσεις στις οποίες συμμετείχε, είχαν θέμα την οικονομία τής χώρας μας ενώ παρέδωσε στον Αλέξη Τσίπρα αλλά και στον υπουργό οικονομικών Ευκλείδη Τσακαλώτο την Έκθεση του ΟΟΣΑ για την Ελλάδα. Η έκθεση περιλαμβάνεται σε έναν τόμο 188 σελίδων και είναι αρκετά πυκνογραμμένη, με αποτέλεσμα η μελέτη της να είναι αρκετά κουραστική.

Ο Άνχελ Γκουρία δίνει την έκθεση του ΟΟΣΑ στον Αλέξη Τσίπρα. Τα χαμόγελα περισσεύουν.

Οι ερευνητές, οι οποίοι συνέταξαν την εν λόγω έκθεση, καταγράφουν τις εξελίξεις στην ελληνική οικονομία, προβαίνουν σε επισημάνσεις και κάνουν ορισμένες συστάσεις σχετικά με τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν ώστε να βελτιωθεί η κατάσταση. Κατά την προσωπική μου εκτίμηση, ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι προτάσεις τού ΟΟΣΑ στους παρακάτω τρεις τομείς:

(α) Φορολογία

Ο ΟΟΣΑ διαπιστώνει ότι η φορολογία στην Ελλάδα είναι ιδιαίτερα υψηλή, με τους συντελεστές φορολογίας εισοδήματος και ΦΠΑ να είναι οι υψηλότεροι μεταξύ των 22 χωρών τής Ε.Ε., οι οποίες είναι μέλη του. Όμως, η εισπραξιμότητα των φόρων παραμένει πολύ χαμηλή, με την Ελλάδα να βρίσκεται σε καλύτερη θέση μόνο απέναντι στο Μεξικό και την Ιταλία. Κατά τους ερευνητές, αυτό συμβαίνει επειδή η φορολογική βάση είναι μικρή [σ.σ.: πληρώνουν όλο οι ίδιοι και οι ίδιοι] και η δυνατότητα φοραπόδοσής της έχει μειωθεί. Προτείνεται η πλήρης κατάργηση όλων των φορολογικών εξαιρέσεων, εκπτώσεων και απαλλαγών σε κάθε είδους φορολογία (εισόδημα, ΦΠΑ, ειδικοί φόροι, φόροι κατανάλωσης κλπ), ακόμα δε και η εξίσωση των φόρων σε όλα τα καύσιμα [σ.σ.: ίδιος συντελεστής φόρου σε βενζίνη, πετρέλαιο κίνησης, πετρέλαιο θέρμανσης κλπ]. Μαζί με μερικά άλλα μέτρα που προτείνει (ηλεκτρονική τιμολόγηση κλπ), ο ΟΟΣΑ εκτιμά ότι η υιοθέτηση των μέτρων του μπορεί να αυξήσει τα δημόσια έσοδα κατά 1,9% ως το 2030.

(β) Κοινωνική ασφάλιση
Ο ΟΟΣΑ αναγνωρίζει τα θετικά βήματα που έχουν γίνει με την μεταρρύθμιση Κατρούγκαλου και συνιστά την προσήλωση στην πλήρη τήρησή των προβλεπομένων [σ.σ.: περίπου ό,τι έλεγε και η έκθεση της Ε.Ε. στην οποία αναφερθήκαμε χτες]. Επισημαίνεται ιδιαίτερα ότι οι αλλαγές στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης, οι οποίες προβλέπεται να οδηγήσουν σε αύξηση της πραγματικής ηλικίας συνταξιοδότησης κατά τρία χρόναι ως το 2030, μπορούν να επιφέρουν αύξηση του ΑΕΠ κατά 7,5% ως το 2060. Προτείνεται η πλήρης κατάργηση των πολλών διαφορετικών ασφαλιστικών προγραμμάτων και επιδομάτων, με παράλληλο επανασχεδιασμό ώστε να υπάρξει καλύτερη στόχευση [σ.σ.: επιδόματα θα παίρνουν μόνο οι απολύτως εξαθλιωμένοι].

(γ) Εργασιακά
Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει τον κίνδυνο να μειωθούν οι θέσεις εργασίας αν επανέλθουν οι συλλογικές κλαδικές συμβάσεις μετά την έξοδο από το μνημόνιο. Προτείνεται η μη υποχρεωτική εφαρμογή αυτών των συμβάσεων από όλες τις επιχειρήσεις ενός κλάδου και η πρόβλεψη δυνατότητας προσαρμογής κάθε σύμβασης στις ειδικές συνθήκες που επικρατούν σε κάθε εταιρεία. Προτείνεται, επίσης, η διατήρηση του "υποκατώτατου" βασικού μισθού αλλά η εφαρμογή του να γίνεται με κριτήριο την προϋπηρεσία και όχι την ηλικία [σ.σ.: οι νεοεισερχόμενοι στην αγορά εργασίας, ανεξαρτήτως ηλικίας, θα παίρνουν όσα παίρνουν σήμερα όσοι είναι κάτω των 25 ετών]. Προτείνεται ακόμη η πλήρης και οριστική κατάργηση των τριετιών και όλων των επιδομάτων, επειδή η εφαρμογή τους προκαλεί αυξήσεις μισθών, οι οποίες μειώνουν την ανταγωνιστικότητα [σ.σ.: τριετίες και επιδόματα εξακολουθούν να ισχύουν αλλά έχουν ανασταλεί έως ότου η ανργία πέσει κάτω από 10%]. Τέλος, οι ερευνητές συνιστούν στην κυβέρνηση να μη σπεύσει να αυξήσει τον κατώτατο μισθό μετά την έξοδο από τα μνημόνια αλλά να αναθέσει το θέμα σε μια επιτροπή εμπειρογνωμόνων, την οποία θα συστήσουν από κοινού οι κοινωνικοί εταίροι.

Εκτός από τα παραπάνω, η έκθεση δίνει ιδιαίτερη σημασία στον περαιτέρω εξορθολογισμό των δημοσίων δαπανών, στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας με επέκταση των ελαστικών μορφών απασχόλησης, στην πάταξη της φοροδιαφυγής και της διαφθοράς αλλά και στην μείωση της γραφειοκρατίας. Κατά τους ερευνητές, όλα αυτά θα έχουν ως αποτέλεσμα τόσο την αύξηση της παραγωγικότητας όσο και την προσέλκυση νέων επενδύσεων. Έτσι, θα επιταχυνθεί ο ρυθμός ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας και, συνακόλουθα, θα βελτιωθεί το επίπεδο ζωής των πολιτών.

Άνχελ Γκουρία και Ευκλείδης Τσακαλώτος σε θερμό, αριστερό εναγκαλισμό.

Όπως κάναμε και χτες, με την έκθεση της Ε.Ε. περί των συντάξεων, έτσι και σήμερα ολοκληρώνουμε δίχως να διατυπώσουμε σχόλια και συμπεράσματα, αφήνοντας τον αναγνώστη να καταφύγει στην δική του κρίση για όσα διάβασε. Εμείς θα κλείσουμε με δυο αποσπάσματα από όσα δήλωσαν μετά την συνάντησή τους ο Άνχελ Γκουρία και ο Αλέξης Τσίπρας:

- Γκουρία: Έχουμε το βλέμμα προσηλωμένο στο 2022. Θέλουμε και ελπίζουμεότι θα μειωθεί το χρέος και το ποσοστό χρέους ως προς το ΑΕΠ. Θα αυξηθεί το ΑΕΠ και οι οίκοι αξιολόγησης θα προβούν στις αξιολογήσεις τους και θα χρηματοδοτήσετε το χρέος πιο φτηνά. Μιλάμε για μια περίπλοκη αλλά και πολύ ελπιδοφόρα κατάσταση.

- Τσίπρας: Η Ελλάδα έγινε πρωταθλήτρια χώρα στις μεταρρυθμίσεις. όχι μόνο στην Ευρώπη και την Ευρωζώνη αλλά και μεταξύ των χωρών τού ΟΟΣΑ τα τρία τελευταία χρόνια. Μεταρρυθμίσεις δίκαιες αλλά αναγκαίες πολλές από αυτε΄ς, καθώς ανοίγουν μια πολύ σημαντική προοπτική για την ανάπτυξη της οικονομίας, για την εγκαθίδρυση μιας πιο δίκαιης προοπτικής ανάπτυξης για την ελληνική οικονομία τα επόμενα χρόνια. [σ.σ.: Με το ζόρι κρατιέμαι να μη σχολιάσω αυτή την "εγκαθίδρυση μιας πιο δίκαιης προοπτικής ανάπτυξης". Δόλια γλώσσα, τι τραβάς...]

16 Μαΐου 2018

Η έκθεση της Ε.Ε. για τις συντάξεις

Στα τέλη του προηγούμενου μήνα, η Κομμισσιόν έδωσε στην δημοσιότητα την ετήσια έκθεσή της περί επάρκειας των συντάξεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση (The 2018 Pension Adequacy Report: current and future income adequacy in old age in the EU). Πρόκειται για ένα κείμενο 188 σελίδων, το οποίο υποψιάζομαι ότι κανείς δεν θα μπει στον κόπο να διαβάσει. Δεν πειράζει. Τον κόπο αυτόν τον έκανε το ιστολόγιο, οπότε σήμερα σας παρουσιάζει μερικά από όσα περιλαμβάνει η εν λόγω έκθεση, κυρίως δε εκείνα τα σημεία που έχουν να κάνουν με την Ελλάδα.

Πριν ρίξουμε την ματιά μας στην έκθεση, ας σημειώσουμε ότι εισαγωγικά η Μαριάν Τύσσεν (επίτροπος απασχόλησης, κοινωνικών υποθέσεων, δεξιοτήτων και κινητικότητας της εργασίας) δηλώνει πως "οι ανησυχίες σχετικά με την επάρκεια των συντάξεων βρίσκονται πάλι ψηλά στην ημερήσια διάταξη πολλών κρατών-μελών, καθώς προσπαθούν να διατηρήσουν επαρκή συνταξιοδοτικά εισοδήματα στις γηράσκουσες κοινωνίες". Ας το έχουν αυτό υπ' όψη τους όσοι αμφισβητούν ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση νοιάζεται για το επίπεδο διαβίωσης των συνταξιούχων.

Η Μαριάν Τύσσεν με τον Ζαν-Κλωντ Γιούνκερ.

Στην σελίδα 108, η έκθεση διαπιστώνει: "Η Ελλάδα εφαρμόζει μια γενική συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση, η οποία διορθώνει διάφορες ελλείψεις του παρελθόντος και παρέχει περισσότερες εγγυήσεις σε συνταξιούχους χαμηλού εισοδήματος. Ωστόσο, πολλές διατάξεις αυτής της μεταρρύθμισης είχαν αρνητικό αντίκτυπο στην επάρκεια των συντάξεων. Οι αναμενόμενες προσαρμογές των συντάξεων προς τα κάτω, με τη μείωση των ποσοστών αντικατάστασης για όλες τις συντάξεις από τον Ιανουάριο του 2019, μετά και τον υπολογισμό των συνταξιοδοτικών παροχών βάσει των μέσων αποδοχών καθ' όλο τον εργασιακό βίο αντί για τα καλύτερα έτη αποδοχών, ενδέχεται να οδηγήσουν σε μείωση του επιπέδου παροχών".

Σε άλλο σημείο, η έκθεση αναλύει τις θετικές επιπτώσεις που μπορεί να έχει η εκπαίδευση στην μείωση της ανεργίας. Επισημαίνει δε ότι "η εκπαίδευση παίζει έμμεσο ρόλο αυξάνοντας τη συμμετοχή στην διά βίου μάθηση και βελτιώνοντας τις συνθήκες υγείας και εργασίας", κάτι που βοηθάει στην παράταση του εργασιακού βίου. Ας μη ξεχνάμε ότι η έκθεση ασχολείται με την επάρκεια των συντάξεων και με το εισόδημα των ηλικιωμένων, οπότε η παράταση του εργασιακού βίου αποτελεί ζητούμενο εφ' όσον ο εργαζόμενος ηλικιωμένος έχει υψηλότερα εισοδήματα από έναν συνταξιούχο συνομίληκό του. Γι' αυτό η έκθεση παρατηρεί ότι, σύμφωνα με τα μοντέλα τού ΟΟΣΑ, η μέσω της εκπαίδευσης αύξηση στην διάρκεια του εργασιακού βίου θα είναι μικρή, "γεγονός που υποδηλώνει ότι θα χρειαστεί πρόσθετη ενθάρρυνση για μεγαλύτερη διάρκεια εργασίας ώστε να επιτευχθεί η αύξηση της ηλικίας συνταξιοδότησης".

Ίσως το πιο ανησυχητικό σημείο για τους έλληνες συνταξιούχους βρίσκεται στην σελίδα 35 της έκθεσης: "Οι δαπάνες για τις συντάξεις ως ποσοστό του ΑΕΠ ποικίλλουν μεταξύ των κρατών-μελών. Η συνολική δαπάνη συντάξεων ανά ηλικιωμένο άτομο ως μερίδιο του ΑΕΠ ανά κάτοικο, λαμβάνει υπ' όψη το μέγεθος του πληθυσμού τής μεγαλύτερης ηλικίας και της οικονομίας της χώρας. Το 2015, το ποσοστό στην Ελλάδα (όπου οι δαπάνες είναι σχετικά υψηλή) ήταν υπερδιπλάσιο από ό,τι στην Εσθονία, την Ιρλανδία, τη Λιθουανία και τη Λετονία, οι οποίες έχουν τη χαμηλότερη σχετική δαπάνη". Όσο κι αν η έκφραση της συνταξιοδοτικής δαπάνης ως ποσοστού ενός ΑΕΠ βυθισμένου κατά 25% σε μια πενταετία επιδέχεται πολλών ενστάσεων, είναι γεγονός ότι οι παραπάνω φράσεις μπορούν να λειτουργήσουν και ως παρότρυνση για περαιτέρω μείωση των συντάξεων. Πάντως, για να είμαστε ειλικρινείς, η έκθεση παρατηρεί ότι "ορισμένες χώρες με σχετικά γενναιόδωρα συνταξιοδοτικά συστήματα, όπως το Λουξεμβούργο, καταγράφουν σχετικά χαμηλό ποσοστό δαπάνης σε σχέση με το ΑΕΠ τους".

Στον δεύτερο τόμο της έκθεσης και στο δεκασέλιδο κεφάλαιο που αναφέρεται στην Ελλάδα (σελίδες 75-84), γίνονται μερικές παρατηρήσεις, με τις οποίες η διαφωνία μου είναι έντονη. Όπως π.χ. το ότι "οι συντάξεις στην Ελλάδα φαίνεται να έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση των αρνητικών επιπτώσεων της κρίσης στους συνταξιούχους, δεδομένου ότι οι περισσότεροι από τους δείκτες επάρκειας των συντάξεων βελτιώθηκαν κατά την περίοδο 2008-2016". Αναρωτιέμαι μήπως οι ερευνητές μπέρδεψαν τα στοιχεία τους ή αν απλώς πρόκειται για τυπογραφικό λάθος.

Εξ ίσου εκτός πραγματικότητας φαίνεται και η διαπίστωση ότι "η μελλοντική επάρκεια των συντάξεων στην Ελλάδα διασφαλίζεται, μακροπρόθεσμα, μέσω της εφαρμογής ενός σχετικά υψηλού ποσοστού συνταξιοδοτικής αναπλήρωσης για τους χαμηλόμισθους". Προφανώς, οι ερευνητές θεωρούν τα 384 ευρώ της βασικής σύνταξης (όπως προβλέπεται στον νόμο Κατρούγκαλου) ως "υψηλή αναπλήρωση", συγκρίνοντάς το με τον μέσο όρο των 360 ευρώ τής Ευρωπαϊκής Ένωσης.

"Η φτωχή Ε.Ε.: Πάνω από 17,3 εκατομμύρια άνω των 65 ετών σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού"

Το συμπέρασμα των ερευνητών για την χώρα μας είναι ότι "το κύριο μέλημα του συνταξιοδοτικού συστήματος στην Ελλάδα παραμένει η βιωσιμότητά του, δεδομένου ότι η χώρα παρουσιάζει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά ηλικιωμένων μεταξύ των χωρών της Ε.Ε. καθώς και πολύ υψηλά ποσοστά ανεργίας. Εν τούτοις, μεταξύ των βασικών ζητημάτων που αφορούν τη βιωσιμότητα του συνταξιοδοτικού συστήματος, είναι το πώς θα διασφαλιστούν η οικονομική βιωσιμότητα μαζί με την κοινωνική αποτελεσματικότητα, οι οποίες θα εξασφάλιζαν, μεταξύ άλλων, την επάρκεια των συντάξεων. Από την άποψη αυτή, το κύριο είναι ότι η πλήρης υλοποίηση της μεταρρύθμισης του συνταξιοδοτικού συστήματος του 2016 εγγυάται ένα αξιοπρεπές επίπεδο παροχών, υπό τους περιορισμούς που δημιουργεί το επίπεδο της οικονομικής ανάπτυξης μαζί με το επίπεδο των πρωτογενών πλεονασμάτων του προϋπολογισμού" (η υπογράμμιση δική μου).


Δεν θα κουράσω περισσότερο τον αναγνώστη, αφήνοντάς τον να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα από όσα παρέθεσα (και από όσα, ενδεχομένως, διαβάσει μόνος του, μέσω των συνδέσμων που του έδωσα). Θα κλείσω με μια υποσημείωση, η οποία παρατίθεται στην έκθεση, ως ερμηνευτική τής αποστροφής ότι η χώρα μας παρουσιάζει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά ηλικιωμένων σε ολόκληρη την Ευρώπη: "Το ποσοστό εξάρτησης των ηλικιωμένων στην Ελλάδα αναμένεται να διπλασιαστεί έως το 2056 (δηλαδή, από 35,8% το 2016 σε 76,3% το 2056)".

14 Μαΐου 2018

1966: Η εξέγερση κατά της λογοκρισίας

Μιας και στα τελευταία κείμενα μιλήσαμε για τον Μάνο Χατζιδάκι, ας γυρίσουμε λίγο πίσω στον χρόνο, να ρίξουμε μια ματιά σε ένα άλλο στιγμιότυπο της Ιστορίας, το οποίο έχει σχέση με συτόν τον μεγάλο μας μουσικοσυνθέτη και όχι μόνο.

Βρισκόμαστε στα 1966. Το πολιτικό κλίμα στην Ελλάδα είναι κάτι παραπάνω από θερμό και ο λαός βρίσκεται στους δρόμους. Από την πλευρά τους, οι άνθρωποι της τέχνης δίνουν τους δικούς τους αγώνες. Για παράδειγμα, οι ηθοποιοί απεργούν, ζητώντας να δίνουν εννιά θεατρικές παραστάσεις την εβδομάδα αντί για δώδεκα. Αλλά ο σπουδαιότερος αγώνας αυτού του χώρου, στον οποίο ενώνονται λογοτέχνες, ηθοποιοί, μουσικοί και γενικά όλοι οι άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών είναι αυτός κατά τού Ν.Δ. 1108/1942 "Περί τροποποιήσεως, συμπληρώσεως και κωδικοποιήσεως των περί ελέγχου θεατρικών έργων, κινηματογραφικών ταινιών, δίσκων γραμμοφώνου και βιβλίων διατάξεων", δηλαδή του κατοχικού νόμου ο οποίος κωδικοποιούσε τους αναγκαστικούς νόμους τής μεταξικής δικτατορίας περί λογοκρισίας.

Ιανουάριος 1966, έξω από το ΕΙΡ. Αφού απαίτησαν την διακοπή μετάδοσης των τραγουδιών τους, Μίκης
Θεοδωράκης, Μάνος Χατζιδάκις και Σταύρος Ξαρχάκος αποχωρούν με την Σιτροέν-βάτραχο του Μίκη.

Στην πρώτη γραμμή τής εξέγερσης βρέθηκαν οι τρεις μεγαλύτεροι συνθέτες τής εποχής: Μίκης Θεοδωράκης, Μάνος Χατζιδάκις και Σταύρος Ξαρχάκος. Στις αρχές τής χρονιάς, οι τρεις τους συνυπέγραψαν μια δήλωση, η οποία δόθηκε στην δημοσιότητα και προκάλεσε πάταγο:
    Φανερώνουμε, για όσους τυχόν δεν γνωρίζουν: Υπάρχει λογοκρισία για κάθε τραγούδι που κυκλοφορεί, ενώ δεν υπάρχει ούτε για τα βιβλία, ούτε για το θέατρο, όπου ο εισαγγελέας επεμβαίνει αυτεπαγγέλτως, φρουρός ηθών, νόμων και τάξεως. 
     Επίσης, φανερώνουμε πως η λογοκρισία αυτή λογοκρίνει στίχους και μουσική και εισπράττει πενηντάδραχμο δι' έκαστο τραγούδι. 
    Φανερώνουμε ότι εμείς οι τρεις ουδέποτε στείλαμε πραγματική μουσική μας αλλά αναθέταμε σε γραμματείς της εταιρείας μας, που απέστελλαν μουσική, που δεν έλεγε τίποτα. Νότες τυχαίες στο πεντάγραμμο. Και εγίνοντο δεκτά (!). Παράλληλα ενεργούσαμε για την κατάργηση της. 
     Τελευταία, αυτή η περίφημη λογοκρισία έφτασε στο σημείο να κόβει τραγούδια μας για να περιφρουρήσει το αισθητήριο του ελληνικού λαού, ενώ άφηνε να περνούν τραγούδια σαν "Τον Κέννεντυ τον φάγανε οι άτιμοι" και σαν το "Εγώ δεν είμαι σαν τους Μπητλς". 
     Αποφασίζουμε και οι τρεις να σταματήσουμε κάθε δραστηριότητα μας στον τομέα των τραγουδιών, να απαγορεύσουμε την αναμετάδοση και εκτέλεση σε δημόσιους χώρους (ραδιόφωνο, τζουκ-μποξ, κέντρα) κάθε λογοκριμένου ή όχι τραγουδιού μας. Σταματάμε την έκδοση δίσκων, χωρίς φυσικά να σταματήσουμε να συνθέτουμε και να ηχογραφούμε στο εξωτερικό, όπου, όπως είναι ευνόητο, καμμία λογοκρισία δεν μπορεί ούτε διανοείται να τολμήσει να μας εμποδίσει. 
     Αυτά ως τη στιγμή που οποιαδήποτε κυβέρνηση θα αποφασίσει να απαλλάξει τον τόπο από ένα αισχρό, ηλίθιο και ανελεύθερο μέτρο.
Η δήλωση των τριών βγήκε στις εφημερίδες και προκάλεσε την άμεση αντίδραση του αρμοδίου επί θεμάτων λογοκρισίας υφυπουργού προεδρίας Δημήτρη Γεωργίου, ο οποίος δεν μπορούσε να καταλάβει πως οι "σοβαροί" Χατζιδάκις και Ξαρχάκος έμπλεξαν με τον Μίκη: "Φοβούμαι ότι οι κ.κ. Χατζιδάκις και Ξαρχάκος δεν επέδειξαν την απαιτούμενην σωφροσύνην και έσπευσαν να παρακολουθήσουν τον κ. Θεοδωράκην, διά τον οποίον ο θόρυβος είναι τόσον προσφιλής, οσάκις μάλιστα στρέφεται εναντίον οιασδήποτε κρατικής υπηρεσίας". Φυσικά, ο Γεωργίου υπερασπίστηκε τον νόμο και την επιτροπή λογοκρισίας: "Ο νόμος είναι μεν κατοχικός, πλην όμως η συνέχισις της εφαρμογής του συνάδει με το σύνταγμα, όπερ δι' ειδικής διατάξεως προβλεπει ότι αι προστατευτικαί του Τύπου διατάξεις δεν εφαρμόζονται επί κινηματογράφων, δημοσίων θεαμάτων, φωνογραφίας, ραδιοφωνίας και άλλων παρεμφερών μέσων μεταδόσεως λόγου ή παραστάσεως (...) Η επιτροπή αύτη ουδέποτε ήσκησε καλλιτεχνικόν έλεγχον, η δε κρίσις της αποβλέπει εις το να προλαμβάνεται η κυκλοφορία στίχων στρεφομένων κατά της θρησκείας, της δημοσίας αιδούς, της εθνικής ασφαλείας και των γνησίων ελληνικών ηθών και εθίμων".

Στο πλευρό τού υφυπουργού έσπευσε να συστοιχηθεί ο φίλα προσκείμενος στην ΕΡΕ τύπος (στην κυβέρνηση αποστασίας του Στέφανου Στεφανόπουλου, οι 2 στους 3 υπουργοί προέρχονται από την ΕΡΕ). Η εφημερίδα "Εμπρός" δεν διστάζει να χαρακτηρίσει τον Χατζιδάκι ως... κομμουνιστή: "Μένομεν κατάπληκτοι από το γεγονός ότι ο Μάνος Χατζιδάκις εδέχθη να θέση την υπογραφήν του κάτω από ένα μανιφέστο καθαρώς κομμουνιστικού ύφους και περιεχομένου, μανιφέστο τού οποίου η διατύπωσις κάθε άλλο παρά αρμόζουσα εις καλλιτέχνας και πνευματικούς ανθρώπους είναι"

Η άμεση αντίδραση της κυβέρνησης δεν έφερε το αποτέλεσμα που προσδοκούσαν οι υπερασπιστές τής τάξεως και της ηθικής. Κάθε άλλο μάλιστα. Την επόμενη μέρα άλλοι πέντε συνθέτες εκδήλωσαν την συμπόρευσή τους με τους τρεις, απαγορεύοντας κι αυτοί την δημόσια εκτέλεση των συνθέσεών τους: Χρήστος Λεοντής, Μάνος Λοΐζος, Νίκος Μαμαγκάκης, Γιάννης Μαρκόπουλος και Γρηγόρης Μπιθικώτσης. Παράλληλα, ο Μάνος Χατζιδάκις άδειασε με νέα δήλωσή του τον υφυπουργό, ξεκαθαρίζοντας ότι η ιδέα για την κοινή δήλωση των τριών δεν ήταν του Μίκη αλλά δική του.

Οι τρεις συνθέτες δεν έμειναν στις δηλώσεις. Στις 29 Ιανουαρίου έστειλαν εξώδικο στο Εθνικό Ίδρυμα Ραδιοφωνίας (ΕΙΡ, πρόγονος του ΕΙΡΤ και της ΕΡΤ), ζητώντας επίσημα να μη μεταδίδονται οι συνθέσεις τους. Τα ίδια εξώδικα απέστειλαν στις εταιρείες κατασκευής τζουκ-μποξ. Κι επειδή το ΕΙΡ συνέχισε να μεταδίδει τραγούδια των Χατζιδάκι και Ξαρχάκου (ο Μίκης είχε ήδη εξοβελιστεί), οι δυο τους προσέφυγαν και στην δικαιοσύνη.

Μέχρι το τέλος του μηνός, στο πλευρό των τριών μεγάλων συμπαρατάθηκε μια πλειάδα γνωστών καλλιτεχνών, οι οποίοι διατράνωναν την απαίτησή τους να καταργηθεί η λογοκρισία. Ανάμεσά τους: Πάνος Γαβαλάς, Καίτη Γκρέυ, Θόδωρος Δερβενιώτης, Στράτος Διονυσίου, Γιώργος Ζωγράφος, Στέλιος Καζαντζίδης, Γιώργος Κατσαρός, Γιώργος Κοινούσης, Χρήστος Κολοκοτρώνης, Μαρινέλλα, Γιώργος Μουζάκης, Γιάννης Παπαϊωάννου, Λάκης Παππάς, Μαρία Φαραντούρη, Χρηστάκης, Καίτη Χωματά κλπ.

Μιλώντας στην "Επιθεώρηση Τέχνης" (Γενάρης-Φλεβάρης 1966, τ. 133-134) ο Μάνος (στο ίδιο τεύχος μίλησαν και ο Θεοδωράκης και ο Ξαρχάκος) σημειώνει περί λογοκρισίας:
    Το θέμα είναι πως αντιλαμβάνεται κανείς τον αυτοσεβασμό που οφείλει να έχει και την αξιοπρέπεια, την στοιχειωδώς ανθρώπινη. 
    Για μένα, η ύπαρξη λογοκρισίας και μόνο αποτελεί εμπόδιο στην οποιαδήποτε μουσική μου δραστηριότητα, ακόμα και αν εγώ δεν ενοχλούμαι προσωπικά. Η ευαισθησία μου δεν αφήνει περιθώρια να αγνοήσω το θέμα. 
    Δεν δέχομαι ούτε τη σκοπιμότητά της και συνεπώς ούτε την ύπαρξή της. 
    Η λογοκρισία μοιάζει μ’ ένα περιβόλι όπου μόνο λουλούδια δεν μπορούν ν' ανθίσουν. Την σιχαίνομαι. 
    Η αντίδρασή μου δεν είναι τελευταία. Πριν αναγκαστώ να φωνάξω, πήγα με όλα τα νόμιμα δικαιώματά μου στους αρμοδίους και με όλη την λογική τής θέσεώς μου ζητούσα την κατάργησή της. 
    Σαν οι αρμόδιοι απεδείχθησαν αναρμόδιοι, απεφάσισα ν’ αντιδράσω δυναμικότερα. Ελπίζω αυτή τη φορά να γίνει κάτι. Εγώ πάντως δεν πρόκειται να υποχωρήσω. 
    Βεβαίως και σε μένα υπήρξαν περιπτώσεις επεμβάσεώς της αλλά δεν είναι η αιτία της αντιδράσεώς μου. 
    Διότι η ηλιθιότης των περιπτώσεων και τα τυπικά μέσα που διέθετα παρέκαμπταν τα εμπόδια στην κυκλοφορία της εργασίας μου.
Γιάννης Τσαρούχης, Διονύσης Φωτόπουλος, Μάνος Χατζιδάκις.
Το "πείραγμα" της φωτογραφίας έγινε από τον Τσαρούχη.

Επίλογος. Τόσο ο Χατζιδάκις όσο και οι "παρασυρμένοι" απ' αυτόν Θεοδωράκης και Ξαρχάκος δεν υπέβαλαν ποτέ τις συνθέσεις τους στην επιτροπή λογοκρισίας, περιοριζόμενοι στην παρουσίασή τους μέσω συναυλιών. Τα κομμάτια τους θα έμεναν αγραμμοφώνητα, περιμένοντας πεισματικά την κατάργηση της λογοκρισίας (κάτι που ήρθε τελικά μετά την πτώση τής χούντας), προκειμένου να κυκλοφορήσουν σε δίσκους.

Και ένα κερασάκι, πάντα σχετικό με τον Μάνο. Εκείνη την χρονιά, στο φεστιβάλ Θεσσαλονίκης προβλήθηκε η δεύτερη ταινία τού Δημήτρη Κολλάτου "Ο θάνατος του Αλέξανδρου". Η πρώτη του ταινία, "Οι ελιές", είχε κοπεί τελείως από την επιτροπή λογοκρισίας. Από την δεύτερη, η επιτροπή θέλησε να κόψει τέσσερις σκηνές, επειδή πρόσβαλλαν τα χρηστά ήθη. Μόνο που αυτές οι περικοπές αλλοίωναν τελείως την ταινία, μη επιτρέποντας ουσιαστικά την προβολή της. Η ταινία γιουχαΐστηκε από οργανωμένους "εθνικόφρονες", με πρώτο και καλύτερο τον αλήστου μνήμης Τζέημς Πάρις. Ανάμεσα στους ελάχιστους επώνυμους που τόλμησαν να βγουν και να μιλήσουν ανοιχτά υπέρ της ταινίας, χαρακτηρίζοντάς την μάλιστα ως την καλύτερη του φεστιβάλ, ήταν ο Μάνος Χατζιδάκις, ακολουθούμενος από τον Γιάννη Τσαρούχη ενώ την υπερασπίστηκε και ο πρόεδρος της επιτροπής πρόκρισης του φεστιβάλ Αντώνης Σαμαράκης.

12 Μαΐου 2018

Σαββατιάτικα (201) - τα πριγκηπικά

*** Εδώ γαμούμε πρίγκηπες, να βγουν βασιλοπούλες. *** Πώς τον είδατε τον Κάρολο; *** Σαν όρθιο γαμώτο είναι αλλά με το που στάθηκε δίπλα στον Πάκη, έδειξε την αρχοντιά του. *** Εμ, άλλο Μπάκιγχαμ και άλλο Πάκιγχαμ. *** Δηλαδή, συγγνώμη, αν ακούσετε την λέξη "πρίγκηπας", πόσες πιθανότητες υπάρχουν να πάει το μυαλό σας στον Κάρολο; *** Είσαι -λέει- η πεντάμορφη, φιλάς το τέρας κι αυτό μεταμορφώνεται στον Κάρολο... *** Μπρρρ! *** Αυτό το παιδί γεννήθηκε πρίγκηπας για να γίνει βασιλιάς και θα πεθάνει σκέτος πρίγκηπας. *** Ευτυχώς, πήρε έγκαιρα χαμπάρι ότι η Λίζα είναι κορακοζώητη και παραιτήθηκε από τα δικαιώματά του στον θρόνο. *** Να δούμε, ο Ουίλλιαμ θα προκάνει να γίνει βασιλιάς ή θα τον θάψει κι αυτόν η κωλόγρια; *** Τον γύφτο κάναν βασιλιά κι αυτός γυρεύει ρείκια. *** Αυτό το φρέντο χωρίς καλαμάκι, όμως, πολύ ξενέρωμα βρε Κάρολε. *** Φρέντο είναι, αγόρι μου, όχι τσάι με λεμόνι. *** Αγαναχτήσατε κι εσείς που η Περιστέρα ακούμπησε τον πρίγκηπα; *** Γιατί καλέ, μπάσκετ παίζανε και του έκανε φάουλ; *** Και τώρα, τι; *** Τον εξέθεσε και πρέπει να τον αποκαταστήσει ή τον πρόσβαλε και πρέπει να μονομαχήσουν; *** Κατ' αρχάς, τον ακούμπησε ή τον επακούμβησε; *** Ο επακουμβισμένος πρίγκηψ. *** Εδώ που τα λέμε, δίκιο είχε η άλλη που είπε πως, αν ο Κάρολος δεν ήθελε να τον ακουμπάνε, δεν θα κρέμαγε παράσημα στο στήθος αλλά σιντί. *** Άσχετη απορία: την Περιστέρα γιατί την λέτε Μπαζιάνα αλλά την Μαρέβα δεν την λέτε Γκραμπόβσκι; *** Είσαι σήμερα μονάρχης κι ώσαμ' αύριο δεν υπάρχεις. *** Πάντως, τυχερός ο Τσάρλυ. *** Έχασε την Νταϊάνα αλλά βρήκε άλλη καρακουκλάρα. *** Τί την Καμίλλα βλέπεις, τί την Βασιλειάδου ως
Μας άφησες νωρίς, κούκλα μου...
αδελφή Καμίλλη, ένα και το αυτό. *** Δηλαδή, αυτό που ξεσκιστήκατε να ποστάρετε καμήλες στα σόσιαλ, το θεωρείτε χιούμορ; *** Α να μου χαθείτε, βλαχαδερά, που δεν σέβεστε τίποτε. *** Να δω αν έρθει επίσκεψη η Πίπα, τι στον διάολο θα ποστάρετε. *** Εσείς, όταν ρωτάτε "γυναίκα, τι θα φάμε αύριο;", ποιά απάντηση θα σας ικανοποιούσε; *** Γλώσσες στον ατμό με πουρέ μπρόκολου, φιλετάκια κοτόπουλου με αβοκάντο ή φάβα με ραδίκια σωτέ; *** Πούστη Σκαρμούτσο, κοίτα μη σε πετύχω πουθενά... *** Αν δεν υπήρχαν αυλικοί, δεν θά 'χαμε βασ'λιάδες. *** Ωραία η ιδέα να φέρουμε ξένους διαιτητές για τον τελικό κυπέλλου ΑΕΚ-ΠΑΟΚ. *** Μη γκρινιάζετε, καλέ. *** Το εφαρμόζαμε και πριν μισό αιώνα αυτό το σύστημα και δούλευε καλά. *** Σε Γαύρος-Βάζελος 0-0, έδωσε το κοράκι πέναλτυ στο 90' σε βάρος του Γαύρου και δεν άνοιξε ρουθούνι. *** Του χρόνου να φέρουμε και ξένους θεατές, να γλιτώσουμε μια για πάντα από τις χουλιγκανιές. *** Αργότερα, φέρνουμε και ξένες ομάδες, να βλέπουμε και λίγη μπαλλίτσα. *** Αλλά, ρε παιδιά, κάπου ώπα! *** Ποιός μαλάκας όρισε τον τελικό τού ποδοσφαίρου την ώρα του τελικού της Γιουροβίζιον; *** Θα τραγουδάμε ή θα βλαστημάμε; *** Εκτός αν βλαστημάμε τραγουδώντας. *** "Τέικ α ντάιβ ίντου μάυ άυς, φάουλ μωρή κουφάλα, άι για, άι για, άι για για..." *** Κι αμα μπει το τόπι στο πλεχτό, αντί για "γκολ!" φωνάζουμε "φουέγκο!". *** Άμαθος από παλάτι, είδε φούρνο κι εθαμάχτη. *** Δηλαδή, εσείς περιμένατε να περάσει η Τερζή στον τελικό; *** Σας παραμύθιασε ο Τσίπρας με την "καθαρή έξοδο" και νομίσατε ότι καθαρίσαμε και την πρόκριση; *** Ρε, δεν κοιτάτε τι θα κάνετε με το Γιούρογκρουπ, που θέλετε και Γιουροβίζιον; *** Πρώτα-πρώτα, γιατί πήγε στην Λισαβόνα Η Τερζή και όχι Ο Τερζής, να περνάγαμε περίπατο; *** Ή έστω το δίδυμο Ζαγοράκη-Χαριστέα, που είναι δοκιμασμένο σε τελικούς Λισαβόνας; *** Τελικά, θα μου πείτε τι πρέπει να κάνω ως έλλην; *** Να ψηφίσω Φουέγκο λόγω Κύπρου ή να μη το ψηφίσω λόγω Φουρέιρα; *** Αυτό το δίλημμα θα με φάει. *** Και είμαι και σε ηλικία εμφράγματος. *** Ο που δουλεύει βασιλιά, νά 'χει τα μάτια του ανοιχτά. *** Κατσίκης: "Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να γίνεις ομοφυλόφιλος από το περιβάλλον γύρω σου." *** Κώστα μου, εσύ έτσι έγινες μαλάκας; *** Από το "περιβάλλον γύρω σου", που να σου χέσω τα ελληνικά; *** Μήπως μάθατε τον λόγο που μπήκε στο νοσοκομείο ο Μπαρτόλομιου, ο πατριάρχης μας; *** Υπερκόπωση; *** Αμ, εγώ το περίμενα. *** Όλοι ξέρουμε πόσο εξαντλητικό είναι να κρατάς το
Αυτά πρέπει να πνίγεις μικρά...
Φανάρι. *** Λεβέντης: "Να περικοπούν οι συντάξεις άνω των χιλίων ευρώ για να αγοράσουμε τριάντα F35 και τρεις φρεγάτες, στέλνοντας ηχηρό μήνυμα στην Άγκυρα." *** Ούτε λεβέντης ούτε παλληκαράς. *** Σκέτος μαλάκας. *** Όπως εκείνοι που σε ψήφισαν. *** Ηχηρό μήνυμα θες εσύ, ρε κωλόγερε. *** Να φας σβερκιά σβουρηχτή, να φτάσουν τα γκαβόγυαλά σου στην Άγκυρα. *** Μεσ' στα παλάτια πρίγκηπας, μεσ' στα τσαντήρια γύφτος. *** Μικροδράκουλας: "Θα προωθήσουμε την εκχώρηση δημόσιων υπηρεσιών στον ιδιωτικό τομέα." *** Κι εγώ μαζί σου, Κούλη. *** Αρκεί να εκχωρήσεις πρώτη-πρώτη την κυβέρνηση. *** Στο μεταξύ, ρίξε μια ματιά σ' αυτό που λέει ο Σαραμάγκου λίγο πιο πάνω. *** Όχι, φταίει και η Μαρίκα! *** Βλέπεις, μωρή, το πρώτο βγαίνει μαλακισμένο... κάνε κράτει! *** Μικροδράκουλας: "Να αφήσουμε πίσω αυτούς που δίχασαν, συκοφάντησαν και εξαπάτησαν τους πάντες." *** Παναπεί,τους πολιτικούς; *** Βλέπεις που σου λέω δώσε την κυβέρνηση αλλού; *** Παιδάκι μου, τί πίνεις; *** Βρίζεις τα μούτρα σου και όλου του σιναφιού σου; *** Να είμαι πρίγκηπας, να είμαι και αλήτης, νά 'μαι και απρόβλεπτος σαν μετεωρίτης. *** Εφτακό τον χρόνο ζήταγε, 414 πήρε μόνο. *** Ε, με λίγη οικονομία θα τα βγάλει πέρα το κορίτσι. *** Για την Αλιμόνου λέω, που το δικαστήριο της έβγαλε διατροφή 34.500 τον μήνα και παγκουέ. *** Ήθελα να ήξερα ποιοι διεστραμμένοι λογαριασμοί βγάλανε 34-μισό και όχι 35-στρογγυλά. *** Αλήθεια, πήρατε χαμπάρι ότι τελευταία η βενζίνη τσίμπισε δέκα λεφτούλια στο πατ-κιουτ; *** Εμ, από πού νομίζετε ότι θα μαζεύει την διατροφή τής Τζίνας ο Βαρδινογιάννης; *** 34.500 μηνιάτικο... παναπεί 1.150 μεροκάματο... *** Όχι, Θανάση μου, τόσα λεφτά δεν τα τρως. *** Στα τρώνε. *** Και καλά κάνουνε. *** Πρίγκηπας κι αλάνι γινήκανε χαρμάνι. *** Χρυσόγονος: "Χρειάζεται ίδρυση πανεπιστημιακής αστυνομίας σε κάθε ΑΕΙ." *** Αυτό που λέγαμε παλιά "παιδονομία" αλλά upgraded. *** Εννοείται υποχρεωτικό πηλίκιο και το σηματάκι της σχολής στο πέτο. *** Γαμώ την ριζοσπαστική σας αριστερά, δηλαδή, Κώστα μου. *** Αλήθεια, καταλήξαμε στον λόγο για τον οποίο δεν πήρε εφέτος το πρωτάθλημα ο Γαύρος; *** Επειδή τον κυνηγήσανε τα κυκλώματα ή επειδή η ομάδα ήταν για τα μπάζα; *** Μαρινάκης προς παίκτες: "Να πάτε να πνιγείτε, δεν κάνετε ούτε για κωλόχαρτα στου Ρέντη." *** Πρόεδρε, βρίζεις τους εργαζόμενους της εταιρείας σου; *** Τί κάνει η επιθεώρηση εργασίας μ' αυτή την απαράδεκτη συμπεριφορά των αφεντικών; *** Όσο για κωλόχαρτο, μη νοιάζεσαι. *** Πάρε Άδωνι. *** Απορροφητικώτατος και με εμπειρία στα σκατά. *** Πρίγκηπα τον θέλω τον δικό μου άντρα, μπεσαλή και όμορφο μα και λίγο μάγκα. *** Εσείς θυμηθήκατε ότι συμπληρώθηκε οκταετία από τότε που τρεις άνθρωποι κάηκαν στην Μαρφίν ή είσαστε τίποτε αναρχοάπλυτοι; *** Μικροδράκουλας: "Οι οικογένειές τους ακόμα περιμένουν να μάθουν ποιοι τους δολοφόνησαν." *** Κωλόχαρτος: "Τους έκαψαν ζωντανούς διότι εργάζονταν και δεν συμμετείχαν στις αντιμνημονιακές πορείες." *** Κασιδιάρης: "Η αριστερά δεν είναι παράταξη, είναι συμμορία δολοφόνων." *** Βρείτε τις
Στο μεταξύ, κάπου στην Αριδαία, η Μαρία η γκοθού γίνεται μεταλλού...
διαφορές. *** A propos Ηλία, αυτό με την συμμορία δολοφόνων κράτα το λίγο. *** Περίμενε πρώτα να βγει η απόφαση στην δίκη. *** Μην εκτιθέμεθα άνευ λόγου, παλληκάρι μου. *** Άει στον διάολο, μαλακιστήρι, που τολμάει χρυσαυγίτης να κατηγορήσει άλλους ως δολοφόνους. *** Μού 'πες θα ζω σαν πρίγκηπας και σε χρυσά παλάτια, μα εμένα δε μου λείψανε τα δάκρυα απ' τα μάτια. *** Αν, εκτός από την Μαρφίν, σας διέφυγαν και τα 200 χρόνια από την γέννηση του Κάρολου Μαρξ, δεν σας αδικώ. *** Αν ήταν για κανένα τσόκαρο της τηλεόρασης, θα το θυμόμασταν όλοι. *** Τζήμερος-1: "200 χρόνια από τη γέννηση ενός κλινικά ηλίθιου που τις κωμικές του προσπάθειες να εκφραστεί τις αξιοποίησαν οι μεγαλύτεροι εγκληματίες του κόσμου." *** Πείτε μου, δεν είναι κωμικό να ακούς τον Θάνο να αποκαλεί οποιονδήποτε άλλο "κλινικά ηλίθιο"; *** Ακόμα και κάποιον όντως κλινικά ηλίθιο; *** Θανούλη, αυτό που τόσα χρόνια μετά κάποιοι τρέμουν ακόμη τις "κωμικές προσπάθειες" ενός "κλινικά ηλίθιου", πώς το εξηγείς; *** Πάντως, παραδέχομαι ότι πιο γνωστό ηλίθιο από σένα δεν έχω γνωρίσει. *** Εδώ του Μαρξ τού ρίχνεις στα αφτιά. *** Κάλλιο μαλάκας πρίγκηπας παρά σκέτος μαλάκας. *** Τζήμερος-2: "Αν η "Δημιουργία, ξανά!" ήταν κυβέρνηση, στις 31 Μαΐου θα είχε απολύσει όλους τους δημοσίους υπαλλήλους που θα είχαν συμμετάσχει στην απεργία της ΑΔΕΔΥ της 30/5." *** Αν δεν ήσουν κλινικά ηλίθιος, Θάνο μου, θα σκεφτόσουν ότι ίσως γι' αυτό ακριβώς δεν είναι κυβέρνηση το απόκομμά σου. *** Τζήμερος-3: "Πρέπει επιτέλους να καταλάβουμε ότι ο μαρξισμός είναι μια ηλίθια ιδέα, γεμάτη ιδεοληψίες, βαρβαρότητα, απανθρωπιά, φασισμό." *** Θάνο, ούτε με λοβοτομή. *** Αυτοκτόνα. *** Βάλε το δάχτυλο στον κώλο, να πας από άδηλο αναπνοή. *** Πρίγκηπας την πριγκήπισσα κι ο κόκκορας την κότα. *** Καλύτερα να τον μπουζουριάζανε τον χριστιανό, να γλίτωνε. *** Πέντε χρόνια εξαγοράσιμα λέει... *** Πού να βρει 140 χήνες να πληρώσει, ο φουκαράς; *** Ολόκληρος πρώην υπουργός και ζη την οικογένειά του με 1.100 ευρώ σύνταξη. *** Τί να σου κάνω, Τάσο μου; *** Τόσα χρόνια κυβερνήσεις ΠαΣοΚ και ένα Ταμείο Απόρων
Ευτυχισμένα χρόνια
Υπουργών δεν φτιάξατε. *** Λούσου τα τώρα και περίμενε να σε λυπηθούνε τα καθοίκια οι άπλυτοι. *** Ρε Θανάση, αφού δεν είσαι καρδιολόγος, γιατί κοιτάς αν η γκόμενα έχει καλή καρδιά; *** Άλλα καλά κοίτα να έχει. *** Την καρδιά την κοιτάμε στις αγκινάρες. *** Όταν πεθαίνει βασιλιάς, μη χαίρεσαι λαουτζίκο, μη λες πως θα 'ν' καλύτερος ο νυν από τον τέως... *** Μικροδράκουλας: "Έχω φύγει με κοπάνα από το σχολείο, για να δω τον Άρη και τον Γκάλη στο κύπελλο πρωταθλητριών." *** Γι' αυτό δεν έκανες καταλήψεις, ρε κωλόπαιδο; *** Για να μη χάνεις τον Γκάλη; *** Σε νυχτερινό πήγαινες, λεβέντη μου; *** Το πρωί κάλφας σε κουρείο και το βράδυ σχολείο; *** Βασανισμένο μου παιδί... *** Κούλη, αν εσύ έκανες ποτέ σου κοπάνα, να μου μαραθεί το δεξί και να κατουράω μονόπαντα. *** Εκτός από μαλακίες, λέμε και ψεματάκια, βρε μπαγάσικο; *** Άχου το καλέ, το χαρβαρντοφλωράκι! *** ... πως θά 'ναι το λυκόπουλο καλύτερο απ’ τον λύκο. Τότε μονάχα να χαρείς: αν θά 'ναι ο τελευταίος. *** Με τα σημερινά του τσιτάτα, το ιστολόγιο προσπάθησε να τιμήσει τον υψηλό μας επισκέπτη. *** Και συγγνώμη αν τα δυο τελευταία είναι κάπως παράταιρα αλλά δεν μπόρεσα να αντισταθώ στην μαγική πέννα τού Κώστα Βάρναλη. *** Όσο για την Φουρέιρα, δεν υπάρχει πρόβλημα. *** Αν πάει καλά, είναι ελληνοπούλα. *** Πώς έγινε με τον Πύρρο, τον Καχιασβίλι, τον Αντετονκούμπο...; *** Αυτό! *** Αν έχετε σχέση με το ροκ, δεν πρέπει να δυσκολευτήκατε να αναγνωρίσετε στην πρώτη φωτογραφία την μοναδική Τζάνις Λυν Τζόπλιν, η οποία έμεινε σε τούτο τον πλανήτη μόνο 27 χρόνια αλλά πρόλαβε να αναδειχτεί ως μια από τις μεγαλύτερες φωνές όχι μόνο του ροκ αλλά και των μπλουζ. *** Η τελευταία φωτογραφία τραβήχτηκε ενάμισυ χρόνο πριν τον θάνατό της, στις 12 Απριλίου 1969. *** Εδώ η Τζάνις τραγουδάει μαζί με τον Τομ Τζόουνς, στο τηλεοπτικό σώου τού τελευταίου "This is Tom Jones". *** Αν υποψιαστήκατε ήδη ότι σήμερα θα ακούσουμε το κλασσικό και δις πλατινένιο "Cheap Thrills", με την Τζόπλιν ως τραγουδίστρια των Big Brother and the Holding Company, δεν πέσατε έξω. *** Σας αφήνω να απολαύσετε την ροκ μουσική όπως παιζόταν πριν μισό αιώνα ακριβώς και σας εύχομαι να περάσετε ένα εξ ίσου όμορφο σαββατοκύριακο. *** Είτε είσαστε γαλαζοαίματοι είτε όχι. ***

11 Μαΐου 2018

Ο Μάνος Χατζιδάκις κατά του αυριανισμού (3)

Λέγαμε χτες ότι η καταγγελία του Μάνου κατά της "Αυριανής" έγινε το βράδυ της Δευτέρας 7 Σεπτεμβρίου 1987 και ότι η εφημερίδα δεν προλάβαινε να τον "περιποιηθεί" κανονικά στο φύλλο τής Δευτέρας. Την Τρίτη, όμως, η φυλλάδα του Κουρή κυκλοφορεί με το παρακάτω πρωτοσέλιδο:


Όταν η "Αυριανή" λέει "όλοι", εννοεί "όλοι οι πασόκοι και οι φίλα προσκείμενοι". Την ίδια μέρα, ο "Ριζοσπάστης" δημοσιεύει δυο σχόλια, τα οποία ποτέ δεν χώνεψε ο Κουρής. Στο ένα, με τίτλο "Κάλυψη στην Αυριανή από την κυβέρνηση", γράφει μεταξύ άλλων: "Την πλήρη κάλυψή της στη φαιά προπαγάνδα της Αυριανής πρόσφερε χτες η κυβέρνηση. Με δήλωση που έκανε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Γ. Ρουμπάτης -ύστερα από σχετική απαίτηση των Κουρήδων προς το Καστρί- η κυβέρνηση πήρε υπό την προστασία της την Αυριανή...". Στο δεύτερο, με τίτλο "Ευαισθησία... μονόπλευρη", σημειώνει δηκτικά: "Τη ζήτησαν και την πήραν - με το παραπάνω μάλιστα. Ο λόγος για την αβανταδόρικη κάλυψη που πρόσφερε χτες η κυβέρνηση στην απογευματινή εφημερίδα των Κουρήδων, μετά από απαίτηση των τελευταίων (...) Αλλά αυτή η «ευαισθησία» της κυβέρνησης, που έσπευσε αρωγός των Κουρήδων, προσφέρει καλές υπηρεσίες στη δημοκρατία; Ή αποθρασύνει τη φυλλάδα στο «έργο» της;".

Για να μην αδικούμε κανένα, οφείλουμε να παρατηρήσουμε ότι υπήρξαν και δηλώσεις οι οποίες καταδίκαζαν μεν την θέση τού Χατζιδάκι ότι η "Αυριανή" πρέπει να κλείσει αλλά τα "έχωναν" και στην εφημερίδα. Όπως η επίσημη δήλωση της Ελληνικής Αριστεράς (Ε.ΑΡ. - το κόμμα που προήλθε από την διάσπαση του ΚΚΕεσωτερικού): "Κατανοούμε την αγανάκτηση του Μ. Χατζιδάκι αλλά δεν συμφωνούμε με το αίτημά του να κλείσει η «Αυριανή». Αυτοί όμως που διευθύνουν την εφημερίδα οφείλουν να αναρωτηθούν γιατί εξεγείρεται ο Μ. Χατζιδάκις (...) καθώς και πολλοί άλλοι πολίτες, που δίκαια αγανακτούν με τη μεθοδολογία που ακολουθεί η «Α» στην πολιτική αντιπαράθεση...". Ακόμη πιο σταράτη ήταν η δήλωση του ΚΚΕεσωτ.-Ανανεωτική Αριστερά (το δεύτερο κόμμα που προήλθε από την διάσπαση): "Η αντίληψή μας για τη δημοκρατία είναι γνωστό ότι είναι διαφορετική από αυτήν της εφημερίδας σας. Θεωρούμε δε πως μέσα στα πλαίσια του πλουραλισμού εμπεριέχεται και το δικαίωμα της δημόσιας κριτικής και του ελέγχου από κάθε πολίτη".

Πάμε πάλι πίσω, στο φύλλο τής Αυριανής στο οποίο αναφερόμαστε. Στις σελίδες 7 και 8 φιλοξενούνται δηλώσεις μεγαλόσχημων, οι οποίες καταδικάζουν τον Χατζιδάκι και εξυμνούν την φυλλάδα τού Κουρή. Ανάμεσά τους υπάρχουν ονόματα που έχουν σβήσει πλέον από τον πολιτικό χάρτη και δεν τα θυμάται κανείς. Όμως, υπάρχουν και μερικά που είτε εμφανίζονται ακόμη στην πολιτική σκηνή είτε απλώς τα θυμόμαστε επειδή έχουν αφήσει τα αποτυπώματά τους. Ας δούμε μερικές δηλώσεις αυτών των τελευταίων:

Βίλες, κότερα, βιομηχανίες... Πες-πες, κάτι θα μείνει.
Όταν πας κόντρα στον Κουρή, αυτά παθαίνεις.
Μένιος Κουτσόγιωργας: "Αποτελεί θλίψη ότι ένας καλλιτέχνης σαν τον Μάνο Χατζιδάκι είναι κομματικός υπηρέτης". Εντάξει, τα ελληνικά τού Μένιου δεν ήσαν και τα καλύτερα.

Κώστας Λαλιώτης: "Ο κ. Χατζιδάκις υπέπεσε στον πειρασμό να χαϊδέψει τα αφτιά μιας μερίδας φανατισμένων. Οι καταγγελίες του μπορεί αν είχαν στόχο να πλήξουν την «Αυριανή» αλλά ουσιαστικά πλήττουν την ελευθερία του τύπου και τον πλουραλισμό στην έκφραση". Όταν η χυδαιότητα αποκαλείται πλουραλισμός.

Μανόλης Γλέζος (πρόεδρος ΕΔΑ): "Η απροσδόκητη επίθεση του Μάνου Χατζιδάκι ενάντια στην «Αυριανή» αποδεικνύει ότι ο συμπαθής πολιτιστικός κύκλος που κινείται γύρω από τον κ. Καραμανλή έχασε την ψυχραιμία του και βρίσκεται σε απόγνωση". Σε απόγνωση λόγω "Αυριανής" βρέθηκαν και αμέτρητοι άλλοι, εκτός κύκλων Καραμανλή.

Αντώνης Δροσογιάννης (υπουργός δημόσιας τάξης): "Είναι λυπηρό για έναν καλλιτέχνη σαν τον Μάνο Χατζιδάκι να εκμεταλλεύεται μια καλλιτεχνική εκδήλωση για να σπιλώσει μια εφημερίδα, που οι αγώνες της είναι καταξιωμένοι στη συνείδηση του ελληνικού λαού". Ο Μάνος σπίλωσε την "Αυριανή"; Το ακούσαμε και αυτό.

Μελίνα Μερκούρη: "Δεν είναι δυνατόν στις μέρες μας να βγαίνει κάποιος και να καταφέρεται ενάντια στην ελευθεροτυπία. (...) Όσον αφορά τη λέξη «φασισμός» σήμερα λέγεται εύκολα απ' όλους ενώ όταν έπρεπε μόνο μερικοί την είπαν". Αυτή είναι η δήλωση που ίσως ενόχλησε περισσότερο τον Μάνο, επειδή θεωρούσε την Μελίνα ως φίλη του.

Γεώργιος-Αλέξανδρος Μαγκάκης: "Σε μια μουσική εκδήλωση δεν είχε θέση οποιαδήποτε επίθεση κατά του τύπου και μάλιστα τέτοιας απαράδεκτης βιαιότητας". Όπου ο πολύπειρος νομικός μπερδεύει ακουσίως (;) την φυλλάδα τού Ταύρου με τον τύπο εν συνόλω.

Γιάννης Ζίγδης (πρόεδρος ΕΔΗΚ): "Θεωρώ βεβήλωση μιας καλλιτεχνικής παράστασης την έκφραση των απωθημένων ενός που θέλει να λέγεται καλλιτέχνης. Λυπάμαι βαθύτατα γι' αυτό που έγινε". Όπου ο Μάνος δεν είναι πραγματικός καλλιτέχνης αλλ' απλώς "θέλει να λέγεται".

Θεόδωρος Πάγκαλος: "Η «Αυριανή» είναι μια απ' τις ελάχιστες καθολικά πολιτικές εφημερίδες που απομένουν και η σημασία της για την πολιτική ζωή είναι τεράστια. Τη διαβάζω πάντοτε προσεκτικά και λαμβάνω υπόψη μου την κριτική της ιδιαίτερα όταν με α;φορά, ακόμα κι όταν δεν συμφωνώ με το ύφος με το οποίο γίνεται". Τέτοιο γλείψιμο στον Κουρή μόνο ο Πάγκαλος θα μπορούσε να κάνει.

Κίμων Κουλούρης: "Είναι το λιγότερο ύβρις ενάντια σ' αυτό το λαό το χτεσινό ντελίριο γεμάτο εμπάθεια του Μάνου Χατζιδάκι (...) Αναρωτιέται κανείς τι εκφράζει και τι εκπροσωπεί σε τούτο τον τόπο ο κ. Χατζιδάκις...". Είναι λογικό να αναρωτιέται τέτοια πράγματα κανείς, εφ' όσον διαθέτει το πνευματικό επίπεδο του συγκεντρωσιάρχη του παπανδρεϊκού ΠαΣοΚ.

Φώτης Κουβέλης (πρόεδρος Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών): "Το αίτημα είναι η ελευθεροτυπία και η διαρκής διεκδίκηση της δεοντολογίας που υπηρετεί το ευρύτερο δημοκρατικό συμφέρον, το οποίο σε καμμιά περίπτωση δεν μπορεί να έχει σχέση με την παύση της λειτουργίας μιας εφημερίδας που σε τελευταία ανάλυση κρίνεται από τους ίδιους τους πολίτες". Η τέχνη του να λες πολλά για να μη πεις τίποτε, σε όλο της το μεγαλείο.

Νίκος Κακαουνάκης: "Μας έχει συνηθίσει τελευταία ο Μάνος Χατζιδάκις να εμφανίζεται τιμητής των πάντων. Για μια ακόμα φορά είναι εκτός τόπου και χρόνου. Άρπαξε την ευκαιρία να βγάλει τα πολιτικά του και όποια άλλα κόμπλεξ αλλά -φευ- δεν πείθει. Αν το γήρας κάποιους κάνει σοβαρότερους πολύ φοβάμαι ότι ο Μάνος είναι η εξαίρεση του κανόνα". Έγκριτος από τότε ο Κακαουνάκης, μιλάει με άνεση ψυχολόγου για τα κόμπλεξ τρίτων.

Δημήτρης Μπέης: "Ο Μάνος θα πρέπει να μάθει να δέχεται την κριτική του τύπου, όσο σκλητρή κι αν είναι. Με τους αναθεματισμούς του και την φασιστική πράγματι προτροπή κλεισίματος μιας εφημερίδας, δείχνει τι σημαίνει νεοφιλελευθερισμός και ριζοσπαστικός φιλελευθερισμός". Ο τέως δήμαρχος αθηναίων αποκαλύπτει από το 1987 τι σημαίνει νεοφιλελευθερισμός, μέσω Χατζηδάκη.

Ιόλας, Τσαρούχης, Σώκου... Όλοι στο στόχαστρο επειδή δεν ήσαν με το ΠαΣοΚ.

Αφήνω έξω πάμπολλες άλλες δηλώσεις δευτεροκλασάτων στελεχών του ΠαΣοΚ, βουλευτών της ΔηΑνα, δημάρχων, δημοσιογράφων κλπ, οι οποίες λένε περίπου τα ίδια. Σημασία έχει το γεγονός ότι όλοι αυτοί έσπευσαν να καλοπιάσουν τον Κουρή, προκειμένου να αποφύγουν την μήνη του σε περίπτωση που σταθούν απέναντί του. Μια μήνη από την οποία δεν γλίτωσαν ούτε καν αυτοί που απέφυγαν να τοποθετηθούν δημοσίως.

Ένας απ' αυτούς τους τελευταίους ήταν ο δημοσιογράφος Γιώργης Μασσαβέτας, ο οποίος εκείνη την εποχή κρατούσε την υψηλής αναγνωσιμότητας στήλη "Καλημέρα κ. πρόεδρε" στην εφημερίδα "Ελευθεροτυπία". Ο Μασσαβέτας είναι αναπληρωματικό μέλος της Κεντρικής Επιτροπής τού ΠαΣοΚ αλλά η κριτική που ασκεί στην κυβέρνηση μέσω της στήλης του γίνεται συχνά ενοχλητική. Στις 10 Σεπτεμβρίου, η "Αυριανή" δημοσιεύει ένα σχόλιο με τίτλο: "Μασσαβέτα μήπως έγινες κι εσύ οπαδός του Χατζηδάκη;":
Αυτός ο κύριος Μασσαβέτας, που κάθε μέρα με τα γράμματα που στέλνει στο Καστρί, παριστάνει τον τιμητή των πάντων -έχει περάσει τους πάντες από 14 γενεές, εκτός βέβαια από τον ΦΙΛΟ του τον Καραμανλή, που συχνά τον τραπεζώνει- μήπως μπορεί να μας πει ΓΙΑΤΙ κατάπιε την γλώσσα του και δεν έγραψε λέξη για τις βρωμιές που είπε ο Χατζηδάκης σε βάρος της Αυριανής; Μήπως άλλαξε και αυτός και έγινε οπαδός... του Μάνου;
Δεν χρειάζεται τίποτε περισσότερο. Λίγες μέρες αργότερα, ο Μασσαβέτας διαγράφεται από την Κεντρική Επιτροπή του κόμματος. Την επόμενη χρονιά, η "Αυριανή" βγάζει στην δημοσιότητα έγγραφα τα οποία "αποδεικνύουν" ότι ο Μασσαβέτας είναι πράκτορας της ΚΥΠ. Ο δημοσιογράφος ασκεί αγωγή κατά της εφημερίδας και η υπόθεση φτάνει στο δικαστήριο, όπου αποδεικνύεται ότι τα έγγραφα είναι κατασκευασμένα, πλαστά. Η "Αυριανή" καταδικάζεται.

Η "Αυριανή" δεν καταδικάστηκε μόνο στην υπόθεση Μασσαβέτα. Καταδικάστηκε εν τέλει και στην συνείδηση του ελληνικού λαού και αναγκάστηκε να κλείσει το 2012. Το χατήρι τού Μάνου έγινε, έστω και δεκαοκτώ χρόνια μετά τον θάνατό του. Έστω κι αν ο "αυριανισμός" εξακολουθεί να αναπνέει μέσω άλλων φυλλάδων. Όσο υπάρχουν πελάτες, το μαγαζάκι θα μένει ανοιχτό...