To Cogito ergo sum συλλογάται λέφτερα και στο ηλεκτρονικό περιοδικό Ατέχνως.
Πνευματικά δικαιώματα δεν υπάρχουν. Οι ιδέες πρέπει να κυκλοφορούν ελεύθερα. Άρα, η αντιγραφή επιτρέπεται.

Η γλώσσα κόκκαλα τσακίζει

(...) ας ιδιωτικοποιηθούν τα πάντα, ας ιδιωτικοποιηθεί η θάλασσα κι ο ουρανός, ας ιδιωτικοποιηθεί το νερό κι ο αέρας, ας ιδιωτικοποιηθεί η δικαιοσύνη και ο νόμος, ας ιδιωτικοποιηθεί το σύννεφο που περνάει, ας ιδιωτικοποιηθεί το όνειρο, ειδικά αν γίνεται μέρα και με τα μάτια ανοιχτά. Και τελικά, για να ολοκληρωθούν οι ιδιωτικοποιήσεις, ας ιδιωτικοποιηθούν και τα κράτη, παραδίδοντας για κάποιο χρονικό διάστημα την εκμετάλλευσή τους σε ιδιωτικές εταιρείες, που θα λειτουργούν σε καθεστώς διεθνούς ανταγωνισμού. Εκεί βρίσκεται η σωτηρία τού κόσμου...

Και τώρα, ας ιδιωτικοποιηθεί επίσης και η πουτάνα που τους γέννησε όλους.


[Ζοζέ Σαραμάγκου, "Τετράδια του Λαντσαρότε - Ημερολόγιο ΙΙΙ, 1993-1995" - Μετάφραση από τα πορτογαλικά: Cogito ergo sum]

23 Ιουνίου 2017

Οργανωμένο έγκλημα και πολιτική - 5. Τα ναρκωτικά στην υπηρεσία της πολιτικής

Το 1930 οι ΗΠΑ ιδρύουν το Ομοσπονδιακό Γραφείο Ναρκωτικών (Federal Bureau of Narcotics - FBN) με προϊστάμενο τον αμφιλεγόμενο Χάρρυ Άνσλιντζερ, ο οποίος έμεινε σ' αυτή την θέση επί 32 ολόκληρα χρόνια. Οι πράκτορες του FBN άπλωσαν την δράση τους σε ολόκληρο τον κόσμο, μιας και η φιλοσοφία τού Άνσλιντζερ ήταν ότι το εμπόριο ναρκωτικών πρέπει να χτυπηθεί στην ρίζα του, δηλαδή στην παραγωγή και όχι στην διακίνηση. Ο Άνσλιντζερ σημείωσε αρκετές μεγάλες επιτυχίες αλλά η καρριέρα του είναι γεμάτη σκιές. Για παράδειγμα, κατηγορείται ότι κατά τον πόλεμο του Βιετνάμ κυνήγησε με μανία το βιετναμέζικο όπιο αλλά έκλεισε τα μάτια στις πολύ μεγαλύτερες ποσότητες ναρκωτικών που παράγονταν στην διπλανή σύμμαχο των ΗΠΑ Ταϊλάνδη.

Μέσα σε δέκα χρόνια οι πράκτορες του FBN είχαν αποκτήσει τόση εμπειρία ώστε θεωρούνταν οι καταλληλότεροι για να αναλαμβάνουν μυστικές επιχειρήσεις στο εξωτερικό αλλά και στο εσωτερικό της χώρας. Όταν κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο ιδρύθηκε το Γραφείο Στρατηγικών Υπηρεσιών (Office of Strategic Services - OSS), ο διοικητής του Ουίλλιαμ Ντόνοβαν ζήτησε από τον Άνσλιντζερ την βοήθειά του τόσο σε ζητήματα οργάνωσης όσο και στην εκπαίδευση των πρακτόρων του. Οι σχέσεις FBN - OSS βάθυναν στο πέρασμα των χρόνων τόσο ώστε οι δυο υπηρεσίες ανέλαβαν από κοινού την διεξαγωγή του μυστικού (δηλαδή, παράνομου) πειράματος "truth drug", σχετικά με την επίδραση της μαριχουάνας στους πολίτες των ΗΠΑ. Το πείραμα πήγε τόσο καλά ώστε μετά τον πόλεμο η CIA αποφάσισε να κάνει κάτι αντίστοιχο με το LSD. Το FBN ανέλαβε την διεξαγωγή του πειράματος, χορηγώντας σε ανυποψίαστους πολίτες LSD μέσω νερού και τροφής. Μόνο που αυτή την φορά το πείραμα δεν έμεινε κρυφό και ξέσπασε πρωτοφανές σκάνδαλο.

Ο επί 32 χρόνια διευθυντής του FBN (1930-1962) Χάρρυ Άνσλιντζερ

Η σχέση FBN - CIA επισημοποιήθηκε το 1951, όταν ο πράκτορας Τσάρλι Σιραγκούσα άνοιξε γραφείο του FBN στην Ρώμη. Όπως αποκαλύφθηκε, οι πράκτορες του FBN ξόδευαν πάνω από τον μισό τους χρόνο για να κάνουν δουλειές της CIA, χρησιμοποιώντας την ιδιότητά τους ως κάλυψη. Βασική δουλειά του γραφείου της Ρώμης ήταν η κατασκοπεία στις χώρες της ανατολικής Ευρώπης και η διεξαγωγή σαμποτάζ. Όταν το 1960 ο Σιραγκούσα κατηγορήθηκε ότι είχε προσλάβει μέχρι και δολοφόνους για να κάνει την δουλειά του, παραδέχτηκε ότι η CIA τού είχε ζητήσει να κάνει κάτι τέτοιο αλλά ισχυρίστηκε πως εκείνος είχε αρνηθεί.

Όντας ο ισχυρότερος εταίρος σ' αυτή την σχέση, η CIA εκμεταλλεύθηκε το FBN. Ο πράκτορας του FBN Ρόμπερτ ντε Φω εξηγεί: "Όπως και η CIA, έτσι και οι πράκτορες του Γραφείου Ναρκωτικών εκτελούν μυστικές επιχειρήσεις. Η μεγάλη μας διαφορά ήταν ότι εμείς βρισκόμασταν στις ξένες χώρες νόμιμα και μέσω των συνεργατών μας στην αστυνομία και αλλού μπορούσαμε να ελέγχουμε τους πάντες και τα πάντα. Επί πλέον, ήμασταν λειτουργικοί. Έτσι η CIA εισχώρησε και εκμεταλλεύτηκε τους συνδέσμους μας". Χρησιμοποιώντας την κάλυψη του FBN, η CIA μένει στο απυρόβλητο και εξασφαλίζει ατιμωρησία για τις πράξεις της. Για να διασφαλιστεί η στεγανότητα και να αποφευχθούν ανεπιθύμητες διαρροές, οι πράκτορες του FBN οργανώνονται σε μια αυστηρή στρατιωτική πυραμίδα με βάση την αρχή "need to know", σύμφωνα με την οποία καθένας γνωρίζει μόνο όσα είναι απαραίτητα για να εκτελεί σωστά τις αποστολές που του ανατίθενται και τίποτε παραπάνω.

Μια από τις βασικές αποστολές των πρακτόρων του FBN είναι να διεισδύουν στο υπόκοσμο για να μαζεύουν πληροφορίες. Σύντομα, όμως, αυτοί οι πράκτορες αντελήφθησαν ότι η CIA δεν έκοβε κανένα από τα "μεγάλα κεφάλια" που εκείνοι ανακάλυπταν. Η απογοήτευση από αυτή την διαπίστωση δεν άργησε να οδηγήσει στην διαφθορά των πρακτόρων, βάσει της εύλογης απορίας "αφού και να καρφώσω δεν θα γίνει τίποτε, γιατί να μη κερδίσω κάτι;". Ο πράκτορας Μάρτιν Πέρα είναι κατηγορηματικός: "Οι περισσότεροι πράκτορες του FBN καταστράφηκαν από το δέλεαρ του υποκόσμου". Οι καημένοι, δεν μπορούσαν να καταλάβουν ότι το κυνήγι των ναρκωτικών δεν βρισκόταν όχι στις προτεραιότητες αλλά ούτε καν στα σχέδια της CIA.

Το 1966 ο πράκτορας Τζων Έβανς ορίζεται βοηθός του εκτελεστικού διευθυντή του FBN Τζων Ενράιτ. "Όταν πήγα να δω τι κάνει η CIA", λέει ο Έβανς, "βρήκα μια έκθεση που έλεγε ότι το Κουόμιντανγκ (*) ήταν οι μεγαλύτεροι έμποροι ναρκωτικών του κόσμου και ότι η CIA τους είχε υπό την προστασία της. Η Air America μετέφερε τόνους οπίου του Κουόμιντανγκ. Πήγα την έκθεση στον Ενράιτ. Μου είπε: άστο εδώ αυτό και ξέχνα το". Φυσικά, η CIA δεν θα μπορούσε ποτέ να δημιουργήσει προβλήματα στο Κουόμιντανγκ που πολεμούσε τους κομμουνιστές ούτε να του στερήσει την απαραίτητη χρηματοδότηση που εξασφάλιζαν τα ναρκωτικά. Και ο Έβανς συνεχίζει: "Έπεσαν κι άλλα στοιχεία στην αντίληψή μου, που αποδείκνυαν ότι η CIA συνέβαλε στην χρήση ναρκωτικών στις ΗΠΑ. Ήμασταν σε διαρκή σύγκρουση με την CIA γιατί συγκάλυπτε την δράση της μέσω της υπηρεσίας μας και επειδή οι άνθρωποί της βοηθούσαν το εμπόριο ναρκωτικών στην χώρα. Δεν μπορούσαμε να μιλήσουμε αλλά η διαφθορά είχε φτάσει μέχρι την κορυφή του Γραφείου".

Στις ΗΠΑ, ο πόλεμος κατά των ναρκωτικών επηρεάζεται από δυο βασικές παραμέτρους: από τον ρατσισμό ο οποίος χαρακτηρίζει τις ΗΠΑ από την ίδρυσή τους και από την εύνοια των κυβερνώντων προς όσους πολιτικούς φίλους τους εμπλέκονται στο κύκλωμα των ναρκωτικών. Αυτά τα δυο καταδικαστέα αλλά υπαρκτά δεδομένα ενισχύουν την πεποίθηση των διαφόρων μυστικών υπηρεσιών ότι η Διακήρυξη των Δικαιωμάτων συνιστά κίνδυνο για την εθνική ασφάλεια (!). Η δε ασυλία που πρακτικά απολαμβάνουν όσοι πράκτορες παραβιάζουν αυτά τα δικαιώματα, τους δημιουργεί την αίσθηση ότι βρίσκονται υπεράνω του νόμου, κάτι που διευκολύνει την καταπάτηση περισσότερων νόμων. Έτσι, στελέχη του FBN κατηγορήθηκαν κατ' επανάληψη ότι έστηναν ή απέκρυπταν εγκλήματα, φύτευαν ή εξαφάνιζαν στοιχεία, έκαναν παράνομες παρακολουθήσεις, αλλοίωναν εκθέσεις κλπ. ενώ στις κατηγορίες υπήρχαν ακόμη και δολοφονίες πρακτόρων που απειλούσαν με αποκαλύψεις.

Μέσα σε μια δεκαπενταετία, η συνεργασία CIA-FBN προκάλεσε τόσα σκάνδαλα ώστε το 1965 το υπουργείο οικονομικών αναγκάστηκε να ξεκινήσει έρευνα για την διαφθορά στο FBN. Η έρευνα ανατέθηκε στον Άντριου Ταρταλίνο και την ομάδα του, κράτησε τρία ολόκληρα χρόνια και κατέληξε το 1968 σε παραπομπή 5 στελεχών του FBN και στην παραίτηση άλλων 32. Η υπηρεσία διαλύθηκε και στην θέση της ιδρύθηκε το Γραφείο Ναρκωτικών και Επικίνδυνων Ουσιών (Bureau of Narcotics and Dangerous Drugs - BNDD), ο πρόδρομος της σημερινής DEA. Παρ' όλα αυτά, ο Ταρταλίνο δεν έμεινε ικανοποιημένος από την κατάληξη και δήλωσε ότι "η δουλειά έμεινε μισή".

Τσάρλι Σιραγκούσα

Επίλογος για σήμερα. Τον Νοέμβριο του 1981, καταθέτοντας στην αρμόδια για την διεθνή διακίνηση ναρκωτικών επιτροπή της πολιτειακής γερουσίας, ο διευθυντής της DEA Φράνσις Μιούλλεν είπε μεταξύ άλλων: "Τα ναρκωτικά πρέπει να αποτελέσουν μέρος της εξωτερικής μας πολιτικής (...) Η διεθνής πολιτική και οικονομία εξαρτώνται από την ισορροπία ισχύος και εμπορίου που ελέγχονται από τα ναρκω-δολλάρια" (**). Πόσο πιο ξεκάθαρα θα μπορούσε ο Μιούλλεν να στηρίξει τις επιλογές τής CIA;


--------------------------------
(*) Κουόμιντανγκ: Το υπό τον Τσανγκ Κάι Σεκ εθνικιστικό κόμμα που κυβέρνησε την Κίνα ως το 1949. Μετά την επικράτηση των κομμουνιστών του Μάο Τσεντούνγκ, εγκαταστάθηκε στην νήσο Φορμόζα και στα κοντινά νησάκια μεταξύ Φιλιππίνων και Ιαπωνίας, όπου ίδρυσε κράτος με την ονομασία Εθνικιστική Κίνα. Σήμερα, η επίσημη ονομασία αυτού του νησιωτικού κράτους είναι Δημοκρατία της Κίνας, αν και σε ολόκληρο τον κόσμο είναι γνωστό με το κινεζικό όνομα του μεγαλύτερου νησιού του: Ταϊβάν (το Φορμόζα είναι πορτογαλικό και σημαίνει όμορφη).

(**) "International Narcotic Trafficking - Hearings before the permanent subcommittee on investigations of the committee on governmental affairs United States Senate", Νοέμβριος 1981. Τα πρακτικά σε μορφή .pdf (για όποιον ενδιαφέρεται) σε τρία μέρη των διακοσίων σελίδων: 1 - 2 - 3.

22 Ιουνίου 2017

Οργανωμένο έγκλημα και πολιτική - 4. Η μαφιόζικη δημοκρατία της CIA

Πριν καν λήξει ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος, καθώς έβλεπαν τον κόκκινο στρατό να σαρώνει στην ανατολική Ευρώπη, οι ΗΠΑ άρχισαν να ανησυχούν έντονα για την διαφαινόμενη κομμουνιστική επέκταση εκτός Σοβιετικής Ένωσης. Η ανησυχία τους ξεπέρασε τα όρια του πανικού όταν έγινε σαφές ότι οι κομμουνιστές τού Μάο Τσεντούγκ θα επικρατούσαν -αργά ή γρήγορα- και στην Κίνα. Έτσι, το 1947, με τις ευλογίες του Χάρρυ Τρούμαν, οι ΗΠΑ δημιούργησαν την διαβόητη CIA (Central Intelligence Agency, Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών) ως το ισχυρότερο εργαλείο τους στον αντικομμουνιστικό τους αγώνα. Ουσιαστικά, η νεόδμητη υπηρεσία ερχόταν να αντικαταστήσει το OSS (Office of Strategic Services, Γραφείο Στρατηγικών Υπηρεσιών) και να εκσυγχρονίσει τον διπλό του ρόλο: κατασκοπεία και μυστική δράση.

Οι πράκτορες της CIA πήραν πολύ σοβαρά το αντικομμουνιστικό τους καθήκον και πολύ σύντομα άπλωσαν την δράση τους σε ολόκληρο τον κόσμο. Εδώ δεν θα ασχοληθούμε με το σύνολο της πολυσχιδούς δραστηριότητάς τους αλλά θα επικεντρωθούμε στον κυνικό και ανενδοίαστο τρόπο με τον οποίο συμμαχούσαν με οποιαδήποτε εγκληματική συμμορία ή οργάνωση του υποκόσμου, εφ' όσον αυτή η συμμαχία μπορούσε να χρησιμοποιηθεί κατά των κομμουνιστών.

Όλος ο γαλλικός σοσιαλισμός σε μια φωτογραφία της 21/4/1977: Αριστερά, ο πρόεδρος του κόμματος και
κατοπινός πρόεδρος Φρανσουά Μιττεράν. Στη μέση, ο δήμαρχος της Λιλ και κατοπινός πρωθυπουργός
(επί προεδρίας Μιττεράν) Πιερ Μωρουά. Δεξιά ο δήμαρχος της Μασσαλίας Γκαστόν Ντεφφέρ.

Ας αναρωτηθεί ο αναγνώστης: τι είδους αντάλλαγμα μπορεί να ζητήσει από την CIA για τις υπηρεσίες της μια εγκληματική οργάνωση που κύρια δραστηριότητά της είναι τα ναρκωτικά; Η απάντηση είναι προφανής. Από την στιγμή που η πολιτειακή μυστική υπηρεσία επιθυμούσε την συνεργασία με τέτοιου είδους οργανώσεις, μοιραία έπρεπε να βοηθήσει στην αποτελεσματικώτερη διεξαγωγή του εμπορίου ναρκωτικών. Και η αλήθεια είναι ότι οι πράκτορές της είχαν καθοριστική συμβολή στην ανάπτυξη αυτού του εμπορίου.

Η βοήθεια της CIA ήρθε ως μάννα εξ ουρανού για τους ναρκέμπορους. Όπως λέγαμε και τις προάλλες, ο πόλεμος προκάλεσε κατακόρυφη πτώση στο θαλάσσιο εμπόριο και, επομένως, ανέκοψε την ροή πρώτης ύλης από τις οπιοπαραγωγές χώρες της Ασίας προς τα εργαστήρια παρασκευής ηρωίνης και μορφίνης, τα οποία αναγκάστηκαν να διακόψουν την παραγωγή. Σαν να μην έφτανε αυτό, το κυνηγητό που εξαπέλυσαν Χούβερ και Ρούζβελτ κατά της μαφίας, αποδιοργάνωσε τα κυκλώματα διάθεσης του τελικού προϊόντος. Έτσι, οι εξαρτημένοι από ναρκωτικές ουσίες στις ΗΠΑ υπολογίζεται ότι κατά την λήξη του πολέμου δεν ξεπερνούσαν τις 20.000, όταν είκοσι χρόνια νωρίτερα (δηλαδή, πριν οργανωθεί καλά το έγκλημα στην χώρα) ξεπερνούσαν τις 200.000 άτομα.

Ήδη σημειώσαμε την συμπαράσταση των πολιτειακών αρχών (πρωτίστως CIA και δευτερευόντως FBI) στην μεταπολεμική "επιχειρηματική" δραστηριότητα του Λάκυ Λουτσιάνο. Χάρη στα "στραβά μάτια" των ίδιων αρχών, μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα η προπολεμική εύρρυθμη λειτουργία του εμπορίου ναρκωτικών όχι μόνο αποκαταστάθηκε αλλά και βελτιώθηκε με την δημιουργία νέων πυλών διακίνησης πρώτης ύλης ή τελικού προϊόντος στα λιμάνια της Τουρκίας και του Λιβάνου ενώ νέα, εξελιγμένα εργαστήρια παρασκευής ηρωίνης δημιουργήθηκαν στο Χονγκ-Κονγκ και στην Μασσαλία.

Να, λοιπόν, που ξαναγυρνάμε εκεί όπου σταματήσαμε χτες: στην Μασσαλία. Εκεί, αμέσως μετά τον πόλεμο αναλαμβάνει δήμαρχος ο -σοσιαλιστής, πλην αντικομμουνιστής- Γκαστόν Ντεφφέρ αλλά τον Νοέμβριο του 1946 ο Ντεφφέρ πάει σπίτι του και εκλέγεται δήμαρχος o κομμουνιστής Ζαν Κριστοφόλ. Επομένως, οι άνθρωποι της CIA έχουν κάθε λόγο να στηρίξουν τους αντικομμουνιστές κορσικανούς εγκληματίες με κάθε πρόσφορο τρόπο. Βεβαίως, ένας πολύ πρόσφορος τρόπος στήριξης είναι να ζητήσουν τόσο από τους συναδέλφους τους στην γαλλική ΚΥΠ (την SDECE) όσο και από τους γκωλικούς παρακρατικούς της SAC να μην ενοχλούν τα παιδιά των Γκουερινί στις δουλειές τους. Έτσι, αυτές οι δουλειές πάνε μια χαρά και το λιμάνι της Μασσαλίας αναδεικνύεται στην μεγαλύτερη πύλη εισόδου ναρκωτικών στην Ευρώπη.

Το σχέδιο της CIA για την Γαλλία είναι ευρύτερο. Μετά τον πόλεμο δρουν στην χώρα τρία μεγάλα κόμματα: οι γκωλικοί, οι σοσιαλιστές και οι κομμουνιστές. Ο στόχος είναι μεν να εξουδετερωθεί το κομμουνιστικό κόμμα αλλά ο στρατηγός ντε Γκωλ είναι πολύ "ανεξάρτητος" για τα γούστα των πολιτειακών, οπότε η Ουάσινγκτον αποφασίζει να στηρίξει τους σοσιαλιστές. Η ιδέα ενθουσιάζει τον Τρούμαν με την πρωτοτυπία της να χρησιμοποιηθεί η αριστερά για να χτυπηθεί ο κομμουνισμός. Αμ' έπος αμ' έργον, λοιπόν και το χρήμα αρχίζει να ρέει: στα πλαίσια του δόγματος Τρούμαν, οι ΗΠΑ χρηματοδοτούν το γαλλικό σοσιαλιστικό κόμμα με ένα εκατομμύριο δολλάρια ετησίως.

Η οικονομική άνεση δίνει την δυνατότητα στον Ντεφφέρ να περάσει στην αντεπίθεση. Προχωράει σε ανοιχτή ρήξη με τους κομμουνιστές και καλεί τα εργατικά συνδικάτα σε πανεθνική αντικομμουνιστική σταυροφορία. Ταυτόχρονα, ο σοσιαλιστής υπουργός εσωτερικών Ζυλ Μοκ απομακρύνει από τα σώματα ασφαλείας όποιον θεωρείται φιλοκομμουνιστής και οργανώνει ένα σώμα 200.000 ανδρών το οποίο έχει ως σκοπό την πάταξη των απεργιών και το απηνές κυνηγητό των απεργών. Παράλληλα, οι πολιτειακοί εξακολουθούν να προσφέρουν γη και ύδωρ στους Γκουερινί μιας και επιθυμούν διακαώς τον πλήρη έλεγχο του λιμανιού της Μασσαλίας, από το οποίο διακινείται σε όλη την Ευρώπη η βοήθεια του σχεδίου Μάρσαλ και ανεφοδιάζονται οι γαλλικές δυνάμεις στην Ινδοκίνα (οι κομμουνιστές αντιτίθενται στον πόλεμο της Ινδοκίνας και οργανώνουν συνεχείς δράσεις που κλείνουν το λιμάνι).

Αριστερά: Ο "Αυτοκράτορας του παιχνιδιού" στην Κορσική, o Μαρσέλ Φρανσισί. Δολοφονήθηκε το 1982.
Δεξιά: Το πρωτοπαλλήκαρο και υπαρχηγός του, o Πωλ "Μεσιέ Πωλ" Μοντολονί. Δολοφονήθηκε το 1985.

Η απροκάλυπτη συνεργασία πολιτειακών, σοσιαλιστών και εγκληματιών πυροδοτεί στην Μασσαλία τις πλέον δυναμικές αντιπαραθέσεις κομμουνιστών και μη κομμουνιστών σε ολόκληρη την Γαλλία. Ταυτόχρονα, στην μεταξύ τους αντιπαράθεση, το γκωλικό και το σοσιαλιστικό κόμμα επιδίδονται σε άγρια κόντρα για το ποιο από τα δυο θα προσεταιριστεί το εγκληματικό Δίκτυο, στρατολογώντας σωρηδόν μέλη τής εγκληματικής οργάνωσης. Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του '60, ο γαλλικός αντικομμουνιστικός κόσμος, υπό την καθοδήγηση και χρηματοδότηση της CIA, θα συνεργάζεται στενά με την κορσικανική μαφία προκειμένου να πλήξει το κομμουνιστικό κόμμα. Έτσι, το Γαλλικό Δίκτυο θα αναδειχθεί σε κρίσιμο παράγοντα με καθοριστικό ρόλο στην πολιτική σκηνή της χώρας επί μια ολόκληρη εικοσαετία. Είναι χαρακτηριστικό ότι ένα από τα εξέχοντα μέλη της κορσικανικής μαφίας, ο Μαρσέλ Φρανσισί, έφτασε να αναδειχθεί επί κεφαλής των γκωλικών στην Κορσική. Προφανώς, για να σταθεί σωστά μια "δημοκρατία", χρειάζεται και τον μαφιόζο της

Επίλογος για σήμερα. Τελικά, το πρωτοφανές σχέδιο να χρησιμοποιηθεί η αριστερά για να χτυπηθεί ο κομμουνισμός αποδείχτηκε επιτυχημένο. Τόσο επιτυχημένο ώστε λίγα χρόνια αργότερα έμελλε να χρησιμοποιηθεί και στην γειτονική Ιταλία.

21 Ιουνίου 2017

Οργανωμένο έγκλημα και πολιτική - 3. Γαλλικό Δίκτυο

Στην σελίδα του ιστολογίου στο Facebook, δέχτηκα ένα μήνυμα αναγνώστη σχετικό με το χτεσινό κείμενο: "Είναι πολύ ενδιαφέρον το κομμάτι της σύγκρουσης μαφιόζων και Μουσσολίνι, αν θες πρόσθεσε κάτι ακόμα για να μην εμφανίζονται ως αντισυστημική δύναμη". Ας προσθέσω κάτι, λοιπόν, πριν συνεχίσουμε την αφήγησή μας:

Στις 20 Οκτωβρίου 1925, ο Μουσσολίνι στέλνει στο Παλέρμο ως νομάρχη τον έμπιστό του Τσέζαρε Μόρι, στον οποίο εκχωρεί αυξημένες αρμοδιότητες και απόλυτη δικαιοδοσία να κυνηγήσει την μαφία σε ολόκληρη την Σικελία. Το τηλεγράφημα του δικτάτορα είναι σαφές: "Η Εξοχότητά σας έχει λευκή εξουσιοδότηση, η εξουσία του κράτους πρέπει να αποκατασταθεί απολύτως, επαναλαμβάνω απολύτως, στην Σικελία. Εάν οι νόμοι που ισχύουν σήμερα εμποδίζουν κάτι τέτοιο, δεν υπάρχει πρόβλημα, θα κάνουμε νέους νόμους". Ο Μόρι εξαπολύει απηνές κυνηγητό κατά των μαφιόζων, με πολύ καλά αποτελέσματα. Όμως, όταν άρχισε να κυνηγάει και τους μαφιόζους που είχαν γίνει μέλη του φασιστικού κόμματος, ο Μουσσολίνι τον απομάκρυνε μετά πολλών επαίνων, δηλώνοντας ότι η εκκαθάριση είχε ολοκληρωθεί. Αργότερα αποκαλύφθηκε ότι ο ίδιος ο Μπενίτο είχε στηρίγματα μέσα στην μαφιόζικη ιεραρχία, μεταξύ των οποίων και ο πανίσχυρος Βίτο Τζενοβέζε.

Καλά ως εδώ; Προχωρούμε!

Από αριστερά: Σιμόν Σαμπιανί, Πωλ Καρμπόν, Φρανσουά Σπιριτό

Το μυαλό των περισσότερων από μας, όταν ακούμε για μαφία, πάει στην Ιταλία, λόγω της Κόζα Νόστρα (Σικελία), της Καμόρρα (Νάπολη), της Ντραγκέττα (Καλαβρία) κλπ. Όμως, μια εξ ίσου ισχυρή εγκληματική οργάνωση υπήρχε και στην Γαλλία, μια οργάνωση που ξεκίνησε από την Μασσαλία και μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο άπλωσε τα δίχτυα της στις ΗΠΑ σε τέτοιον βαθμό ώστε να κοντράρεται στα ίσα με τον Λάκυ Λουτσιάνο για τον έλεγχο του εμπορίου ηρωίνης στην πολιτειακή αγορά. Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα με την σειρά.

Μέχρι το τέλος του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, ο υπόκοσμος της Μασσαλίας είχε τα ίδια χαρακτηριστικά με τον υπόκοσμο κάθε άλλου μεγάλου λιμανιού: οι κακοποιοί δρούσαν σε μικρές ομάδες ή και ατομικά, δραστηριοποιούμενοι κατά κανόνα στον παράνομο τζόγο και στην πορνεία. Αυτό άλλαξε στις αρχές της δεκαετίας του 1920, με πρωτοβουλία δυο κορσικανικής καταγωγής εγκληματιών, του Φρανσουά Σπιριτό και του Πωλ Καρμπόν. Παίρνοντας μαθήματα από τις εξελίξεις στις ΗΠΑ, οι δυο συνεργάτες κατάφεραν να ενώσουν τις μικροσυμμορίες και να στήσουν μια αυστηρά ιεραρχημένη και κεντρικά καθοδηγούμενη οργάνωση, η οποία έγινε γνωστή ως Γαλλικό Δίκτυο (French Connection) ή απλώς Δίκτυο, αν και στον περισσότερο κόσμο ο μαρσεγιέζικος υπόκοσμος αναφερόταν ως κορσικανική μαφία.

Στην αρχή, τo Δίκτυο οργάνωσε με επαγγελματικό τρόπο την εκμετάλλευση των πορνών και του τζόγου. Όμως, ο Σπιριτό με τον Καρμπόν αντιλήφθηκαν από νωρίς ότι το μέλλον του Δικτύου εξαρτιόταν από τις σχέσεις του με την εξουσία. Έτσι, όταν μετά το κραχ του 1929 ξέσπασε πολιτική αναταραχή, το Δίκτυο συνεργάστηκε ανοιχτά  με τoν κορσικανό επιχειρηματία Σιμόν Σαμπιανί, αντιδήμαρχο της Μασσαλίας και ηγέτη του φασιστικού "Κόμματος Σοσιαλιστικής Δράσης". Η συνεργασία αυτή περιλάμβανε περιφρούρηση των φασιστικών εκδηλώσεων από ένοπλες ομάδες γκάνγκστερ και τρομοκρατικές επιθέσεις κατά αντιφασιστών. Σε αντάλλαγμα, ο Σαμπιανί φρόντισε για την πολιτική προστασία του υποκόσμου αλλά και για τον διορισμό πολλών μελών του Δικτύου σε κρίσιμες θέσεις του δήμου. Έτσι, σε λιγώτερο από πέντε χρόνια το Δίκτυο πήρε και πολιτική υπόσταση, φτάνοντας στο σημείο να καταστεί η ισχυρότερη πολιτική δύναμη της Μασσαλίας.

Με εξασφαλισμένη πλέον την πολιτική κάλυψη, η κορσικανική μαφία επεκτάθηκε στις απείρως πιο κερδοφόρες δραστηριότητες του εμπορίου όπλων και ναρκωτικών. Ως προς τα όπλα, το Δίκτυο εκμεταλλεύτηκε πλήρως τις δυνατότητες που του πρόσφερε ο εμφύλιος στην γειτονική Ισπανία, φροντίζοντας για τον εφοδιασμό και των δυο αντιμαχόμενων πλευρών. Ως προς τα ναρκωτικά, οι κορσικανοί μαφιόζοι αποφάσισαν να επεκταθούν στις ΗΠΑ, εκμεταλλευόμενοι τα προβλήματα που είχε η σιτσιλιάνικη μαφία τόσο με τις πολιτειακές αρχές όσο και με τον Μουσσολίνι. Έτσι, άνοιξαν το πρώτο εργαστήριο παρασκευής ηρωίνης στην Μασσαλία με στόχο να καλύψουν την πέραν του Ατλαντικού ζήτηση. Μέσα σε λίγα χρόνια, οι κορσικανοί έφτασαν να ελέγχουν το 80% της αγοράς ηρωίνης στις ΗΠΑ, αν και αργότερα τους πήρε την δουλειά ο Λάκυ Λουτσιάνο.

Οι καλές μέρες του Δικτύου έμελλε να τελειώσουν κατά την διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, όταν επήλθε ρήξη και διάσπαση. Όπως είναι λογικό, κατά την διάρκεια της γερμανικής κατοχής οι μαφιόζοι συνεργάστηκαν άψογα με τους κατακτητές. Όμως, απέναντι στους Σπιριτό και Καρμπόν βρέθηκε μια μικρή αλλά ισχυρή ομάδα κορσικανών εθνικιστών μαφιόζων, υπό την ηγεσία των αδελφών Γκουερινί, οι οποίοι μισούσαν τους γερμανούς επειδή τα σχέδια του Άξονα προέβλεπαν παραχώρηση της Κορσικής στην Ιταλία μετά τον πόλεμο.

Η εξέλιξη του πολέμου ευνόησε τους εθνικιστές κορσικανούς, οι οποίοι συνεργάστηκαν με την γαλλική αντίσταση και βρέθηκαν στο πλευρό των νικητών. Ο Καρμπόν συνελήφθη και εκτελέστηκε το 1943 ενώ ο Σπιριτό με τον Σαμπιανί κατάφεραν να διαφύγουν και να βρουν καταφύγιο στην φασιστική Ισπανία. Από την πλευρά τους, οι αδελφοί Γκουερινί όχι μόνο ανέλαβαν την ηγεσία του Δικτύου αλλά αναδείχτηκαν και σε ήρωες της κορσικανικής αντίστασης (!), αφού ο μεν Αντουάν είχε δουλέψει ως πράκτορας των αγγλικών μυστικών υπηρεσιών ο δε Μπαρτελεμύ στήριζε με όπλα και άνδρες την αντικομμουνιστική αντιστασιακή ομάδα "Δίκτυο Βρούτος", η οποία ιδρύθηκε σύμφωνα με τις οδηγίες του στρατηγού Ντε Γκωλ. Στον "Βρούτο" συμμετείχε και ο σοσιαλιστής Γκαστόν Ντεφφέρ, ο οποίος μετά τον πόλεμο έγινε δήμαρχος της Μασσαλίας και φρόντισε να τιμηθεί ο Μπαρτελεμύ Γκουερινί με το παράσημο της Λεγεώνας της Τιμής. Ανάλογης αναγνώρισης έτυχαν και τα άλλα δυο αδέλφια, ο Φρανσουά και ο Πασκάλ.

Μασσαλία, 23/6/1967: Ο Αντουάν Γκουερινί δολοφονείται μόλις βγαίνει από το αυτοκίνητό του.

Μάλιστα... αντικομμουνιστική οργάνωση καθ' υπόδειξη του Ντε Γκωλ, με μέλος σοσιαλιστή κατοπινό δήμαρχο που τιμά μαφιόζο ως ήρωα της αντίστασης... Επειδή έχω την εντύπωση ότι αρχίσαμε να χάνουμε την μπάλλα με όλες αυτές τις περίεργες διαπλοκές και συνεργασίες, εκτιμώ πως είναι προτιμώτερο να διακόψω την αφήγηση και να συνεχίσω αύριο, αφού πρώτα χωνέψουμε όσα είπαμε ως εδώ.

Υστερόγραφο: Αν το σημερινό κείμενο σας έφερε στον νου κάποιες ταινίες, όπως το Ο άνθρωπος από την Γαλλία ή το Μπορσαλίνο, δεν θα σας παρεξηγήσω αν σας έρθει και η επιθυμία να τις ξαναδείτε.

20 Ιουνίου 2017

Οργανωμένο έγκλημα και πολιτική - 2. Λάκυ Λουτσιάνο

Πριν συνεχίσουμε την αφήγησή μας και με αφορμή ένα ενδιαφέρον σχόλιο που αναρτήθηκε στο χτεσινό κείμενο, ας ξεκαθαρίσουμε ότι εδώ αναφερόμαστε στο οργανωμένο έγκλημα. Βεβαίως και υπήρχαν εγκληματικές συμμορίες προ του 1920 και στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη (στην Σικελία, μάλιστα, από τον 18ο αιώνα) και βεβαίως υπάρχουν ιστορικά δεδομένα συνεργασίας τους με την πολιτική, όπως πολύ σωστά σημείωσε ο σχολιογράφος. Εκείνο που αλλάζει στις ΗΠΑ από το 1920 είναι ότι αυτές οι συμμορίες μετατρέπονται σε κανονικές επιχειρήσεις, οι οποίες διαθέτουν πολυτελή γραφεία, αποκτούν και νόμιμες δραστηριότητες (κυρίως ως "πλυντήρια" του μαύρου χρήματος), απασχολούν νομικούς και οικονομικούς συμβούλους κλπ. Η μεγαλύτερη αλλαγή είναι ότι οι ηγέτες τους βγαίνουν από την αφάνεια, υποδύονται τους νομιμόφρονες πολίτες, εμφανίζονται ως πατριώτες και συχνά δεν διστάζουν να ασχοληθούν με τα κοινά. Κι επειδή θα πούμε περισσότερα στην συνέχεια, ας κλείσουμε εδώ τον σημερινό μας πρόλογο.

Όλα τα καλά παιδιά: Σιλβέστρο Αγκόλια, Λάκυ Λουτσιάνο, Μέγιερ Λάνσκυ, Τζων Σέννα (1932)

Το 1933 οι ΗΠΑ καταργούν την ποτοαπαγόρευση. Η νομιμοποίηση του αλκοόλ προκάλεσε σοβαρό πλήγμα στον τζίρο του οργανωμένου εγκλήματος, μιας και η παράνομη παρασκευή και εμπορία αλκοολούχων ποτών συνιστούσε την κύρια δραστηριότητά του. Έτσι, το βάρος μεταφέρθηκε σε δυο μέχρι τότε παραμελημένους τομείς: τα τυχερά παιχνίδια και τα ναρκωτικά. Χάρη κυρίως στα ναρκωτικά, μέσα σε μια εξαετία το οργανωμένο έγκλημα αναπλήρωσε και με το παραπάνω κάθε απώλεια εσόδων λόγω αλκοόλ. Δυστυχώς για όλους τους εμπλεκόμενους, η είσοδος των ΗΠΑ στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο διέκοψε την απρόσκοπτη εισαγωγή πρώτης ύλης από τις οπιοπαραγωγές ασιατικές χώρες και η δουλειά χάλασε.

Στο μεταξύ, η ατμόσφαιρα είχε αρχίσει να βαραίνει από το 1929, από τότε δηλαδή που ανέλαβε πρόεδρος των ΗΠΑ ο Χέρμπερτ Χούβερ. Έχοντας να αντιμετωπίσει την λαϊκή κατακραυγή λόγω του κραχ, ο Χούβερ αποφάσισε να αμυνθεί κάνοντας αντιπερισπασμό: εξαπέλυσε πόλεμο κατά του οργανωμενου εγκλήματος. Το πρώτο θύμα αυτού του πολέμου ήταν ο διαβόητος μαθητής τού Τζόννυ Τόριο και "νονός" τού Σικάγου Αλφόνσο "Αλ" Καπόνε, ο οποίος συνελήφθη το 1931 και μπήκε στην φυλακή την επόμενη χρονιά κατηγορούμενος για... φοροδιαφυγή.

Τον κενό θρόνο του Καπόνε κατέλαβε επάξια ο σικελοπολιτειακός Σαλβατόρε Λουκάνια, ο οποίος έγινε γνωστός ως Τσαρλς "Λάκυ" Λουτσιάνο. Ο Λουτσιάνο έμελλε να περάσει στα εγκληματολογικά κιτάπια ως ο απόλυτος αρχιτέκτονας του σύγχρονου οργανωμένου εγκλήματος, ενορχηστρώνοντας τη στροφή του υπόκοσμου σε νόμιμη πια εμπορική δραστηριότητα. Έτσι, το μεγάλο έγκλημα εκσυγχρονίστηκε και μεταμορφώθηκε οργανωτικά και επιχειρησιακά υπό την σιδηρά και αιμοβόρα ηγεσία του Λουτσιάνο, ο οποίος έστησε τον θρύλο της υπερατλαντικής Κόζα Νόστρα. Όμως, ούτε ο Λουτσιάνο κατάφερε να μείνει μακρυά από την τσιμπίδα τού FBI. Το 1936, επί προεδρίας Ρούζβελτ πια, συνελήφθη ως προαγωγός πορνών και καταδικάστηκε σε κάθειρξη 30 ετών. Πάντως, η ισχύς του ήταν τόση ώστε ουδείς τόλμησε να αμφισβητήσει την ηγεσία του όσο βρισκόταν στην φυλακή.

Στις 9 Φεβρουαρίου 1942 η ιστορία του Λουτσιάνο πήρε απρόβλεπτη τροπή. Στον προβλήτα 88 του λιμανιού της Νέας Υόρκης, πήρε φωτιά το οπλιταγωγό Νορμανδία, ένα υπερπολυτελές υπερωκεάνιο που είχε επιταχθεί για να μεταφέρει 10.000 στρατιώτες στην Ευρώπη. Οι μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ θορυβήθηκαν, καθώς υπήρχαν υποψίες ότι επρόκειτο για σαμποτάζ από πράκτορες των ναζί. Η Νέα Υόρκη ήταν το σημαντικότερο λιμάνι ανεφοδιασμού των ΗΠΑ και οι αρχές δεν μπορούσαν να ρισκάρουν περαιτέρω. Έπρεπε να βρουν κάποιον τρόπο να ελέγξουν τις αποβάθρες από τυχόν διαρροές και γνώριζαν πολύ καλά ότι τον απόλυτο έλεγχο τον είχε η οργάνωση του Λουτσιάνο. Άρα, έπρεπε να έλθουν σε επαφή με τον αρχιεγκληματία.

Οι πρώτοι δίαυλοι επικοινωνίας άνοιξαν με την προσέγγιση του γνωστού εγκληματία Μάγερ Λάνσκυ, επειδή ο Λουτσιάνο τον εμπιστευόταν. Ο λευκορώσσος εμιγκρές πείστηκε και δέχτηκε να συναντήσει και να ενημερώσει τον αρχηγό. Η υψίστης ασφαλείας φυλακή Κλίντον, στην οποία ήταν έγκλειστος ο Λουτσιάνο, βρισκόταν στα σύνορα ΗΠΑ-Καναδά και είχε το παρανόμι "Μικρή Σιβηρία". Μία από τις πρώτες ενέργειες που έγιναν, στο πλαίσιο αυτής της συνεργασίας, ήταν η μεταφορά του Λουτσιάνο από την "Μικρή Σιβηρία" στην πολυτελή φυλακή του Γκρέητ Μήντοου, στο Κόμστοκ της πολιτείας της Νέας Υόρκης. Εκεί, στα τέλη Μαΐου του 1942 πραγματοποιήθηκε η συνάντηση του Λουτσιάνο με τον Λάνσκυ, με την παρουσία του δικηγόρου του Μόουζες Πόλακοφ.

Ακολούθησαν κι άλλες συναντήσεις, ώσπου ο Λουτσιάνο πείστηκε να συνεργαστεί. Άλλωστε, για τον αρχιεγκληματία όλα ήταν εύκολα και το μόνο που σκεφτόταν ήταν το πώς θα αξιοποιήσει την όλη κατάσταση προς όφελός του. Χρησιμοποιώντας τον Λάνσκυ ως μεσολαβητή, ήρθε σε συνεννόηση με τον πλωτάρχη Τσαρλς Χάφεντεν, που είχε τεθεί επικεφαλής του τμήματος ερευνών της 3ης ναυτικής περιφέρειας, για να προχωρήσει η υπόθεση. Πριν μπει ο χειμώνας του 1942, οι αποβάθρες της Νέας Υόρκης είχαν περάσει στον πλήρη έλεγχο της οργάνωσης, με τις ευλογίες των αρχών. Υπό την υψηλή "προστασία" του Λουτσιάνο, τα σαµποτάζ σταµάτησαν.

Στην Ιταλία, το καθεστώς Μουσσολίνι είχε εξαπολύσει μακροχρόνιο πόλεμο κατά του οργανωμένου εγκλήματος. Ο ιταλός δικτάτορας αντιλαμβανόταν τις διάφορες εγκληματικές οργανώσεις (Καμόρρα, Μαφία κλπ) ως αμφισβητίες της παντοδυναμίας του: αφού οι εγκληματίες παρέβαιναν τον νόμο και νόμος ήταν αυτός, έπρεπε να τους βγάλει από την μέση. Ο πόλεμος ήταν σκληρός και πολλοί εγκληματίες αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την χώρα και να καταφύγουν στις ΗΠΑ. Όλα αυτά έδωσαν στις πολιτειακές αρχές την ιδέα να χρησιμοποιήσουν την οργάνωση του Λουτσιάνο για να πολεμήσουν τον Μουσσολίνι και, ειδικώτερα, για να προετοιμάουν την απόβαση του 1943 στην ιταλική χερσόνησο. Έτσι ξεκίνησε η "Eπιχείρηση Υπόκοσµος" (Operation Underworld), δηλαδή η επίσημη πλέον συνεργασία των πολιτειακών αρχών με το οργανωμένο έγκλημα για τις ανάγκες του πολέμου.

Χάρη στον Λουτσιάνο, ο οποίος κινούσε αριστοτεχνικά τα νήματα μέσα από την φυλακή, η απόβαση του Πάττον στην Σικελία έγινε σχεδόν αναίμακτα. Τα συμμαχικά στρατεύματα κατέβηκαν στη Σικελία το 1943, φέροντας κίτρινες σημαίες που έφεραν ως σήμα το γράμμα L, το αρχικό γράμμα τού ονόματος του "Τυχερού" Λουτσιάνο. Το ίδιο εύκολα και γρήγορα κινήθηκαν οι συμμαχικές δυνάμεις προς την κεντρική Ιταλία, αφού ο σιτσιλιάνος αρχιμαφιόζος Τσου Κάλο (ο Ντον Καλότζερο Βιτσίνι, επιστήθιος φίλος του Λουτσιάνο) ανέλαβε να καθαρίσει τον δρόμο από τα ναρκοπέδια αλλά και από τις διάσπαρτες οπισθοφυλακές του οπισθοχωρούντος ιταλικού στρατού. Σε αντάλλαγμα, οι συμμαχικές δυνάμεις τοποθετούσαν ανθρώπους του Τσου Κάλο σε διοικητικές θέσεις των πόλεων που εκκαθάριζαν. Όταν οι σύμμαχοι εκκαθάρισαν πλήρως το νησί, οι δήμαρχοι και οι κοινοτάρχες που ανήκαν στην μαφία, αποτελούσαν πλέον την συντριπτική πλειοψηφία στην Σικελία.

Αεροδρόμιο Νάπολης, 26/1/1962: Ο 64χρονος Λάκυ Λουτσιάνο πεθαίνει από έμφραγμα. Θα ταφεί
με δόξα και τιμές στο "κοιμητήριο των μαφιόζων", το Σαιντ Τζων του Κουήνς, στην Νέα Υόρκη.

Το 1946, ο Λάκυ Λουτσιάνο υπέβαλε αίτημα αποφυλάκισής του, το οποίο εξετάστηκε ευμενώς και, φυσικά, έγινε δεκτό. Έτσι, την επόμενη χρονιά ο αρχινονός του πολιτειακού εγκλήματος βγήκε από την φυλακή αλλά υποχρεώθηκε να εγκαταλείψει την χώρα. Ο Λουτσιάνο επέστρεψε στην πατρίδα του, στην Σικελία, όπου οργάνωσε (με τον γνωστό, αποτελεσματικό του τρόπο) επιχείρηση παρασκευής και διακίνησης ηρωίνης. Με την ανοχή των πολιτειακών δυνάμεων κατοχής αλλά και των πολιτειακών αρχών, ο Λουτσιάνο έφερνε νόμιμα όπιο από την Τουρκία και τον Λίβανο, το επεξεργαζόταν και το μετέτρεπε νόμιμα σε βάση μορφίνης και ηρωίνη στα εργαστήρια της απολύτως νόμιμης φαρμακευτικής εταιρείας Σκιαπαρέλλι του Τορίνου. Στην συνέχεια, το παραγόμενο προϊόν διοχετευόταν εντελώς παράνομα στην πολιτειακή αγορά σε τέτοιες ποσότητες ώστε μέχρι το 1958 η οργάνωση του Λουτσιάνο έφτασε να καλύπτει κατά 80% την ζήτηση των ΗΠΑ σε ηρωίνη, παίρνοντας τα σκήπτρα από τους κορσικανούς.


Επίλογος για σήμερα με μερικές προσωπικές αναμνήσεις από το Παλέρμο. Κοντά στο λιμάνι και γύρω από την Πιάτσα Φοντερία, υπάρχουν ακόμη τα πληγωμένα κτήρια που βομβάρδισαν οι σύμμαχοι , προετοιμάζοντας την εισβολή τους στο νησί. Στο κέντρο της πόλης ορθώνεται το υπερπολυτελές και υποβλητικό Grand Hotel Et Des Palmes, με τα μάρμαρα, τους πολυελαίους, τα βαρειά έπιπλα και τους αριστουργηματικούς καθρέφτες του, το οποίο διατηρείται σχεδόν απαράλλαχτο από το 1947, όταν ο Λουτσιάνο εγκαταστάθηκε εκεί μετά την απέλασή του από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Εκεί διοργανώθηκε η περίφημη πενθήμερη Σύσκεψη της Μαφίας το 1957, όπου πήραν μέρος αρχιεγκληματίες από όλον τον κόσμο, με κεντρικό θέμα συζήτησης την οργάνωση του εμπορίου της ηρωίνης σε διεθνές επίπεδο. Η τοπική αστυνομία παρακολουθούσε την σύσκεψη αλλά η σχετική αναφορά κάηκε κατά λάθος μαζί με κάποια άχρηστα χαρτιά, με αποτέλεσμα οι διώξεις κατά 17 συμμετεχόντων να ασκηθούν μόλις το 1965. Και οι 17 αθωώθηκαν το 1968, λόγω έλλειψης αποδεικτικών στοιχείων.

Θα συνεχίσουμε.

19 Ιουνίου 2017

Οργανωμένο έγκλημα και πολιτική - 1. Το ξεκίνημα

Στην ιστορία της ανθρωπότητας γίνονταν πάντοτε εγκλήματα και υπήρχαν πάντοτε εγκληματίες. Όμως, το οργανωμένο έγκλημα αποτελεί σύγχρονο φαινόμενο, το οποίο γεννήθηκε, αναπτύχθηκε και μέστωσε κατά την διάρκεια του εικοστού αιώνα. Μήτρα, τροφός και στήριγμά του υπήρξαν οι Ηνωμένες Πολιτείες, απ' όπου επεκτάθηκε σε ολόκληρο τον κόσμο.

Η κυοφορία του φαινομένου άρχισε στις 17 Δεκεμβρίου 1914, όταν η πολιτειακή βουλή ενέκρινε την πρόταση του νεοϋρκέζου βουλευτή Φράνσις Μπάρτον Χάρρισον περί φορολόγησης των ναρκωτικών (Harrison Narcotics Tax Act). Το σπέρμα είχε ρίξει από το 1901 ένας καθολικός επίσκοπος, ο Τσαρλς Μπεντ. Ο Μπρεντ σύστησε μια "επιτροπή έρευνας", η οποία κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το κράτος πρέπει να ελέγχει την κίνηση των ναρκωτικών ουσιών. Μέχρι τότε, μια δόση οπιούχου με την σύριγγά του πουλιόταν σε κάθε ενδιαφερόμενο προς 1,5 δολλάριο. Ο πρόεδρος Ρούζβελτ διέβλεψε πηγή εσόδων, έβαλε μπροστά τον Μπρεντ και τον Χάρρισον και πέρασε τον "νόμο Χάρρισον", βάσει του οποίου επιβλήθηκε για πρώτη φορά ειδικός φόρος στα ναρκωτικά.

Αριστερά: Διαφήμιση για κυβάκια μορφίνης, πριν τον νόμο Χάρρισον.
Δεξιά: Φιαλίδιο με 100 δισκία ηρωίνης, μετά τον νόμο Χάρρισον.

Παρένθεση. Σε πολλά κείμενα, ο νόμος Χάρρισον αναφέρεται ως "αντι-ναρκωτικός". Πρόκειται για -συνειδητό ή ασυνείδητο- λάθος. Όπως προκύπτει και από την ονομασία του (Narcotic Tax Act), ο νόμος απλώς επέβαλε ειδικό φόρο στις ναρκωτικές ουσίες, χωρίς να απαγορεύσει στο ελάχιστο την κυκλοφορία τους. Οι απαγορεύσεις ήρθαν αργότερα, όπως θα δούμε στην συνέχεια. Κλείνει η παρένθεση.

Η κυοφορία του οργανωμένου εγκλήματος από τον "νόμο Χάρρισον" κράτησε έξι ολόκληρα χρόνια. Τα γεννητούρια ήρθαν το 1919-1920, όταν η πολιτειακή κυβέρνηση αποφάσισε να πυροβολήσει με δίκαννο, θέτοντας εκτός νόμου αφ' ενός μεν τα αλκοολούχα ποτά αφ' ετέρου δε την χρήση οπίου και λοιπών ναρκωτικών ακόμη και με συνταγή  γιατρού. Για την απαγόρευση του αλκοόλ ψηφίστηκε η 18η τροπολογία του συντάγματος, η οποία απαγόρευσε "την παραγωγή, μεταφορά και πώληση αλκοόλ", όχι όμως και την κατανάλωση ή την κατοχή. Για την απαγόρευση των οπιούχων, το ανώτατο δικαστήριο έκρινε ότι, με βάση τον νόμο Χάρρισον, οι γιατροί δεν είχαν δικαίωμα να συνταγογραφούν ναρκωτικές ουσίες για οποιονδήποτε λόγο.

Αμέσως μετά τον κυβερνητικό σμπάρο, οι -μικρότερες ή μεγαλύτερες- συμμορίες των πολιτειακών μεγαλουπόλεων διέβλεψαν πεδίον δόξης λαμπρόν, ασύγκριτα λαμπρότερο από τις μικροαπάτες και την εκμετάλλευση των ιεροδούλων τα οποία αποτελούσαν ως τότε τους κυριώτερους τομείς τής δράσης τους. Πολύ γρήγορα, αυτές οι συμμορίες εξελίχθηκαν σε κανονικές επιχειρήσεις (ορισμένες απ' αυτές με εθνική εμβέλεια), οι οποίες ανέλαβαν να καλύψουν την ζήτηση σε αλκοόλ και ναρκωτικά. Στην πλήρη ανάπτυξή τους, αυτές οι "επιχειρήσεις" συχνά συνεργάζονταν, στον βαθμό βεβαίως που η μια δεν έμπαινε στα χωράφια της άλλης.

Σε τελική ανάλυση, μπορούμε να πούμε ότι ο νόμος Χάρρισον και η συνταγματική ποτοαπαγόρευση απετέλεσαν τα εμβρυουλκά με τα οποία γεννήθηκε το οργανωμένο έγκλημα. Μέχρι τότε, η διακίνηση του οπίου, της κοκαΐνης και του αλκοόλ γινόταν με νόμιμο τρόπο, μέσα από τα συνηθισμένα εμπορικά δίκτυα, υπό την κρατική εποπτεία. Από το 1920 και μετά, άλλαξαν οι διαδρομές, τα κανάλια και οι διακινητές αλλά οι διακινούμενες ποσότητες ελάχιστα επηρεάστηκαν. Οι νόμιμοι διακινητές υποκαταστάθηκαν από τα παράνομα δίκτυα του οργανωμένου εγκλήματος και οι καταναλωτές φορτώθηκαν τα βάρη τής αυξημένης μαυραγορίτικης τιμής, του νοθευμένου και επικίνδυνα σκάρτου -έως και θανατηφόρου- προϊόντος και της ποινικά διωκόμενης παρανομίας.

Πριν ανατείλει η δεκαετία του 1930, άρχισαν να αναπτύσσονται δεσμοί ανάμεσα στην νόμιμη κρατική εξουσία και το οργανωμένο έγκλημα. Τον ρόλο αυτών των "δεσμών" ανέλαβαν αμέτρητοι κρατικοί υπάλληλοι, επιφορτισμένοι μεν με την επιβολή των νόμων ευεπίφοροι δε στην διαφθορά διά του χρηματισμού. Με την κρατική εξουσία να κινείται μέσα στα όρια του νόμου και το οργανωμένο έγκλημα να δραστηριοποιείται εκτός αυτών, οι διεφθαρμένοι κρατικοί υπάλληλοι συντελούσαν καταλυτικά στις διάφορες ωσμώσεις που μπορεί να προκληθούν από την διασταλτική ή συσταλτική (ανάλογα με την κάθε περίπτωση χωριστά) ερμηνεία κάποιας διάταξης. Για παράδειγμα, η πώληση αλκοόλ απαγορευόταν ρητά αλλά η κατοχή του όχι ενώ η πώληση ενός όπλου μπορεί σε κάποιον να είναι παράνομη αλλά στον γείτονά του να είναι νόμιμη.

Παρά την προσπάθεια της κεντρικής εξουσίας να χτυπήσει και να διαλύσει τους παραπάνω δεσμούς, έγινε σύντομα αντιληπτό ότι το εν λόγω εγχείρημα ήταν καταδικασμένο σε αποτυχία επειδή τα λεφτά ήσαν πολλά. Έτσι, με βάση την παροιμία "χέρι που δεν μπορείς να το δαγκώσεις, φίλησέ το", το κράτος δεν άργησε να πάρει την απόφαση να συνεργαστεί (άτυπα, βεβαίως) με το οργανωμένο έγκλημα. Από την στιγμή που πολλές από τις παράνομες εγκληματικές δραστηριότητες μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την επίτευξη πολιτικών στόχων, η συνεργασία δεν ήταν ανέφικτη. Και τομείς τέτοιας συνεργασίας υπήρχαν αρκετοί: πορνεία, όπλα, ναρκωτικά... ακόμα και τρομοκρατία.

Ακόμη δυο διαφημίσεις από την προ Χάρρισον εποχή: Αριστερά, η γνωστή μας Bayer διαφημίζει
δισκία Ασπιρίνης και... Ηρωίνης  - Δεξιά, σταγόνες κοκαΐνης για άμεση θεραπεία του πονόδοντου.

Φυσικά, τέτοιας μορφής "αφύσικες" συνεργασίες γίνονται πάντα στο σκοτάδι, εν κρυπτώ και παραβύστω. Σ' αυτό το σκοτεινό περιβάλλον, πορνεία, όπλα και ναρκωτικά δημιουργούν ένα πολύπλοκο πλέγμα σχέσεων νομιμότητας και παρανομίας, το οποίο πάντοτε καταλήγει στην ταύτιση αυτών των δυο εννοιών όπου συνήθως η δεύτερη απορροφά την πρώτη και η πρώτη προστατεύει την δεύτερη.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα τέτοιας συνεργασίας κρατικής εξουσίας και οργανωμένου εγκλήματος συνιστά η δημιουργία τού παρακράτους, ενός απολύτως παράνομου μηχανισμού τα γρανάζια του οποίου αποτελούνται από μέλη τού υποκόσμου αλλά οι χειριστές του προέρχονται από τον χώρο των κρατικών υπαλλήλων. Κλασσικό καθ' ημάς παράδειγμα παρακράτους αποτελεί η "εθνικόφρων" οργάνωση Καρφίτσα του δωσίλογου Ξενοφώντα "φον" Γιοσμά, στην οποία αποδόθηκε η δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη. Δεν είναι ευρέως γνωστό αλλά η πρώτη εμφάνιση της Καρφίτσας έγινε μια βδομάδα πριν την δολοφονία Λαμπράκη, όταν κλήθηκε να βοηθήσει επικουρικά στην προστασία τού γάλλου προέδρου Σαρλ ντε Γκωλ, ο οποίος επισκεπτόταν την Ελλάδα για να συζητήσει με την κυβέρνηση πρόγραμμα εγκατάστασης πυρηνικών όπλων.

[Συνεχίζεται]

17 Ιουνίου 2017

Σαββατιάτικα (160) - τα γραββατωμένα

*** Γραββάτες μπλε με ροζ κορδελάκια. *** Αυτόν τον κακό χαμό με την γραββάτα του Καμμένου, αδύνατον να τον καταλάβω. *** Τί κακό είχαν αυτές οι γλυκύτατες και γελαστές γραββατόπουτσες ώστε να ζητούν όλοι την παραίτηση του υπουργού; *** Δεν είναι πολύ αντρική γραββάτα; *** Αν και, μεταξύ μας, εγώ είμαι ψιλομπάι και προτιμώ τα παπιγιόν. *** Μόνη διαφωνία μου το κόκκινο φόντο. *** Το μπλε θα ταίριαζε καλύτερα με τις πούτσες. *** Πάνο, στείλε μου την γραββάτα και σου υπόσχομαι να την βάλω τον δεκαπενταύγουστο στο πανηγύρι και να ανεβάσω σέλφι σε όλα τα σόσιαλ. *** Υγεία να υπάρχει κι όλα τ' άλλα στην γραββάτα μας. *** Πείτε μου ότι αυτό για διαδήλωση αστυνομικών στα Εξάρχεια είναι ανέκδοτο. *** Παιδιά, τέτοιο κουλό ούτε ο Παΐσιος δεν θα μπορούσε να το προφητέψει. *** Δηλαδή, τί ζητάνε τώρα οι μπάτσοι; *** Να πουλάνε ηρωίνη ΚΑΙ στα Εξάρχεια; *** Το ωραιότερο
Πάντως, έχει ύφος το κωλόπαιδο!
είναι ότι οι πλέον αντίθετοι σ' αυτή την διαδήλωση είναι οι περιπτεράδες. *** Φοβούνται -λένε- ότι οι μπάτσοι θα τους βουτήξουν τα μπουκαλάκια με το νερό και θα τους δείρουν κι από πάνω. *** Καλλιάνος: "Στα 16-17 μου κοιτούσα να διαβάσω και να σπουδάσω κι όχι να πηγαίνω στα Εξάρχεια." *** Ρε σεις, αυτός δεν είναι εκείνος ο αγράμματος που έλεγε τον καιρό στην ΕΡΤ, τον έκανε βουλευτή ο Λεβέντης και τώρα πήγε στην ΝουΔου; *** Δηλαδή: "Παιδιά, αν δεν θέλετε να μοιάσετε του Καλλιάνου, να συχνάζετε στα Εξάρχεια"; *** Γαμάτο, ρε συ Γιάννη, πώς το σκέφτηκες; *** Γραββαταρά μου! *** Ζε σουί Στρατής Μπαλάσκας. *** Αν δεν τον ξέρετε, καιρός να μάθετε τον μυτιληνιό δημοσιογράφο που έφαγε τρεις μήνες φυλακή επειδή χαρακτήρισε ως "νεοναζί" έναν χρυσαυγήτη. *** Η γκαβή με την ζυγαριά θεωρεί το "νεοναζί" προβλητικό. *** Ντ' ακόρ, μαντάμ. *** Από δω και πέρα σκέτο "ναζί". *** Α propos, μήπως θα έπρεπε να εξετάζεται υποχρεωτικά από ψυχίατρο κάποιος πριν γίνει δικαστικός; *** Μετά από δέκα συνεχή χρόνια διακοπών εκεί, δεν θα πω ότι δεν στενοχωρήθηκα για το στραπάτσο που έπαθε η Λέσβος. *** Θα παραδεχτώ όμως ότι ένιωσα μια χαιρεκακία στη σκέψη ότι τώρα θα ζήσουν σαν πρόσφυγες κάποιοι από εκείνους που δεν ήθελαν πρόσφυγες στο νησί. *** Βίτσα, γραββάτα, ανήφορος και στρατιωτικός περίπατος. *** Μικροδράκουλας: "Να απαλλαγούν για δυο χρόνια από τον ΕνΦΙΑ οι ανθρώποι που έχασαν τα σπίτια και την περιουσία τους." *** Παιδάκι μου, είναι δυνατόν να είσαι τόσο βλαμμένο; *** Δηλαδή, μετά από τρία χρόνια θα πληρώσουν ΕνΦΙΑ αυτοί οι "ανθρώποι" για ανύπαρκτα σπίτια; *** Όσο σκέφτομαι ότι αυτό το ζωντόβολο βγήκε πρόεδρος με ψηφοφορία, τόσο αναρωτιέμαι για τον δείκτη ευφυΐας των αντιπάλων του...  *** ...και των ψηφοφόρων του. *** Ρε Θανάση, αφού όλοι σου είπαμε ότι το κοριτσάκι είναι τζαζ, τί το ήθελες το ψηστήρι; *** Δεν καταλαβαίνεις ότι πλατινέ ξέκωλο που φοράει μποτάκια Ιούνιο μήνα είναι γκάου; *** Άσε που τό 'καψες τελείως με το "εγώ σε παίρνω στα σοβαρά" που πέταξες. *** Πές της ότι την
Πού να δεις τις μεγάλες! (πληροφορίες: κ. Κούλης)
παίρνεις στα όρθια ή στα τέσσερα, να πιάσει επαφή το ακατοίκητο. *** Της γυναίκας ο καημός λούσα, γραββάτα και χορός. *** Καρατζαφύρερ: "Αν η Νέα Δημοκρατία κάνει μια εσωτερική έρευνα θα διαπιστώσει ότι στους κόλπους της περί το ένα τρίτο είναι πούστηδες." *** Κυριολεκτικά, Γιώργο μου; *** Για μεταφορικά, μου φαίνεται λίγο το ένα τρίτο. *** Πώς σχολιάζετε την είδηση ότι επιστήμονες ισχυρίζονται πώς μέσα στο 2017 θα μπορούν να αναστήσουν νεκρό; *** Η εκκλησία το βλέπει ως χτύπημα κατά του χριστιανισμού. *** Εγώ το βλέπω ως χτύπημα κατά της Ελλάδας. *** Ρε γαμώτο, τόσα χρόνια τον περιμέναμε, δεν πάει μήνας που την έκανε και τώρα θα τον αναστήσουν, μη χέσω; *** Αφού του το υποσχέθηκε ο Ζωιδάκης πως θα κάνουμε τον γιο του πρωθύ, τι διάβολο θέλει τώρα; *** Άσπρα γένια, γραββάτα σιδερένια. *** Αχ, μωρέ Αννούλα... *** Μια βόλτα στο Βερολίνο είπαμε να σ' αφήσουμε να κάνεις μόνη σου κι έχασες την τσάντα σου; *** Πού το είχες το μυαλ... άστο, τίποτα. *** Με τέτοιο μυαλό, πάλι καλά που δεν χάθηκες κι εσύ. *** Tribune.gr: "Στιγμές απελπισίας έζησε η Άννα Διαμαντοπούλου μέσα σε ένα βαγόνι γεμάτο αλλοδαπούς στο Βερολίνο." *** Αυτό που στο Βερολίνο η Αννούλα ήταν ντόπια και οι βερολινέζοι αλλοδαποί, πώς τό 'χετε; *** Μαμ και νάνι, γραββάτα και σεργιάνι. *** Συγγνώμη, καταδικάστηκε ο Μηταράκης για καταπάτηση της μισής εργατικής και ασφαλιστικής νομοθεσίας; *** Ο Νότης ο Μηταράκης; *** Ο υφυπουργός ανάπτυξης επί Γκαβού και νυν τομεάρχης εργασίας της ΝουΔου; *** Κούλη, ή δεν μας τα λένε καλά οι άριστοι που έχεις μαζέψει ή γίνεται χοντρή προβοκάτσια. *** Μηταράκης: "Πρόκειται περί μιας αστικής διαφοράς με εθελόντρια του γραφείου μου." *** Νά 'το που τό 'λεγα εγώ! *** Το τσουλάκι, δούλευε κρυφά πέντε χρόνια στου Μηταράκη, χωρίς να τον έχει ενημερώσει, στην ζούλα. *** Ιδού πώς μπορεί να διασυρθεί ένας έντιμος εργοδότης! *** Μηταράκης: "Ως οικονομικός αναλυτής, μου φαίνεται υπερβολικά δύσκολο να
Κατερίνα, αυτή βάλε, να μη σου μιλάει κανένας!
μπορέσουμε να βγούμε με καλούς όρους στις αγορές." *** Να βρούμε τίποτε εθελοντές, ρε συ Νότη! *** Στην γραββάτα μας και δυο αβγά Τουρκίας. *** Κατερίνα, το παρατράβηξες. *** Ποια νομίζεις ότι είσαι και ανεβάζεις στα σόσιαλ φωτογραφίες σαν αυτές που δημοσιεύει κάθε βδομάδα το Ποντίκι κατά δεκάδες; *** Τολμήσατε να κάνετε σάτιρα με τον κύριο Μητσοτάκη, κυρία Ακριβοπούλου; *** Ξεψαρώσατε επειδή βλέπετε εμένα να τον αποκαλώ βλαμμένο, Μικροδράκουλα κλπ; *** Καλά κάνει η ΝουΔου και απαιτεί από την ΕΡΤ να σας απολύσει. *** Και τι καλά που είχαν κάνει κάποτε ο Γκαβός με τον Σίμο και το είχαν κλείσει αυτό το κωλοκάναλο. *** Υποθέτω ότι όλο και κάποιον καλύτερο θα βρουν να σε αντικαταστήσουν. *** Ο Σκάι νά 'ναι καλά κι από άξιους δημοσιογράφους να φαν' κι οι κότες. *** Πάει η γραββάτα στο παζάρι και δεν ξέρει τι να πάρει. *** Κανένα νέο από την πορεία της υγείας του Σταύρακα έχουμε; *** Άντε ρε παιδιά, κάντε καμμιά προσευχή, να γίνει καλά ο άνθρωπος. *** Για σκεφτείτε να πάθει κάτι κακό και να χάσουμε την ευτυχία να δούμε την φάτσα του το βράδυ των επόμενων εκλογών. *** Σταμάτης: "Επειδή εσφαλμένα ανεγράφη ότι εκπροσώπησα την Ν.Δ. στο Gay Pride, διευκρινίζω ότι δεν είναι αληθές." *** Ως ιδιώτης απλός πολίτης πήγες Δημήτρη μου; *** Θα πήγαινα κι εγώ, αν μου έστελνε
Ευτυχισμένα χρόνια
έγκαιρα την γραββάτα του ο Πάνος. *** Τελικά, στο Gay Pride δεν πήγαν ρασοφόροι για να διαμαρτυρηθούν. *** Είχαν να πάνε σε συλλαλητήριο κατά των προσφύγων στην Χίο. *** Αυτό που κάποιοι επιμένουν να προσθέτουν ένα "εκτός" δίπλα στο "αγαπάτε αλλήλους", δεν θα το καταλάβω ποτέ. *** Της στραβής γραβάτας το δέσιμο της φταίει. ***Ξέρει κανείς να μου πει πώς τα πήγαμε στο Γιούρογκρουπ; *** Όχι, δηλαδή, πως με κόφτει το χρέος αλλά θέλω να δω αν θα βάλει ο Αλέξης γραββάτα ή όχι. *** Πάντως, το ιστολόγιο σήμερα ντύθηκε αμπιγιέ. *** Ελπίζω μόνο να εκτιμήσει η γυναίκα μου ότι ετοιμαζόμουν να πάω στον γάμο μας με μια γραββάτα γεμάτη με Τουίτυ (χωρίς τον Συλβέστρο) και όχι γραββατόπουτσες. *** Ναι, προ αμνημονεύτων ετών αλλά αυτά δεν ξεχνιούνται. *** Υποθέτω ότι πληροφορηθήκατε τον θάνατο του Χέλμουτ Κολ, του καγκελλάριου επί ημερών του οποίου η Γερμανία ξανάγινε ενιαία. *** Στην πρώτη φωτογραφία τον βλέπετε ως μαθητή, με την ίδια υποψία χαμόγελου που είχε και ως καγκελλάριος. *** Η τελευταία φωτογαφία τραβήχτηκε στις 21 Δεκεμβρίου 1991, κατά την διάρκεια του συνεδρίου των Χριστιανοδημοκρατών που έγινε στην Δρέσδη. *** Κολ και Σώυμπλε χειροκροτούν από την πρώτη σειρά ενώ ο πρώτος κάτι λέει με την Άγκελα Μέρκελ. *** Προς τιμήν του εκλιπόντος (σκατά τιμή, αφορμή βρήκα!), θα βάλω στο πικάπ έναν αραχνιασμένο δίσκο ενός ανατολικογερμανικού συγκροτήματος (ναι, πιστέψτε το!). *** Το άλμπουμ κυκλοφόρησε το 1978 και έκανε απρόσμενη επιτυχία στην Ελλάδα. *** Kυρίες, δεσποινίδες και κύριοι, θυμηθείτε οι μεγαλύτεροι και ανακαλύψτε οι νεώτεροι την ποίηση της Χίλντεγκαρντ Μαρία Νίκελ, τους City (που υπάρχουν ακόμη!), τον φλαουτίστα Αντρέας Πίεπερ και το αξέχαστο Am Fenster. *** Flieg ich durch die Welt... Πετώντας, ταξιδεύω στον κόσμο. *** Έστω κι αν δεν σκοπεύετε να φορέσετε γραββάτα, καλό σας σαββατοκύριακο! ***

16 Ιουνίου 2017

Πρεκαριάτο: Η βάση της γερμανικής ανάπτυξης

Το ότι η μεταπολεμική ανοικοδόμηση της -τότε Δυτικής- Γερμανίας οφείλεται στην αμέριστη υλική βοήθεια της Δύσης είναι γνωστό. Εκείνο για το οποίο δεν γίνεται πολύς λόγος είναι το πού οφείλεται η εξαιρετική αντοχή τής -ενιαίας πλέον- Γερμανίας στην σοβούσα καπιταλιστική κρίση, κατά την διάρκεια της οποίας μάλιστα έχει να παρουσιάσει μερικά αξιοθαύμαστα επιτεύγματα όπως π.χ. η μείωση του επίσημου ποσοστού ανεργίας στο ιστορικά χαμηλό 3,9% τον Δεκέμβριο του 2016. Είναι όντως παράδοξο το γεγονός ότι όλοι μιλούν για ένα σύγχρονο γερμανικό οικονομικό θαύμα αλλά κανείς δεν τολμάει να πει ότι θαύματα δεν γίνονται και να δώσει κάποια λογική εξήγηση.

Γνωρίζοντας ότι ξύνομαι στην γκλίτσα τού τσοπάνη, θα τολμήσω να πω ότι ακρογωνιαίος λίθος τού γερμανικού "θαύματος" είναι η αύξηση της φτώχειας και της ανισότητας. Δεν είναι τυχαίο ότι ακόμη και ο Spiegel διαπιστώνει: "Χώρες από όλον τον κόσμο ζηλεύουν την οικονομική επιτυχία της Γερμανίας και την βλέπουν ως πρότυπο. Όμως, μια πιο προσεκτική ματιά αποκαλύπτει μια πολύ πιο ζοφερή πραγματικότητα. Μόνο λίγοι επωφελούνται από την οικονομική έκρηξη, την ώρα που οι μισθοί μένουν στάσιμοι και οι επισφαλείς συνθήκες εργασίας δυσκολεύουν εκατομμύρια ανθρώπων να τα βγάλουν πέρα (...) Ο κόσμος της εργασίας είναι αποδιοργανωμένος. Από την μια, υπάρχουν διευθυντικά στελέχη, ειδικοί και μέλη του βασικού εργατικού δυναμικού, οι οποίοι επωφελούνται από το ότι σπανίζουν οι καλά εκπαιδευμέοι εργαζόμενοι. Από την άλλη, είναι μια δεξαμενή εργαζομένων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν ανάλογα με τις ανάγκες και μετά να απολυθούν, μέσω ειδικών συμβάσεων μερικής ή προσωρινής απασχόλησης. Πολλοί απ' αυτούς εργάζονται εκτός των διατάξεων των συλλογικών διαπραγματεύσεων". (*)

Μπέρτολντ Χούμπερ, πρόεδρος μεταλλεργατών: "Για τον Θεό, πέρυσι είχαμε από τα μεγαλύτερα κέρδη στην
ιστορία. Υπό συνθήκες όπως αυτές, θα πρέπει να αντιμετωπίζουμε τους ανθρώπους αξιοπρεπώς και δίκαια."

Όλα άρχισαν στα τέλη της δεκαετίας τού 1980, με την προσάρτηση (**) της Γερμανικής Λ.Δ. στην Δυτική (Ομοσπονδιακή) Γερμανία. Η λεηλασία τής περιουσίας της προσαρτώμενης χώρας γέννησε στρατιές άνεργων γερμανών, οι οποίοι απετέλεσαν μια θαυμάσια δεξαμενή φτηνών και -κυρίως- μη συνδικαλισμένων εργατών, πρόθυμων να δουλέψουν για ψίχουλα, προκειμένου να επιβιώσουν σε συνθήκες πρωτόγνωρες γι' αυτούς. Φυσικά, το γερμανικό κεφάλαιο χρησιμοποίησε αυτό το φτηνό εργατικό δυναμικό ως μοχλό για να συμπιέσει την αμοιβή της εργασίας και τα εργατικά δικαιώματα σε ολόκληρη την χώρα. Το συγκεκριμένο σκηνικό ευνοήθηκε και από την αποπληθωριστική πολιτική που υιοθέτησε τότε η Μπούντεσμπανκ (και κατόπιν, βεβαίως, η ΕΚΤ), η οποία είχε ως στόχο την σταθεροποίηση του επιχειρησιακού κόστους ώστε να ενισχυθούν οι εξαγωγές. Τελικό αποτέλεσμα όλης αυτής της σκηνοθεσίας ήταν η μείωση της πραγματικής αμοιβής τής εργασίας, η οποία υπολογίζεται σε 4,5% μόνο κατά την προηγούμενη δεκαετία.

Θα μπορούσε να πει κανείς ότι η Γερμανία πρωτοστάτησε σε μια ριζική αλλαγή ενός βασικού χαρακτηριστικού της αμοιβής της εργασίας: από παράγοντας αντιπαράθεσης και σύγκρουσης, έγινε παράγοντας αναπτυξιακής πολιτικής και ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας. Κατ' επέκταση, από εργαλείο διάχυσης του παραγόμενου εισοδήματος προς την βάση της πυραμίδας, έγινε εργαλείο ικανοποίησης των αναγκών του κεφαλαίου. Αυτή η αλλαγή οφείλεται εν πολλοίς στην διαβόητη "Ατζέντα 2010" του σοσιαλδημοκράτη καγκελλάριου Γκέρχαρντ Σρέντερ, η οποία έβαλε βόμβα στα θεμέλια του κοινωνικού κράτους με την υιοθέτηση καινοφανών (για την Ευρώπη) νεοφιλελεύθερων πρακτικών, όπως η αποδόμηση των συντάξεων, η ουσιαστική κατάργηση των πάσης φύσεως επιδομάτων (μεταξύ αυτών και της ανεργίας) και, πάνω από όλα, η απορρύθμιση της αγοράς εργασίας. Χάρη στην "Ατζέντα 2010" του Σρέντερ αναπτύχθηκαν και κάρπισαν όλα τα εργασιακά σαπρόφυτα, όπως η προσωρινή απασχόληση, η μερική απασχόληση, η οριακή απασχόληση (mini jobs), η μηδενική απασχόληση (zero hour contract) κλπ.

Έτσι, λοιπόν, στις αρχές της χιλιετίας αρχίζει να δημιουργείται μια νέα κοινωνική τάξη: οι πρεκάριοι. Πρόκειται για προλετάριους, οι οποίοι υποχρεώνονται να δουλεύουν σε συνθήκες επισφάλειας (precarity) και αβεβαιότητας (precariousness). Σήμερα, η Γερμανία στηρίζει το οικονομικό της "θαύμα" σε κάπου δέκα εκατομμύρια πρεκάριους (το 20% των εργαζομένων) που αμείβονται με λιγώτερα από 400 ευρώ (ας είναι καλά τα mini jobs) και ως εκ τούτου είναι ανασφάλιστοι, μιας και η νομοθεσία δεν θεωρεί υποχρεωτική την ασφάλιση σε όσους βγάζουν λιγώτερα από 400 ευρώ τον μήνα. Επίσης, το στηρίζει σε άλλα δυο εκατομμύρια πρεκάριους, που δουλεύουν μέσω των εταιρειών ενοικίασης εργαζομένων, άρα δεν έχουν κανένα εργατικό δικαίωμα, στερούνται συνδικαλιστικής κάλυψης και πληρώνονται με ψίχουλα. Ακόμη, το στηρίζει σε άλλα τρία εκατομμύρια πρεκάριους που δουλεύουν με άλλες μορφές ελαστικής απασχόλησης αλλά και σε ακόμη 6-7 εκατομμύρια πρεκάριους που έχουν μεν πλήρη απασχόληση αλλά αμείβονται με επιχειρησιακή σύμβαση που προβλέπει αμοιβή μέχρι και 40% κατώτερη του μέσου  μισθού. Χάρη σε όλους αυτούς τους σύγχρονους σκλάβους μπορεί να επαίρεται η Γερμανία ότι μείωσε την ανεργία ενώ, στην ουσία, απλώς μετέτρεψε τους άνεργους σε φτωχούς δουλοπάροικους.

Με απλά λόγια, το γερμανικό θαύμα δεν είναι θαύμα αλλά έχει λογική εξήγηση: η ασφάλεια του κεφαλαίου στηρίζεται στην επισφάλεια της εργασίας, στο πρεκαριάτο. Πρωτεργάτες στην αποσάθρωση της εργασίας είναι και τα πουλημένα ή δοτά εργατικά συνδικάτα, τα οποία αποδέχονται -ευκολώτερα ή δυσκολώτερα- τις επιθυμίες του κεφαλαίου, θυσιάζοντας το ένα δικαίωμα μετά το άλλο στον βωμό τής ανταγωνιστικότητας, δήθεν υπό τον φόβο της ανεργίας. Αν οι χαρακτηρισμοί "πουλημένα" και "δοτά" που χρησιμοποίησα, ακούγονται περισσότερο του δέοντος αιχμηροί, ας σημειώσω ότι τα περισσότερα από αυτά τα συνδικάτα αρνούνται να εντάξουν στην δύναμή τους όσους δεν είναι μόνιμοι ή πλήρως απασχολούμενοι εργαζόμενοι (***). Αν αυτή η τακτική δεν αποσκοπεί στην διάρρηξη της ενότητας των εργαζομένων, αναρωτιέμαι πού αλλού μπορεί να αποσκοπεί.

Αυτό είναι το γερμανικό "μοντέλο" που θαυμάζουν πολλές χώρες του κόσμου και σπεύδουν να το μελετήσουν και να το υιοθετήσουν, θαμπωμένες από τις επιδόσεις των γερμανών κεφαλαιοκρατών. Ένα μοντέλο που υιοθετήθηκε ήδη από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ως "βέλτιστη πρακτική", έτσι ώστε να εξαπλωθεί και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Ένα μοντέλο που φαίνεται πως ασμένως αποδέχεται και η ελληνική αριστερή κυβέρνηση, παραβλέποντας την ζοφερή εικόνα που κρύβεται πίσω του, μια εικόνα σύγχρονης σκλαβιάς και εξαθλίωσης εκατομμυρίων πρεκαρίων, που μετατρέπονται από εργαζόμενοι σε δουλοπάροικους. Τα συμπεράσματα, δικά σας.



----------------------------------------------
(*) Spiegel online, "Millions left behind in boom: The high cost of Germany's economic success" (πρώτο μέρος), 4/5/2012. Η φωτογραφία με την λεζάντα της και το διάγραμμα του κειμένου προέρχονται από το ίδιο άρθρο (προσαρμογή διαγράμματος στα ελληνικά: Cogito ergo sum).

(**) Εκτιμώ ότι είναι ακριβέστερο να μιλάμε για "προσάρτηση" παρά για "επανένωση", εφ' όσον αυτή δεν έγινε επί ίσοις όροις αλλά με τους όρους που έθεσε μόνο η μια πλευρά.

(***) Αυτό το φρούτο έχει κάνει την εμφάνισή του και στην Ελλάδα. Για παράδειγμα, στον χώρο της εκπαίδευσης, υπάρχουν ΕΛΜΕ που ζητούν τον αποκλεισμό των αναπληρωτών και ωρομίσθιων καθηγητών.